Aus der Reihe Funkturm blogt mit!

AARD

2012-01-06T09:23:00.001+01:00

Om het jaar in te luiden slaat in Japan om twaalf uur in elke tempel een monnik 108 keer op een bel. Voor elke menselijke zwakheid een keer. Een mooi gebruik vind ik dat. Dat dit een jaarlijks terugkerend fenomeen is vind ik ook mooi. Daar spreekt al uit dat de zwakheden die ze vertegenwoordigen er altijd waren, zijn en zullen zijn. Niets zo voorspelbaar als de mens.

In Nederland hebben we het met Oudjaar niet over zwakheden maar over goede voornemens. Terwijl die goede voornemens natuurlijk nodig zijn vanwege allerlei zwakheden. Ook ik heb weer goede voornemens. Ik houd me aan sommige - niet meer roken en nagelbijten - al acht dagen. In de meeste gevallen gaat het uiteindelijk weer fout met die goede voornemens en kun je volgend jaar met een gerust hart weer 108 keer op de bel slaan ter meerdere eer en glorie aan de menselijke zwakheden.

Ik weet niet om welke 108 zwakheden het in Japan precies gaat, maar ik neem aan dat ze universeel zijn. Nu heeft het ene volk naar zijn volksaardje meer last van de ene, de ander van de ander zwakheid. Wij Nederlanders kunnen in een paar van onze zwakheden in ieder geval een hoop leren van de Japanners. Neem van onderstaande positieve kwalificaties van de Japanners het omgekeerde en je komt uit bij even zovele zwakheden van Nederlanders.

Respect
Met respect bedoel ik niet de Nederlandse volstrekt verwaterde variant, waarin respect is verworden tot iets waarop je je te onpas beroept als een gezagsdrager of burgerman je ergens op aanspreekt. Respect spreekt uit de gehele wijze waarop mensen in Japan met elkaar omgaan, met als belangrijkste exponent het buigen bij wijze van begroeting. Maar ook de manier waarop Japanners zich gedragen in het openbaar vervoer en in het verkeer getuigt van respect voor de ander. Japanners zijn van het nieuwe rijden en zijn dames en heren in het verkeer. Zelfs de ambulances en pizzakoeriers rijden er rustig. In propjevolle metro's is het toch rustig en aangenaam reizen, omdat men niet telefoneert en niet luid converseert.

Het respect geldt niet alleen de mensen, maar ook zijn eigendommen. Aan graffiti doen ze hier niet, aan andere vormen van vandalisme evenmin. Als je van de drukke hoofdstraten afwijkt kom je in straatjes terecht die dorps aandoen. Plantenbakken, gietertjes, kraantjes, exotische tuinkabouters, alles staat buiten, maar niemand die het in zijn hoofd haalt iets te stelen of te mollen.

Zorgvuldigheid
Ga naar koffiehuis Kajimaya in Shinjuku, Tokio, ga zitten aan de bar en kijk toe hoe het koffiezetten als bijna rituele serie handelingen wordt uitgevoerd. De rust, het geduld, de zorgvuldigheid, de precisie. Het malen, het overdoen van de gemalen koffie in een filter, het overgieten van het kokende water in een kan om het te laten afkoelen tot precies de juiste temperatuur, het opgieten, het voorverwarmen van de kopjes, het inschenken, alles voor het perfect kopje koffie. En dat geldt niet alleen koffie. En niet alleen het zetten, ook het drinken er van.
Waar wij voortstuiteren van de ene afspraak naar de ander, 's avonds snel een maaltijd in de magnetron gooien om hem zonder proeven op te eten omdat we haast hebben want kind 2 moet naar jazzballet...

Dienstbaarheid
Serveersters die op hun knieën gaan bij het overhandigen van drankkaart of rekening, het lijkt wat overdreven. Maar wat is het heerlijk om goed, zorgvuldig en gedienstig bediend te worden. En je welkom te voelen als je een eethuisje betreedt, al het bedienend personeel knikt en buigt je uitnodigend toe en zij gaan zorgen dat het helemaal goedkomt. En als je weggaat zwaait het hele team je weer uit.

Ik voel ineens nog veel meer goede voornemens bij me opkomen.

OKSEL

2012-01-05T13:25:00.002+01:00

Een kroeg vinden in Tokio is nog niet zo eenvoudig. Koffie- en eettentjes zijn er te over, kroegen zijn - althans voor een paar toeristen die Shinjuku niet goed kennen - dun gezaaid.

We komen bij onze zoektocht uit in een kroeg, Rockbar Zoo genaamd. We zijn bang in zo'n hardrockcafé terecht te komen, waarvan elke zichzelf respecterende wereldstad er een heeft. Dat is niet het geval, dit is een soort vinylbar. De uitbater - een vriendelijke bedachtzame man van eind vijftig - heeft een gigantische verzameling zestiger- en zeventigerjarenmuziek op vinyl. Een verzameling die veel geld waard is. Originele Amerikaanse persingen met een hoge collectioneurswaarde. Hij vraagt: "Do you like music?" Ja, natuurlijk, daar houden wij wel van! Jefferson Airplane komt voorbij, the Stones, the Who, iets vaags en psychedelisch, en op verzoek Sly Stone en James Brown. De muziek knalt hard door de ruimte en we worden nog vermaakt door allemaal schattige hondjes op tv.

We worden al snel vrienden met twee stamgasten, een man uit Hiroshima en ene meneer Takahashi. Hun Engels houdt niet echt over, maar met muziek als gemeenschappelijk onderwerp proberen we er het beste van te maken. Als we de namen van bands of artiesten herkennen knikken we dolenthousiast (jennekkermen is Jan Akkerman, voekoes is natuurlijk Focus). Ergens halverwege het zoveelste biertje vindt Takahashi dat we acuut ergens anders heen moeten. Hij betaalt de complete rekening (en drank is duur in Japan) en vervolgens de taxi, die ons naar café Slowhand brengt.

De kroeg is, zoals te verwachten valt, van een Eric Claptonfan. Het is een donker kroegje met hooguit zeven zitplaatsen, posters van Clapton en de Blues Brothers aan de muren, vijf gitaarversterkers achterin tegen de muur. Achter de bar staat het vol met cd's en dvd's en een oude tv. Het is een soort huiskamer - barman bakt omelet die wordt verdeeld over zes kommetjes, voor elke aanwezige een en te eten met stokjes - waar je met vrienden je favoriete muziek kijkt en luistert. Het is gezellig, de biertjes komen door en ik moet uiteraard sake on the rocks proberen. Lekker!

Otis Redding komt voorbij, the Blues Brothers, Clapton, Sam and Dave, Led Zeppelin en een aantal klassiekers uit Saturday Night Live: parodieën op Joe Cocker met zijn 'tweelingbroer' en een persiflage op een straalbezopen Patti Smith met imposante bossen haar onder haar oksels. Humour does belong in music.

In het café treffen we ook de eerste Japanner die goed Engels spreekt. Kyo heeft in Engeland gewoond en gewekt in de music bizz. Maar ook met Japanners die goed Engels spreken is het moeilijk een goed gesprek te voeren. Een goed gesprek naar onze maatstaven dan. De cultuur hè. Vragen die iets te dicht bij komen - en dat komen ze vrij snel - worden simpelweg terzijde geschoven en niet beantwoord. Maakt ook niet uit, het is er gezellig.

Uiteindelijk betaalt Takahashi ook hier alle drank en happies en worden we door een vage dronken Chinees naar de taxi begeleid, die ons netjes bij het hotel afzet.

Wat leert ons deze avond? Het is moeilijk je eigen bier te betalen in Japan, Japanners zijn ontzettend into oude muziek, een diep gesprek voeren met Japanners is moeilijk en Focus en Jan Akkerman zijn in Japan nog lang niet vergeten!

POPHOND

2012-01-02T13:54:00.000+01:00

Waar je in Tokio ook over straat wandelt, nergens hoef je bang te zijn om in een hondendrol te gaan staan. En dat is erg plezierig! Ik heb nog geen hondendrol gezien, maar wel honden. Nou ja, honden... voorouder wolf schaamt zich de ogen uit de kop bij het aanzien van zoveel popperigheid.

Bijna alle hondjes hebben kekke kleurige jasjes aan en zijn van het formaat fors uitgevallen cavia. De haartjes zien er doorgaans glanzend gewassen en geborsteld uit, de staartjes zijn mooi opgetoupeerd en de hondjes zijn versierd met strikjes en kraaltjes. Het zijn honden die dienen als modeaccessoire of als levende pop voor de kinderen. Ze zitten vaak in kinderwagentjes of worden getild, want voor een beetje doorlopen zijn ze niet gemaakt. Als je een te apporteren stok verkeerd naar ze werpt dan zijn ze gegarandeerd dood.

Hondenwagentjes

Op tv in een rockcafé zien we een heel programma over dieren. Niet alleen honden, alle dieren die iets schattigs hebben mogen er aan meedoen. We zien de avonturen van zo'n klein beverig hondje met van die ogen die er elk moment kunnen uitpoppen: hondje in zwembad, hondje in de sauna, hondje met vriendjes, hondje in het hondenrestaurant, enzovoort. Het is een godswonder dat hondje de draaidag zonder hartaanval heeft overleefd.

Een ander onderdeel van het programma is een soort idols voor puppy's: een heel zoet Japans meisje krijgt drie puppy's te logeren en daar doet ze allemaal leuke dingen mee – ze wassen, hun haren kammen, hun poep opruimen – uiteraard geen drolletje in beeld, voor elk drolletje verschijnt een roze poepicoontje – spelen, knuffelen, slapen, eten. Het zijn alledrie de allerpopperigste hondjes die je je kunt voorstellen, maar wel allemaal van een ander merk. En aan het eind van het programma moet ze dan kiezen, een heel drama natuurlijk!

Hondengarderobe

In een dure wijk van Tokio komen we langs twee alleraardigste hondenkledingwinkels. Je kan er voor grof geld de prachtigste kledingstukjes en accessoires kopen. Ook hebben ze speciale kinderwagentjes voor hondjes en opbergkastjes voor de hele hondengarderobe.

De hond in Tokio wordt geheel en al ontdaan van zijn hondheid. Als Marianne Thieme het zou zijn zou dat geheid tot kamervragen leiden. Terwijl deze omgang met de hond wat mij betreft direct geëxporteerd mag worden naar Nederland.

TOILET

2012-01-02T13:24:00.000+01:00

Geen volk is beter terug te herkennen aan zijn toiletpot dan de Japanners. Je herkent de zowel hun angst voor de overdracht van potentiële ziekteverwekkers als de wil om met inzet van de techniek het leven op elk vlak - zelfs dit - te veraangenamen.

In sommige cafeetjes en restaurants kom je opstapplees tegen. Hele nieuwerwetse en hele schone trouwens vergeleken bij wat je vroeger op Franse campings tegenkwam. In he Skinkazan - de supersneltrein - worden ze voor het onderscheid aangeduid als 'Japanese toilet.' Zo'n toilet is voor Japanners ideaal, want je hoeft niks aan te raken waar anderen aan of op hebben gezeten. De opstapplee is hoe dan ook een stuk hygiënischer dan waar wij het in Nederland mee moeten doen.

De andere wc die je tegenkomt is een hightechmodel met verwarmde zitting en een heleboel knopjes waarmee je iets in gang of juist uit kan zetten. Wat precies is me niet geheel duidelijk, maar die verwarmde zitting veraangenaamt het verblijf zeker. De icoontjes zeggen mij dat er een soort billendouchefunctie op zit, maar dit heb ik nog niet durven uitproberen. Ook mooi is dat de stortbak vaak wordt gevuld door een kraantje dat uitkomt in een soort wasbakje boven de stortbak, waar ter decoratie soms wat schelpjes of andere frutsels in liggen, en waar vanuit het water doorstroomt de stortbak in.

Op de hotelkamer hebben we een wc die spontaan water laat stromen als je er op plaatsneemt. In de verklarende tekst staat dat dit is om embarrassing noises te verdoezelen in een sluier van beekgeruis. Het is duidelijk: we kunnen op toiletgebied nog een hoop leren van de Japanners!

ZWERF

2011-12-29T13:15:00.000+01:00

Geen volk is beter terug te herkennen in zijn zwervers dan de Japanners. Eigenlijk zijn het overigens niet eens zwervers maar daklozen. Ze zijn vrij honkvast, van zwerven is geen sprake. We kijken vanuit het hotel uit op een park, metdaarachter het imposante regeringsgebouw en andere wolkenkrabbers dieworden bevolkt door de werkmieren. In Tokio sterft het van dat soort zakenlui. Ze hebben banen waarvan ik geen flauw benul heb wat ze in godsnaam behelzen. In ieder geval maken ze lange dagen, is het stressvol werk enverdient het goed. Totdat ze de stress niet meer aankunnen, er aan onderdoor gaan enerachter komen dat er toch niet zo'n goede achtervang is voor losers.

Het park biedt onderdak aan tientallendaklozen – waarvan sommige vast ooit zo´n vette baan hadden –die er een soort occupy-achtig kamp van hebben gemaakt. Opvallend is dat het niets te maken heeft met de zwervers diewe in Nederland gewend zijn. Alcoholisten, dronkenlappen, verslonst,goor, zwalkend over straat. Wij hebben daar nachtopvang voor, en datis maar goed ook, want onze zwervers zijn - gehospitaliseerd? - niet in staat voorzichzelf te zorgen. In Japan kunnen ze dat prima. Althans deze.

Het blijft een maf gezicht. In het parkis een toiletgebouwtje en er zijn wat fonteintjes waaruit de daklozenwater halen om de was in te doen. De schone was hangt netjes aan delijn te drogen. Verderop zitten daklozen rond hun tentenkampje, waarze van alles en nog wat verzamelen. Maar alles is netjes bijeengebonden, het ziet er keurig netjes uit. De blaadjes worden weggeveegd, rommel opgeruimd. Ze lezen ook graag een boek en gedragen zich zeer rustig en bescheiden. Er wordt oook netjes voor de daklozen gezorgd. Dagelijks worden in het park soep en dekens uitgedeeld.

Onder een viaduct, waar onafzienbarestromen auto's en mensen onderdoor gaan, maken daklozen een dak vankarton. Het is sowieso al overdekt want ze zitten onder een viaduct.Maar voor hun privacy en tegen de tocht plakken ze elke avond weerhun slaapdoos met tape in elkaar. Op een van de dozen ligt zelfs eenveger en blik. Elders staat netjes een paar laarzen naast de doos. 'sOchtends wordt de doos weer uit elkaar gehaald en de delen wordennetjes opgestapeld en vastgebonden. Op diverse plaatsen zie je debezittingen van de daklozen staan, vaak op karretjes. Soms zelfs metradiootje er bij. Ze hebben nog behoorlijk wat bezittingen. Iedereenvindt het de normaalste zaak van de wereld, zo lijkt het. Ik zag ooknog een zwerver die liggend in en slaapzak tussen zijn schamelebezittingen een telefoongesprek voerde met een niet onhippe mobiel.

Tokio is gebouwd op twee breukzones. Destad is al eens volledig in puin geaardbeefd. En dat gaat ook zekerweer gebeuren, alleen is niet duidelijk wanneer. De Japanners zijninmiddels bijzonder goed in aardbevingproof bouwen, maar dat wil nietzeggen dat er bij een stevige beving niets gebeurt. Dat wordt nog watals die megalomane wolkenkrabbers het niet toch niet blijken aan tekunnen. De enigen die niets te vrezen hebben voor de aardbeving zijn de daklozen in het park. Noot: op Nieuwjaarsdag was er een aardbeving van 7 op de schaal van Richter, 500 km ten oosten van Tokio. Toen had ik dit al geschreven. Er was weinig van te merken, alleen ging het toiletgebouwtje waar ik op dat moment bezig was enigszins heen en weer. Maar hopen dat het hierbij blijft dus.

KAP

2011-12-29T13:11:00.000+01:00

Hoe het komt, ik weet het niet, maar Japanners zijn als de dood voor virussen en bacteriën. Elke tiende Japanner heeft een mondkapje voor. Dat schijnt een morele verplichting te zijn voor iedereen die verkouden is. En iedereen doet er aan mee: jong en oud, hip en suf, sjofel en pak. Dat levert veel mooie beelden op: bouwvakker met helm en mondkap, echtpaar met kind, alleen kind heeft geen mondkap, compleet sportteam, elk teamlid heeft een mondkap, bromfietser met pothelm en mondkap.

Ook zie je bij de ingang van openbare gebouwen geregeld een flacon met een desinfecterend middel staan, met een uitnodiging dat vooral te gebruiken. Want dat doodt bacteriën en virussen. Bij het binnenkomen van Japan stonden drie bemondkapte health-mannetjes klaar om de net aangekomenen – op aanvraag? Steekproefsgewijs? – te onderzoeken, of wellicht beter te maken. En op straat staan geregeld jongeren die pakjes zakdoeken uitdelen. Wellicht is het reclame ergens voor. Een postbus 51-reclame voor het belang van goede hygiene wellicht? Overigens is het in Japan not done je neus te snuiten in gezelschap.

Of die mondkapjes, desinfecterende middelen en gratis zakdoekjes echt helpen is maar de vraag. Ik denk heet niet, want weerstand bouw je juist op door blootstelling aan ziekteoverdragers. Nou ja, tot op zekere hoogte dan. Ik ben zelf altijd van de omgekeerde aanpak geweest: lekker veel blootstelling aan bacteriën en virussen, je weerstand vaart er wel bij! Van de grond mag je best eten, eet een ei waarvan je niet zeker weet wat de uiterste verkoopdatum ook weer was, leef als forens want in de trein kom je in aanraking met virussen en bacteriën in alle soorten en maten.

Waarom juist in Japan de angst voor ziekteoverdragers zo extreem is, is mij niet bekend. Is het het eilandgevoel? Zijn Japanners bevattelijker voor ziektes dan vastelanders? Of is de manier waarop wordt omgegaan met die schijnbare angst een slecht gekozen surrogaat voor een wel reële angst, namelijk die voor een aardbeving of een tsunami met kernramp die half Tokio wegvaagt? Het is een stuk makkelijker een mondkapje voor te doen, want daarmee heb je direct invloed op de gezondheid van je medemens. In vroeger tijden werden kinderen geofferd om de goden gunstig te stemmen om rampen niet te laten gebeuren. Nu we weten dat niets helpt tegen een ramp is het dragen van een mondkapje en het desinfecteren van je handen een heel redelijk alternatief.

MEGA

2011-12-10T15:35:00.001+01:00

Van de week zapte ik toevallig voorbij aan het programma Megastructures van National Geographic Channel. Het ging over de Nederlandse megastructuren die wij beter kennen als de Deltawerken. Nederland is één grote levensgevaarlijke maar zeer vruchtbare delta waar idioot veel mensen wonen. Er zijn dus heel wat werken nodig.

Megastructures houdt van grote getallen. Veel grote getallen. De aantallen molens, de liters water die dagelijks uit polders worden weggepopt om het grondwater af te voeren, de enorme hoeveelheden staal die zijn gebruikt voor de Deltawerken, het aantal gebruikte schroeven, het aantal personen dat bij een overstroming in acuut levensgevaar verkeert. De sluisdeuren van de Maeslantkering worden in een denkbeeldige watergeul naast de Eiffeltoren gelegd om te laten zien hoe groot ze zijn. De beelden laten maar een conclusie over: wat wij - Nederlanders en onze voorzaten - allemaal in het werk hebben gesteld om het water te keren, grenst aan het ongelooflijke. Voor de bedragen die er mee gemoeid zijn geldt dat ook. Er staat me bij dat al die werken bij elkaar 300 miljard euro hebben gekost, een bedrag dat heden ten dage prima van pas zou komen als financiële meevaller om de effecten van de crisis te dempen. Een foutje van de bank in uw voordeel. Een nieuwjaarsbonus van 17.500 euro voor elke Nederlander.

Als Nederland zijn ruimtelijke planning net zo had georganiseerd als China of de Sovjet-Unie dan waren die Deltawerken er hoogst waarschijnlijk nooit gekomen. Voor Olympische Spelen of de bouw van een nieuwe zeehaven worden daar gerust een paar miljoen mensen gedwongen verplaatst en verdwijnt zonder enig gemor zo een uniek natuurgebied of twee, drie. Zo'n regime had een groot deel van Nederland teruggegeven aan de zee en een massale en verhuizing afgedwongen van de bewoners van de gevaarlijke gebieden naar oost-Groningen, Achterhoek, Limburg en andere dunbevolkte regio's die na een zondvloed Ararattiaans boven water blijven uitsteken.

Maar ja, die Nederlanders kunnen hun gevecht met het water gewoon niet opgeven, het is de tweede natuur van dit volkje om zijn land te beschermen tegen binnendringend water met terpen, dijken en uiteindelijk complete deltawerken. Er zijn heel wat kleine overwinninkjes behaald, maar het gevecht is op de lange termijn niet te winnen.

Megastructures geeft een apocalyptisch beeld van de toekomst van Nederland. Een beetje geograaf weet natuurlijk al lang dat veen inklinkt door oxidatie als het waterpeil wordt verlaagd. Nederland zakt op een paar hoger gelegen veenloze eilandjes na in. Ook door herstel van het isostatisch evenwicht zakt Nederland per eeuw een paar centimeter, dit ter compensatie van de stijging die de Scandinaviërs zich hebben toegeëist. Al die megastructurele grootheidswaan, het blijft dweilen met de kraan open. En die kraan staat aan alle kanten open. Bijvoorbeeld die kraan die verantwoordelijk is voor de stijging van de zeespiegel. En die andere kraan die de grote rivieren voedt die allemaal in de enorme delta die Nederland is uitkomen.

We kunnen wel blijven doormodderen met dat eeuwige poldermodel, maar daarmee gaan we de oorlog tegen het water niet winnen. De kosten van het toekomst-proof maken van de net gerealiseerde Deltawerken zijn astronomisch. Is het dan toch tijd voor een massale volksverhuizing richting onze hoger gelegen leegloopregio's?

De aanstaande overstroming van een groot deel van Nederland is ook in het oefententamen Kennis der Nederlandse Samenleving opgenomen. Dat tentamen moet worden afgelegd door mensen die uit leegloopregio's all over the world naar Nederland komen. Op een plaatje is te zien hoe Nederland er zou uitzien als er geen dijken waren. Vrij nat. De bijbehorende vraag luidt: 'Als er geen dijken zijn...' Op het puntje puntje puntje moet als antwoord worden ingevuld: 'staat Nederland onder water.'

Ik begrijp wel dat zo'n vraag is opgenomen. Want wat schrikt potentiële migranten meer af dan een dreigende mega-overstroming, wetende dat je exotische zwemdiploma hier niet wordt erkend.

STER

2011-12-01T14:10:00.001+01:00

Voormalig Michelin-hoofdinspecteur Paul van Craenenbroeck deed onlangs een boekje open over het culinaire sterrencircus van de Franse bandenfabrikant. Zijn boek verscheen - heel strategisch - gelijktijdig met de nieuwe Michelingids, de gids die de basis vormt voor menig zelfmoord of euforisch moment. Een ster of bibje erbij en je kunt als restaurant weer een jaartje vooruit, met een garantie voor een goed gevulde zaak. Voor de restaurants die juist uit de bib-lijst verdwijnen of hun ster verliezen is het uithuilen en opnieuw beginnen. Voor sommige koks is de druk van een eenmaal behaalde ster zo groot dat ze daarvan depressief, suïcidaal of overspannen worden. In de ban van de ster... Daarom is wat zo'n Michelin-inspecteur van jouw restaurant vindt een zaak van leven en dood, van eten of gegeten worden. En waar grote belangen in het spel zijn daar blaast de heilige drieëenheid van vriendjespolitiek, omkoping en fraude een partijtje mee.

Volgens Van Craenenbroeck richt de vriendjespolitiek zich op des amis français (zij worden milder beoordeeld bij het toekennen van een ster), wordt er vooral omgekocht door restaurants die later een ster krijgen en vindt de fraude plaats wanneer de door omkoping noodzakelijke schijnwerkelijkheid aangaande de kwaliteit van het in het restaurant gebodene geboekstaafd wordt. Fraai is het.

In de Benelux zijn drie inspecteurs werkzaam die in een jaar gezamenlijk 3000 restaurants en hotels moeten beoordelen. Zou dat nou leuk werk zijn, 1000 restaurants in een jaar met een bezoek vereren om daar een doorsnede van de kaart te proeven en die te beoordelen? Drie per dag dus, zeven dagen per week. Ontbijt, lunch en diner.

Ik weet dat onze eigen Johannes van Dam door zijn culinaire recensiewerk lijdt aan suikerziekte, zwaarlijvigheid, RSI en het zuur. Een gezonde baan is het niet. Ook heeft Van Dam lange tijd last gehad van depressies. Om daar vanaf te komen gaf hij zich over aan het volgens hem ultieme troostvoer: aardappelpuree, en dat driemaal daags. Ook Van Dam kan restaurants maken en breken. Smoezelige eethuisjes worden na een 9,5 in het Parool een tijd lang massaal bezocht, tot het moment dat er weer tien nieuwe 9-plus-restaurants zijn.

Ook op tv is koken meer en meer een wedstrijd aan het worden. De 12 provinciën, wie is de chef, koken met sterren, masterchef, er gaat geen avond voorbij zonder wat goed georkestreerde keukenstress op tv. Maar om van zoiets basaals als het bereiden van eten een wedstrijd te maken... Wat zouden Malthus en Maslow er van denken?

De vraag is gerechtvaardigd waarom we ons in deze tijden van populisme überhaupt iets laten zeggen door verhevenen die menen te weten hoe het allemaal zit op culinair gebied? Henk en Ingrid weten zelf prima wat ze lekker vinden. En ze eten daarnaar. Er is natuurlijk een redelijk alternatief voor Michelin en Van Dam: de online-recensie, zoals bijvoorbeeld die van IENS. Toch vermoed ik dat ook IENS geen representatie is van de gemiddelde smaak, of, zo u wil, de smaak van de gemiddelde Nederlander, beter bekend onder de verzamelnaam Henk en Ingrid. Dat is maar goed ook, want de meeste mensen hebben eenvoudigweg geen smaak, laat staan verstand van eten. Zoals in het algemeen de meeste mensen geen verstand hebben van dingen waar ze iets van moeten vinden. Waarbij dat 'moeten' trouwens opvallend vaak van henzelf uitgaat. Wat voor de culinaire wereld geldt, geldt ook voor Nederland en de rest van de wereld: gebaat bij fair play en meritocratie.

FLORIJN

2011-11-13T12:35:00.001+01:00

Enige tijd terug kreeg ik van een collega alles wat nodig is om een muntenverzameling te beginnen. Nou ja, met uitzondering van de munten dan, maar die heb ik zelf. Ik heb nu vouwhoesjes met venstertjes in vijf formaten, voor elk formaat munt een, insteekhoesjes waar de vouwhoesjes in kunnen en een map waar de insteekhoesjes dan weer in kunnen. Collega wist dat ik munten verzamelde, of verzamelen... daar is welbeschouwd geen sprake van. Het is meer dat ik munten bewaar van de landen waar ik ben geweest, en zo nu en dan krijg ik van anderen een exotisch muntje toegestopt. Het is een regenachtige zondag, een prima dag om muntjes te wassen, te drogen, te ordenen en weg te bergen.

In mijn jeugd heb ik postzegels verzameld, niet echt fanatiek, maar toch had ik uiteindelijk meerdere albums vol met soms best mooie en bijzondere postzegels. Ik ben zelfs een keer naar een munten- en postzegelmarktje geweest in Vianen, waar ik mijn oog liet vallen op een setje hele grote postzegels met kleurige vogels er op. De postzegels waren waarschijnlijk zo goed als waardeloos, maar dat maakte mij niet uit, het ging mij om het plaatje. Dat niet alle karteltjes 100% intact waren interesseerde me niet. En als de prijs niet dichtbij het waardeloze aan zat kon ik ze sowieso niet kopen.

In mijn postzegelmappen was alles netjes op land gesorteerd. Bij sommige landen vroeg ik me af waar ze überhaupt lagen. Exotische landen als het zuiver fonetisch Nederlands uitgesproken United States en United Kingdom bijvoorbeeld. Maf, ik had nog nooit van die landen gehoord terwijl er toch heel veel postzegels vandaan kwamen.

Postzegels zijn op zichzelf, net als munten, niet bijster interessant. Het interessante voor verzamelaars is wanneer ze zeldzaam zijn en dus waardevol. Ik vond postzegels vooral leuk als er dinosaurussen of vogels op waren afgebeeld.
Munten vind ik vooral interessant als ze verhalen vertellen. Verhalen over landen die niet meer bestaan en over leiders die niet meer bestaan of inmiddels persona non grata zijn. Zo vond ik tot mijn verbazing tussen mijn muntjes een peseta met El Caudillo Franco er op. Het lijkt me sterk dat dat indertijd - en dan bedoel ik: voor de invoering van de euro en na de invoering van de democratie - een wettig betaalmiddel is in Spanje.

Munten met munteenheden die niet meer bestaan zijn ook leuk. De Eurozone heeft zich inmiddels tot ver voorbij de dingflofbips-landen uitgebreid, en overal is - net als in Nederland - die eenheidsworstige euro ingevoerd. Inmiddels wil de PVV samen met een op de drie Nederlanders toch liever de gulden weer terug. Want met de gulden had je nooit crisis, zo maakt de populist het gepeupel wijs. Nou, ik kan me nog herinneren, ergens in de jaren '30, de tijd van die keiharde gulden, toen was er ook iets met crisis en zo. Ach, mensen vergeten zo snel. Zeker als het ze uitkomt.

De niet meer te gebruiken voorgangers van de euro zijn voer voor verzamelaars. Ik heb nog Portugese escudos, Franse en Belgische francs, Duitse marken en natuurlijk Oud-Hollandsche guldens, waaronder echte zilveren Wilhelmina's. Ook al die van land tot land verschillende euro's zijn voer voor verzamelaars. Ik heb van de meeste landen de euro-reeks compleet. Cyprus en Slovenië bijvoorbeeld, dat vervult je dan op de een of andere manier toch met trots. Van Vaticaanstad heb ik niets; dat is voor de echte euro-diehards.

Wat ik echt leuk vind zijn de munten uit de tijd van het reëel bestaand socialisme. Roebels uit de CCCP, koruna's uit Tsjechoslowakije en ouderwetse Hongaarse forinten uit die goede oude tijd. Ook leuk is het dat het verdwijnen van de apartheid in Zuid-Afrika terug te zien is in de rand. Vanaf 1994 staat er niet meer alleen Suid Afrika en South Africa op de rand, maar je hebt ook munten met Afrika Borwa, Africa Dzonga en hoe Zuid-Afrika in al die zwarte meerderheidstalen ook mag heten. Ook is het wapen om de een of andere reden veranderd sinds 1999, in tegenstelling tot de beessies en plantsjies die door wat ze zijn van elke schijn van medeplichtigheid aan de apartheid zijn gevrijwaard en dan ook vrolijk op de munten mogen blijven prijken. Ook Mozambique heeft een opvallende munt, waarop het land zich profileert als opkomende economische macht met imposante hoogspanninsgmasten. Wat toch enigszins detoneert met het wapen van het land: een kalashnikov, een schoffel en een boek.

Het is een welbestede middag geweest die mijn muntjes en ik gezamenlijk hebben doorgebracht. Zo veel muntjes heb ik niet, twee zondagmiddagse uren aan vertier. Het is duidelijk tijd voor nieuwe. Wat zou het toch mooi zijn als die euro inderdaad werd vervangen door allemaal volstrekt nieuwe nationale munten. Dag eurozone, niets persoonlijks hoor, maar voor de muntverzamelaar vaart er wel bij. De conclusie is dan ook gerechtvaardigd dat een op de drie Nederlanders munten verzamelt.

SPA

2011-11-09T22:15:00.003+01:00

Dit was de week waarin de enorme omvang van het wetenschappelijke bedrog van Diederik Stapel bekend werd. Aan het einde van zijn carrière als sociaal psycholoog nam hij niet eens meer de moeite om überhaupt nog een onderzoeksvragenlijst door iemand anders dan hemzelf te laten invullen. In de verklaringen viel te lezen dat Stapel dacht dat hij de wijsheid en de wetenschap in pacht had, als zodanig de uitkomsten van elk onderzoek dan ook vooraf al wist en dat alleen nog maar even een wetenschappelijk sausje te geven door het te doen voorkomen alsof er werkelijk mensen waren bevraagd. Een interessant gegeven. Want zeg nu zelf, wie heeft er nu echt last van dat sociaal psychologisch onderzoek niet door de wetenschappelijke beugel kan? Terwijl het wel klopt, laat dat maar aan Diederik over.

Dit was ook de week waarin een Japanse staatssecretaris voor de camera's een glaasje gefilterd water uit de krochten van de kerncentrale van Fukushima dronk om te bewijzen dat het veilig was. Hij vond het zelf knap eng, niet zo gek, want het water was ongetwijfeld niet helemaal vrij van radioactiviteit en ander ongemak. In ieder geval werd pontificaal het beeld neergezet dat het weer veilig is in de buurt van Fukushima.

Als mensen dit soort fratsen uithalen om te bewijzen dat iets veilig is dan kun je er donder op zeggen dat dat juist niet het geval is. In het fantastische Een kleine geschiedenis van bijna alles beschrijft Bill Bryson een demonstratie van uitvinder Thomas Midgley aan de pers, ergens in de jaren '20, om aan te tonen dat tetraëthyllood - zijn uitvinding, onder meer gebruikt als toevoeging aan benzine om automotoren lekker soepel te laten draaien - helemaal niet giftig is. Hij inhaleert het spulletje en laat het rustig over zijn handen lopen. Terwijl in de fabriek waar het spul gemaakt en verwerkt wordt mensen gek en ziek worden en bij bosjes overlijden. Maar de pers wist het nu zeker: dat men werkte met tetraëthyllood was niet de verklaring voor al dit menselijk leed. Tot 2001 hield Ethyl Corporation vol dat onderzoek aantoonde dat loodhoudende benzine geen gevaar voor de gezondheid of het milieu vormt. Saillant detail: Midgley was ook de uitvinder van mijn favoriete broeikasgas, cfk.

Wetenschap staat niet los van de maatschappij. Toen Stalin vond dat de evolutietheorie niet goed paste bij een communistische maatschappij omdat mensen dan niet snel genoeg tot ware socialistische burgers konden... ehm... evolueren werden de evolutionisten naar de goelag gestuurd en vervangen door lamarckisten. In de zeventiger en tachtiger jaren werd er in Nederland onderzoek gedaan naar pedoseksualiteit alsof het een doodnormaal onderwerp was. Sterker: het werd geregeld uitgevoerd door pederasten zelf.

Tijden waarin populisme hoogtij viert zijn niet goed voor de wetenschap. De wetenschap is verdacht. In opdracht van de Kamer of de Regering geschreven rapporten worden al voor de behandeling door de plee gespoeld omdat er niets in staat wat men in een klank en een kreet door een ruimte heen kan kwaken. De rapporten zijn doorwrocht, afgewogen en genuanceerd en daar heeft populistisch Nederland een broertje dood aan.

Wetenschap staat niet los van de maatschappij maar zeker ook niet van de opdrachtgever. Als Greenpeace onderzoek laat doen naar olievervuiling door boorplatforms in de Noordzee dan komt er een ander rapport uit dan wanneer Shell dat onderzoek uitvoert. Uit onderzoek van Spa naar hergebruik van hun flesjes blauw werd uiteraard geconstateerd dat dat niet minder dan levensbedreigend is vanwege de coccen die in het water achterblijven. In het belang van uw eigen veiligheid en onze portemonnee, koopt voor €2,20 keer op keer een half litertje fris getapt Spa blauw in een nieuw wegwerpflesje! Overigens, als VluchtelingenWerk cijfers over bijvoorbeeld de integratie van vluchtelingen naar buiten brengt, dan is dat minimaal verdacht.

Om nog even terug te komen op Diederik Stapel: ik ben er van overtuigd dat zijn wetenschappelijke fraude deel uitmaakt van een fantastisch plan, een fantastisch onderzoek op een enorme schaal, namelijk die van de ganse wetenschappelijk wereld. Want waar is Stapel mee bezig? Een grootschalig sociaal psychologisch onderzoek naar de invloed van wetenschappelijke megafraude op die wetenschappelijke wereld. Sociale psychologie is volgens Wikipedia studie naar hoe (menselijke) gedachten, gevoelens en gedragingen worden beïnvloed door werkelijke of ingebeelde anderen. Dit is het perfecte onderwerp voor Stapels wetenschappelijke magnum opus. Als Stapel dit keer de vragenlijsten niet - macht der gewoonte - zelf invult wordt dit de wetenschappelijk wederopstanding van de eeuw.

KWEEK

2011-10-30T22:34:00.000+01:00

Van de week stond in de krant dat de laatste neushoorn van Vietnam is overleden. Daarmee is de soort in ieder geval in Vietnam uitgestorven. En waarom? Omdat de mens meent dat er geneeskrachtige werking schuilt in een tot poeder gemalen neushoornhoorn. Dat gemalen neushoornhoorn net als elk ander homeopathisch middel niet beter werkt dan een placebo is bekend. Maar homeopathie is een miljoenenbusiness en zo ook de neushoornhoorn. De meesten denken dat de Mens een rationeel handelend wezen is, de geschiedenis bewijst maar al te vaak het tegendeel.

Mensen hebben een rare ambivalente houding jegens hun mededieren. Sommigen knuffelen dieren en vragen ze om raad in moeilijke tijden maar versmaden andere dieren niet als ze gebakken op hun bord liggen. Sommigen doen hun uiterste best om bijzondere vogels te spotten in de vrije natuur maar eten 's avonds - vogels spotten maakt hongerig - met graagte een gemarineerde plofkip met patat. Sommigen vinden het lastiger om met mensen om te gaan dan met dieren, wat op zichzelf heel begrijpelijk is. Sommigen vergrijpen zich aan dieren, niet omdat ze van die dieren houden maar omdat ze jeuk hebben aan hun snikkel. Sommigen schieten enerzijds vossen - schadelijk - dood om anderzijds weidevogels - zeldzaam, lief, zielig - voor hun vraatzucht te behoeden. Sommigen vinden het martelen van dieren leuk, maar De Nederlander niet, en daarom is er de dierenpolitie.

Mensen hebben in de geschiedenis van de dierheid al regelmatig te kennen gegeven dat ze niet zo goed weten hoe ze met dieren moeten omgaan. Bill Bryson geeft in zijn fantastische Een kleine geschiedenis van bijna alles een aantal voorbeelden van dieren die door toedoen van de mens min of meer per ongeluk zijn uitgestorven, andere soorten hebben het tot op heden en ternauwernood gered: dodo's, trekduiven, buidelwolven, tonijnen, bizons. Het schijnt dat het langjarig gemiddelde aantal uitstervende diersoorten een per vier jaar is, maar dat we inmiddels - sinds de mens zich er mee is gaan bemoeien - qua uitroeiing 120.000 maal hoger zitten.

Bryson geeft een voorbeeld van Engelse avonturiers en fervente vogelliefhebbers die liefst zeer zeldzame vogels verzamelen. Zo vinden zij op een kwade dag de allerlaatste twee exemplaren van de prachtige Bachmanzanger en vermoorden die voor hun collectie, om vervolgens te constateren dat uitsterven toch wel heel definitief is. Als een kleuter die te hard in zijn hamster heeft geknepen. Een andere vogelliefhebber vertelt: "Hoewel ze bij bosjes vielen, leek de affectie van de overlevenden bij elk volgend salvo groter te worden; want nadat ze een paar rondjes om de plek hadden gevlogen, streken ze weer vlakbij me neer om met zulke onmiskenbare tekenen van deernis op hun gedode kameraden neer te kijken, dat het me totaal ontwapende." En dat laatste dan in overdrachtelijke zin, want, vervolgens herlaadt hij zijn geweer om nog een bosje treurende parkieten af te schieten.

Ook ik heb een ambivalente houding jegens de dieren. Ik haat honden maar vind koeien en vogels leuk. Huisdieren haat ik niet per se, maar als ik ze zelf moet onderhouden dan leven ze kort en sterven ze een horrordood zonder dat ik er iets aan kan doen. Ik eet weinig vlees maar ben geen vegetariër. Gelukkig mag ik wel zeggen! Van het weekend kreeg ik in het fantastische restaurant De Wiemsel geelvintonijn voorgezet, het net iets minder zeldzame broertje van de blauwvin. Je kunt het echt niet maken om dat te eten. Ik heb onlangs weer beelden gezien van hoe tonijnen gevangen worden, gruwelijk! Maar toch... je stuurt zo'n fantastische klaargemaakt geelvin niet terug. Het was menu du chef, ik had het niet eens zelf gekozen.

Laten we wel wezen: de tonijn heeft het ook wel aan zichzelf te wijting dat ie op uitsterven staat. Moet je maar niet zo lekker zijn! Het zou logisch zijn als de elementaire krachten achter de evolutie er voor zorgen dat op termijn tonijnen ontstaan die ontzettend smerig of mogelijk zelfs dodelijk zijn. Zodat er geen enkele reden meer is deze vis massaal uit de zeeën te trekken om er ingewikkelde sushi van te maken. Wellicht komen er nog eens neushoorns zonder hoorn op hun neus ter wereld. Nu ik er over nadenk: ik neem aan dat neushoorns weinig hoorn hebben bij hun geboorte, want dat bevalt niet echt lekker.

Waar ik bang voor ben is dat de evolutie te langzaam gaat om deze soorten te redden. Kijk maar naar de dodo. Evolutionaire aanpassing gedurende honderdduizenden jaren aan de omstandigheden op een eiland waar geen roofdieren zijn leidt tot rampen als die zich onverwijld toch melden. En inderdaad, de mens is het grootste roofdier op aard.

Een echt goede oplossing om beesten zowel een beter leven te geven als ze te behoeden voor uitsterven is zonder meer kweekvlees. Het klinkt inderdaad een beetje eng, maar over een jaar of tien gaat dit de grote doorbraak worden in de mondiale voedselvoorziening. Geen beest hoeft nog te worden vermoord, mond- en klauwzeer zijn verleden tijd, boerderijdieren bestaan louter voor de knuffel.

Kweekvlees is een zeer redelijk alternatief voor de bio-industrie. Het worden fabrieken met vleeskweekjes waarbij alleen de allerbeste cellen van de allerbeste beesten zich vrolijk vermenigvuldigen zonder dat ze een beest zijn met gevoel en aaibaarheidsfactor. Elektrische stroompjes worden door de cellen heengejaagd voor genoeg contracties om een lekker stevig stukje vlees te laten ontstaan. Het voederen van cellen is honderd keer efficiënter dan het voederen van beesten, dus houden we genoeg landbouwgrond over om de hele wereld van voedsel te voorzien. Behalve enige gewenning aan het idee van kweekvlees en mogelijk enige technische details van de kweekvleesproductie zie ik geen enkele goede reden waarom dit niet zou lukken. Alhoewel, ik zie er een: den Mensch.

BLIK

2011-10-30T22:12:00.001+01:00

Nog niet eens zo lang geleden was de girobetaalkaart een veel gebruikt en wettig betaalmiddel. Voor studenten was het een must om er een achter de hand te hebben voor het geval de maand nog niet op was maar je geld wel. Zelfs als je financieel volledig aan je limiet zat kon je je betaalkaart altijd verzilveren, bijvoorbeeld bij Superkees, onze favoriete en dichtstbijzijnde supermarkt. Op die manier had je mooi nog even 300 gulden achter de hand voor noodgevallen, die overigens vrij frequent voorkwamen.

Ook op vakanties was je nergens zonder de betaalkaart. In tegenstelling tot travellercheques konden ze alleen bij een postkantoor worden verzilverd, en postkantoren waren bepaald dun gezaaid. Daardoor gebeurde het dat je uit arren moede van de ene naar de andere kant van Korfu moest liften om er in Korfu city achter te komen dat het een feestdag was, waardoor alle postkantoren waren gesloten en je onverrichter zake, gevolgd door een roedel zwerfhonden en hopende op een lift weer terug sjokte zonder keiharde pegels.

De bank verschafte bij elk setje betaalkaarten een overzicht met de maximale bedragen die je in elk land kon opnemen, het equivalent van 200 of 300 gulden. In Joegoslavië - dat er in 1989 echt niet uitzag of het binnen afzienbare tijd wreed uiteen zou vallen - kon je 200.000 dinar opnemen volgens dat lijstje, dus dat deden we, want je moest het maximale opnemen wilde je niet door geldgebrek eerder dan gepland naar huis. Gemakshalve en logischerwijs gingen we er van uit dat duizend dinar een gulden was. Het viel ons alras op dat eerste, tweede en derde levensbehoeften buitengewoon duur waren. Een brood kostte gerust 15, een stuk kaas 90 gulden. Het leek een dure vakantie te gaan worden. We kwamen er al snel achter dat de dinar sterk gedevalueerd was sinds de laatste druk van het postbankoverzichtje met op te nemen bedragen. Je kon inmiddels 2 miljoen opnemen met een betaalkaart. We hadden veel te weinig opgenomen per kaart, dit kon ons zo een paar dagen vakantie kosten. We voelden ons toch enigszins bestolen, terwijl dat volstrekt niet aan de hand was.

Geld doet soms best raar. In 1990 was in Tsjechoslowakije - dat er toen echt niet uitzag of het binnen afzienbare tijd zou worden gesplitst in twee landen - de zwarte wisselkoers 1 op 15, dus met 100 goed gewisselde guldens kon je een week lang behoorlijk ruig geld uitgeven. Alhoewel dat uitgeven in Praag in die dagen nog knap lastig was. Gelukkig verkochten ze er prachtige reliëfkaarten - Tsjechoslowakije was dé kaartenproducent van het Oostblok - en daar kickte ik behoorlijk op, dus het niet geheel witte geld werd zeker nuttig besteed.

Afgelopen woensdag is de Euro gered. Maar zoals dat gaat bij crises is het de vraag voor hoe lang. Het kan zo maar zijn dat over een jaar, twee jaar, wellicht drie, de Euro het toch niet redt. Dikke kans dat je geld dan pijlsnel niks meer waard is en dat je je spaargeld niet meer kunt verzilveren. Lees de Grote Depressie er maar op na. Mensen met volkstuinen zijn in dit soort situaties sterk in het voordeel. Strategisch ingekocht zaaigoed voorziet nog jaren in de groentebehoefte.

Voor mensen die geen tuin hebben is er nog maar één mogelijkheid: het inslaan van een grote voorraad voedsel in blik. Je geld is nu nog hartstikke veel waard. Ga naar de Aldi en laad de achterbak vol met zo veel mogelijk blikken bruine bonen, gepelde tomaten, champignons, mais, tonijn, gehaktballen (zijn die er in blik?) en meer van die dingen. Zorg ook voor blikken shag en koffie, en een flinke voorraad chocola, want dat worden fantastische ruilmiddelen. En koop ook alvast twee paar extra schoenen, een goede jas, tien onderbroeken: voor hetzelfde geld zit je over twee jaar met een heleboel waardeloos geld waarvoor je niks kunt kopen. En voor de mensen die ondanks de crisis en totaal onverantwoord toch kinderen gaan nemen: koop alvast voor twee jaar luiers, melkpoeder en babyolie. Ja, crisis is vooruitdenken! Zeg niet dat ik het niet gezegd heb.

DIENST

2011-10-21T15:19:00.003+02:00

Zo vlak voor mijn zestiende verjaardag kreeg ik, zoals dat in die tijd gebruikelijk was, een oproep voor de dienstkeuring. Met tientallen leeftijdgenoten - sterker nog, zij werden in dezelfde week zestien - kwamen we bijeen in de behoorlijk uitgewoonde - inmiddels afgebroken - Hojelkazerne, vlakbij het Jaarbeursplein. Het was een volstrekt willekeurige dwarsdoorsnede van wat er in en om Utrecht aan jongens woont en toevallig rond dezelfde dag jarig is. Als net VWO-jongetje realiseerde ik mij voor het eerst dat wat er op een VWO aan scholieren rondwaart dus géén dwarsdoorsnede is.

Er werd wat bloed afgetapt, je perste met veel moeite wat urine over een in te leveren lakmoespapiertje heen, je werd staand in je onderbroek gecheckt op lichamelijke afwijkingen, je maakte een toets om je intelligentie en logisch inzicht te meten en je kreeg een intake, want wat wilde je nou eigenlijk worden als je later in dienst ging?

Iedereen heeft wel zijn eigen S5-verhaal, ook ik, maar ik vond het zelf prima om in dienst te moeten. Misschien niet heel erg leuk, maar niet iets om te weigeren. Zoals die vriend van het S5-verhaal, die in een band speelde die S5 heette, omdat hij het inderdaad voor elkaar had gekregen te worden afgekeurd op geestelijke instabiliteit. Nou ja, het was ook een rare druif. Op zolder had hij zijn oefenruimte, waar op volle oorlogssterkte en zonder enige geluidsisolatie werd gemusiceerd. Toen de over-overbuurman op een dag langs kwam met het voorstel de zolder op zijn kosten te isoleren werd hij door meneer S5 de deur uitgejaagd. Ik denk dat dit toch wel een echt gevalletjes S5 was.

Een vriend van me was na de middelbare school in dienst gegaan en na twee weken ontslagen. De reden: hij had een te groot hoofd, waarvoor geen helmen en gasmaskers beschikbaar waren. En een soldaat wiens helm telkens van zijn hoofd valt, dat is onhandig voor oefeningen en zeker in oorlogssituaties. Exit dienst dus. Om dat te vieren kwam hij direct mijn kant op met een krat bier en wat andere spiritualia. Toevallig had ik de volgende dag examen en ik kon wel een verzetje gebruiken tussen al het leren door, maar dit was toch wel erg veel verzet. Ik haalde gen voldoende. Vriend was erg blij dat hij zijn kistjes, zakmes en het ronduit hilarische handboek der soldaat mocht houden. Dat woudlopershandboek zou echt elke jongen als hij tien wordt moeten krijgen, fantastisch!

Ergens in de jaren '90 is besloten de dienstplicht af te schaffen. Ik kreeg een brief in de bus dat ik buitengewoon dienstplichtig was, wat ik altijd een omslachtige manier heb gevonden om te zeggen dat je niet in dienst hoeft. Men ging er indertijd van uit dat er genoeg vrijwilligers zouden zijn voor de dienst, maar dat bleek niet het geval. Dus werd ik alsnog opgeroepen. En vroeg een herkeuring aan, want ja, toen het dan zo dichtbij kwam had ik toch aanmerkelijk minder zin in het vervullen van wat toch weer dienstplicht was geworden. Dit keer moest ik naar een naar gebouw nabij station Slotervaart, waar zenuwachtige rekruten zaten te wachten op hun oordeel. Er was een Surinaamse keuringsarts bij, en om de een of andere reden had ik het gevoel dat als die man me zou keuren, het allemaal goed zou komen. Toen het mijn beurt was werd ik tot mijn opluchting door hém opgehaald. We kwamen overeen me af te keuren op een combinatie van kromme armen en hyperinflexibiliteit. Daar kon ik prima mee leven, en dat handboek der soldaat, dat leende ik dan wel een keer.

STAL

2011-10-21T15:16:00.002+02:00

Sinds een tijdje is er 's avonds, als je na een dag hard werken in het zweet des aanschijns weer terugkeert in Utrecht en je je fiets uit de stalling haalt, geregeld klassieke muziek te horen. Door de galmende koude betonnen gewelven van de NS-stalling klinken zwierige strijk-ensembles of bombastische klassieke orkestraties. De sfeer is gelijk totaal anders. Stalling wordt concertzaal. Alhoewel, concertzaal... er wordt niet live gespeeld. Je ziet mensen blij verrast reageren.

Een van de werknemers van de stationsstalling heeft blijkbaar een voorliefde voor klassieke muziek en vent dat heel aardig uit tijdens zijn diensten. Het is weer eens iets anders. Utrecht heeft nu naast het Festival Oude Muziek een nieuwe manier om zich te profileren als hoofdstad der klassieke muziek.

In de stalling werken een paar rare snoeshanen. Dat moet wel, want wie wil nou de hele dag ondergronds zitten in een koude tochtige vochtige ruimte om strookjes papier van fietsen te trekken of er aan te bevestigen en met heel kleingeld in de weer zijn. Een van de medewerkers is een totaal verzuurde bromsnor die me - terwijl ik toch echt al veertien jaar een jaarabonnement heb - me nog steeds elke keer bejegent alsof ik de boel wil flessen en zonder te betalen voor het stallen mijn fiets - of andermans fiets? - meeneem. Ik heb al wel een paar keer een klein botsinkje met dit heerschap gehad. Terwijl ik in mijn eentje zeker een netto maandsalaris voor hem heb opgehoest aan stalkosten. De andere vaste medewerkers zijn ook niet bepaald zonnetjes in huis. Ze hebben treurige hoofden waarin elke schijn van een lachrimpel ontbreekt.

Vroeger hadden ze er tenminste een blijmoedige Jezusfreak werken, die zijn geloof al even blijmoedig uitdroeg door T-shirts te dragen met teksten en afbeeldingen van JC (I love Jesus). Ik heb hem een keer gesproken toen we per ongeluk samen opfietsten vanuit Nieuwegein. Hij fietste meer met mij op dan ik met hem. Hij had mij blijkbaar herkend als staller en blijmoedig bond hij een gesprek aan. Er was net iets ergs gebeurd in de wereld, ik weet niet meer wat, iets ernstigs en treurigs, en hij vertelde dat hij met zijn bidgroepje had gebeden tot God om het allemaal weer goed te laten komen.

Dat moet toch fantastisch zijn als je daar in kan geloven, dat je de mensheid helpt problemen te overwinnen door je energie te bundelen en gezamenlijk te bidden? Wat het ook uitmaakt, je hebt er in ieder geval je best op gedaan en het geeft jezelf ongetwijfeld een goed gevoel. En het is oneindig goedkoper dan giro 555.

Managers en hoofden kwamen een tijd lang, wanneer je je ergens druk over maakte of iets niet goed vond gaan, steevast met een vraag die ze blijkbaar allemaal op hun duurbetaalde managementcursussen hadden geleerd: 'Wat heb je er zelf aan gedaan?' Het moet toch prachtig zijn als je dan kunt zeggen: 'Ik ben met mijn bidgroepje wezen bidden.' De volgende keer als mijn hoofd of manager mij die vraag stelt heb ik mijn antwoord klaar!

VERHAAL

2011-09-27T20:27:00.000+02:00

Zo af en toe heb je dat. Je zit ergens, bijvoorbeeld op het mooiste terras van Utrecht bij fort De Klop op de mooiste zomeravond van het jaar, je hoort een tafeltje verderop iets, bijvoorbeeld over vloei, waarop je de alleenzittende vloeivrager een pakje aanbiedt. Voor je het weet zit meneer - kek brilletje, kale schedel, kledingvoorschrift: zwart - bij je aan tafel en ben je in een gesprek beland. Of wat zeg ik... was het maar een gesprek. Het is eerder een monoloog. Meneer vertelt een verhaal. En dat is niet zo gek.

Meneer is namelijk verhalenverteller. Verhalenverteller in tijdelijken ruste. Elke vraag van mij is louter ter aanvuring van het verhaal dat hij toch wel zou vertellen. De vraag 'kampeer je hier?' is een mooi startpunt. De woorden stromen, meneer had deze monoloog ook prima kunnen houden zonder dat iemand luisterde. Duidelijk is dat hij dit verhaal al wel eens eerder heeft verteld.

Nee, hij kampeert niet echt, want hij heeft geen tent opgezet. Een hangmat en een slaapzak, dat is al. De guitige avontuurlijkerd die die er is! Hij is onlangs gescheiden, kan niet meer aankloppen bij ex, en ja, je moet toch wat. 95% van zijn spullen staat in de opslag. Leven uit de koffer heet dat.

De vraag 'wat doe je qua werk en zo?' is ook weer bingo. Verhalenverteller vertelt dat hij verhalenverteller is en dat hijte kampen heeft met een depressie. Manisch depressief, en dat gecombineerd met adhd... Slecht voor een huwelijk, slecht voor het werk. Hij kon als verhalenverteller niet meer instaan voor de kwaliteit van zijn verhalenvertelkunst, dus nam hij een break. Hij is er weer bijna bovenop vindt hij zelf.

'Wat voor soort verhalen vertel je dan?' vraag ik, precies tussen twee van zijn zinnen in, tijdens een adempauze, ja, we raakten steeds beter op elkaar ingespeeld, de zin die hij uitsprak had hij, mijn vraag ondanks, toch wel uitgesproken. Verhalenverteller zit in het fantasy-genre, en zonder omhaal geeft hij direct te kennen dat hij bij de top drie van Nederland hoort. In dat genre dan, en vóór zijn depressie.

Plots is zijn verhaal afgelopen, verhalenverteller staat op. Hij gaat nog even een stukje wandelen, of nee, toch beter feitsen. Als hij weg is vraagt een serveerster of we hem kenden, maar impliciet zegt ze: 'Hij heeft u toch niet al te zeer lastig gevallen?' Als wij fort De Klop verlaten zien we verhalenverteller zitten, in zichzelf gekeerd en in het maanlicht uitkijkend over de fortgracht.

Twee uur later word ik gewekt door een gruwelijke onweersbui. De ramen moeten dicht, de gordijnen dansen door de kamer, de regen verplaatst zich horizontaal. Op dat moment moet ik niet denken aan verhalenverteller in zijn slaapzak en hangmat op het fort.

TOERIST

2011-09-21T15:24:00.003+02:00

Vorige week was ik nog op Cyprus, het ideale vakantie-eiland: zon, zee, palmbomen, hotels en hier en daar een bezienswaardigheid. De wankele economie van Cyprus drijft op toerisme, een beetje Mediterrane landbouw en gelegenheden ter doel hebbende het vermaak der op het eiland gestationeerde blauwhelmen. Een groot deel van het hotelwezen wordt bestierd door geïmporteerde mede-Europeanen, met name uit Bulgarije en Roemenië. Die zijn zeer gedienstig, kunnen prima een frappé of cocktail bereiden of je rugtas per kar naar je kamer vervoeren en zijn als zodanig ideaal om je verblijf op het hotel op een onopvallende manier te veraangenamen. Bovendien zijn zij bereid te werken voor lonen waar de gemiddelde Cyprioot zijn neus voor ophaalt, zo vertelde ons een Britse vliegenier. Bij een vijfsterrenhotel heb je een flinke roedel gedienstige types nodig, en reken maar dat die er zijn!

Op Cyprus is ook een gigantische vraag naar muzikanten in het liftmuziekgenre. Om de een of andere reden vindt men het bij dure hotels heel belangrijk dat er in de lounge en op het terras live-muziek klinkt, gespeeld door zeer Oostblokse klassieke pianistes of heel erg eighties verantwoorde duo's, bestaande uit toetsenist, zangeres en band (uit te spreken als band, en niet als bend). Er worden louter grote hits gespeeld, van Abba tot Queen, van Aha tot Eros Ramazotti, en nog veel meer moois.

Ik heb niet bepaald een goede indruk gekregen van het eiland, en ook geen slechte, of korter gezegd: ik heb geen indruk gekregen van het eiland want ik heb het hotelterrein nauwelijks verlaten. Ja, een keer. Toen ik in het stadje Paphos op zoek was naar drinkbaar water - want zoals bij een zichzelf respecterend Mediterraan land is het kraanwater er verdund met chloor - kwam ik terecht in een soort Mediterrane versie van het Damrak, Rembrandtplein en Leidseplein. Wat zielig voor die oorspronkelijke bewoners, denk je dan, dat hun stad zo verpest is door toerisme. Het is nog absoluut geen Chersonissos, maar wat ik mij altijd afvraag is het volgende:

Als je de gemiddelde toerist op de man (m/v) af vraagt wat hij/zij leuk/mooi/gezellig vindt, dan komt toch niemand op het idee om het Leidseplein te noemen, het Damrak, of het Rembrandtplein? En de gemiddelde toerist wil op Cyprus toch geen lelijke terrassen met heel veel lichtgevende reclameborden waar je hutjemutje op elkaar zit? Of ben ik wellicht naïef en is dat de grote wens van de gemiddelde bewoner dezer aardkloot? In dat geval is het treurig gesteld met de mensheid.

Massatoerisme leidt tot rampen maar vooral tot een eenheidsworst met hier en daar wat flauwe verflenste folkloristische kruiderijen er in. En ik wil niet zeggen dat het vroeger beter was, lees het Veerse Gat er maar op naar. Van Jaap Fischer dus!

Cyprus recreatieland

Het kleinste dorp, de grootste stad

Zij hebben allemaal wel wat

Een kanovijver, echoput

Een oude man, een oude hut

En aan het strand verdomd veel zand

Cyprus recreatieland

Een toren met een restaurant

Een walle- en een waterkant

Een havenkroeg, 1 havenmeid

En veel antiek uit d'oude tijd

Het meterslange wandelpad

En tot besluit het Middellandse - hee wat is dat?

Waar is het Middellandse Wad?

GOLF

2011-09-03T09:42:00.003+02:00

Lang geleden, ik zat nog op de lager school, was ik bij een zogenaamd pindakaasvriendje - een metafoor van mijn vader: als er geen echt lekker broodbeleg meer was, kon je altijd nog gaan voor de tweede keus, pindakaas. Zo zijn ook pindakaasvrienden een soort reservevrienden voor als er niets beters voorhanden is.

We deden een project over vandalisme op school en dit pindakaasvriendje had - of beter gezegd: zijn ouders hadden - een super8 filmcamera, waarmee we een film opnamen met allerhande kritisch commentaar die op de Grote Dag tegen het Vandalisme werd vertoond. Ja, ook eind jaren '70 deed men al aan vandalisme. Ik kan me nog een paar scènes voor de geest halen, bijvoorbeeld die waarin we een auto vandaliseren.

We zouden het komende weekend verder gaan met ons filmproject. En het woord weekend werd als zodanig in de mond genomen. Het stomme was dat ik niet bleek te weten wat weekend was, maar alras werd me duidelijk dat het iets met zaterdag of zondag te maken had. Het lijkt me sterk dat het woord weekend in huize Haan niet werd gebezigd, hoe het ook zij, ik dacht dat elk weekend vakantiewas, waar het ook veel weg van heeft, behalve dat het slechts twee dagen duurt en standaard op zaterdag en zondag valt. Maar ach, voor een kind is een schooljaar een heel leven en een weekend een hele vakantie.

Het is een omslachtige manier om te komen waar ik wil zijn, maar ik ben er dan toch: vakantie. Vakantie is voor mij gemiddeld genomen Frankrijk, zee en/of berg. Boerencampinkjes aan de Bretonse kust, pretcampings aan meren die vlakbij zee liggen, campinkjes aan beekjes.

In de auto - in ieder geval in mijn herinnering altijd een Renault 16 - met de zusters op de achterbank, met vooraf vaak een kort gevecht wie in het midden moest zitten op de een of andere slecht weggewerkte krukas of zoiets. 's Ochtends hadden we nog een vitamine c-tabletje gekregen als placebo tegen wagenziekte. Pa chauffeur, ma tomtom. Deze rolverdeling leidde zo nu en dan tot geweldsexplosies. Hoeveel huwelijken moet Tomtom al niet hebben gered.

Denkend aan Frankrijk ruik ik toiletten van het smerigste soort. Inmiddels heeft Frankrijk ongetwijfeld zijn kleine sprong voorwaarts gemaakt op het gebied van toilethygiëne, maar vroeger... Ik kan me een hurktoilet herinneren, ergens in een mooi klein dorpje, waardoorheen een lieflijk beekje stroomde dat als taak had alle pipi en kaka af te voeren. Het beekje was hier niet tegen opgewassen, een stuwdam van stront versperde hem de weg, het water opstuwend. Ook het van Franse boerencampinkjes bekende wc-hokje met plank met gat, en daaronder een goed gevulde beerput, kan ik mij nog zo voor de neus halen.

Frankrijk... we leerden snel onze eerste woordjes Frans. 'Kommantutapel', 'kel aasje attu', 'tu tem leffakaans?' Als je het over muziek had kon je je lol op met die rare Fransen. Zoals ze Les Beatles konden uitspreken, of Elvi Presli, met de nadruk op de laatste lettergreep. Daarna leerden we van papa de hondenhater 'ta keul' (dat moesten we zeggen tegen blaffende honden) en 'vatan' (dat moesten we zeggen tegen irritante honden als ze moesten oprotten). Ook leerden we al vrij snel hoe we 'deu boel' moesten zeggen, want dat hoorde bij het bestellen van een ijsje. En dan wees je naar de smaken van jouw keus en zei: 'sa ee sa'. Vervolgens leerden ik 'sjansjee sielvoeplee'. Dat was om geld te wisselen voor de speelautomaten waarop ik space invaders speelde.

Bij Space Invaders ben je een raket die wordt belaagd door allerhande space invaders, met als enige dekking drie bunkertjes die langzaam door de buitenaardsen aan flarden worden geschoten. Het doel is zoveel mogelijk space invaders kapot te schieten. Een prachtspel en dat allemaal in slechts twee dimensies, kom daar nog maar eens om!

Frankrijk. Elke dag gingen we naar het strand, volledig in de zonnebrand, en als dat zelfs niet meer hielp, met hoedje op en in wit overhemd. Deltawerken bouwen, fossielen en zeebeestjes zoeken en vooral de hele dag zee in, zee uit, zee in, zee uit. Je laten meevoeren op de golven, vaak behoorlijk temperamentvolle exemplaren, die je bij het omslaan meesleurden over het zand, zodat je in terugtrekkend zeeschuim op geschaafde billen zat met een zwembroek vol zand en vermorzelde schelpjes, en een neus vol zee. Je ontdeed je zwembroek van schelp en zand en ging de zee weer in, op weg naar de volgende golf die je mocht meesleuren. De waarschuwende oranje vlag was vooral een teken dat het nu echt leuk werd!

Aan het einde van de dag had je toch een partij honger, en als je dan langs de kraam met gaufres kwam... die geur, niets lekkerder dan dat. Soms kregen we er zelfs een van pa en ma, met confiture of slagroom. En de volgende dag begon alles weer opnieuw.

DUIF

2011-09-03T09:39:00.002+02:00

Lang geleden studeerde ik aan de Rijksuniversiteit Utrecht sociale geografie. In het alumniblad las ik dat de tegenwoordige UU (het 'Rijks' is komen te vervallen) internationaal gezien echt een topper is: de beste universiteit van Nederland, twaalfde op de Europese lijst, 48ste plaats wereldwijd. De alumni die hier in het blad op reageerden dachten vaak dat dit toch ook wel op hen afstraalde, zoals een InHolland-labeltje negatief schijnt af te stralen. Misschien straalt het dan ook een heel klein beetje op mij af?

In mijn tijd had je nog een ouderwets propedeusejaar, gevolgd door een basisdoctoraal en twee doctorale jaren. Niks geen gedoe in het Engels over bachelors en zo, aan het eind van de rit was je gewoon doctorandus.

In de eerste twee jaar van de studie werd je ingezet als jonge onderzoeker. Om ervaring op te doen met het edele veldwerk der geografen moest je respondenten interviewen. Professoren en promovendi konden zo heel makkelijk en heel goedkoop hun onderzoeksgegevens bij elkaar harken.

In het eerste jaar moesten we onderzoek doen naar Utrechtse pleinen. In tweetallen zwierven we met onze vragenlijsten uit over de pleinen van de stad. Dan zat je bijvoorbeeld op het Ledig Erf aan de koffie - je mocht twee consumpties per dag declareren! - en stelde je passanten vragen als: vindt u dit plein een plein? Wat vindt u van dit plein? Wat ontbreekt er?
Het onderzoek eindigde vaak met een paar biertjes, waardoor de respondenten ons veel benaderbaarder schenen. En als je het gehad had met het vinden van respondenten dan vroeg je een duif of een fictieve persoon wat hij er van vond, en dat vulde je dan netjes in. Zo kwam je lekker snel aan je moyenne qua in te zamelen vragenlijsten. De kwaliteit van het onderzoek leed er hoogst waarschijnlijk niet noemenswaardig onder. Jaren later verscheen op basis van ons veldwerk het boek Parade der passanten.

In het onderzoek waarin we aan het tweede jaar meewerkten moesten we woonachtigen op een aselectieve reeks adressen vragen naar hun verhuisgeschiedenis, en welke woonwensen bij elke verhuisbeweging een rol speelden. Woonwensensubstitutie heette dat. Zo zijn we een week lang door Nieuwegein getrokken, typisch een stad waarbij de vraag gerechtvaardigd is welke woonwens in godsnaam heeft geleid tot vestiging aldaar. Ik trof daar een net verhuisde Vlaamse jonge vrouw, wier man ergens in de buurt was komen te werken. De woonwens was blijkbaar 'minimalisering reistijd'. De vrouw was doodongelukkig in Nieuwegein, en dat kon ik me levendig voorstellen. Ze was heel blij dat er een leuke jonge student langskwam waar ze gezellig mee kon praten. En het ging ook nog over een onderwerp dat haar interesseerde: woonwensensubstitutie! Wat me erg voor haar innam was dat ze een kloeke verzameling Belgische bieren in huis had. In mijn herinnering was het nog ochtend toen we daar van ons eerste straffe kloosterbiertje zaten te snoepen. Daarna volgde er nog een, of twee...? Het was nog net niet zoenen bij het afscheid, maar dit was voor deze vrouw zeker haar beste dag in Nieuwegein tot dan toe.

De week daarna moest er worden bevraagd in Overvecht. Dat was op zich makkelijk, want zo'n galerijflat, daar ging je als een razende doorheen. Niet in het minst omdat weinig bewoners geneigd waren deel te nemen aan het onderzoek. Of überhaupt begrepen dat je een onderzoek wilde doen. Op enig moment werd ik binnengelaten bij een familie, afkomstig uit Afghanistan. Ze woonden net in de flat, die nog zo leeg was als het maar kon. Er lagen twee matrassen waarop de volwassenen hingen te hangen. Er waren geen gordijnen, hier en daar lag een stapel of een doos terwijl ze er toch al maanden woonden. De ouders spraken nauwelijks Nederlands, de kinderen hielpen dapper met het beantwoorden van de vragen. Heel lief, maar het had ook iets ontzettend treurigs. Pas jaren later realiseerde ik me dat dit het eerste vluchtelingengezin was dat ik heb gezien.

Uiteraard spraken we ook bij dit onderzoek op een zeker tijdstip af in een kroeg in de buurt, waar we vrolijk nog wat fake-vragenlijsten invulden om aan ons moyenne te komen. Ook bij dit promotieonderzoek heeft de kwaliteit van het onderzoek hier hoogst waarschijnlijk niet noemenswaardig onder geleden.

VINGER

2011-07-21T09:57:00.003+02:00

Gisteren stond er een ingezonden stuk in de Volkskrant van de hand van Piet van Geel, vroeger mijn hoofd bij de afdeling Beleid, tegenwoordig ondervoorzitter van de Commissie Gelijke Behandeling. De CGB, de club die als het aan Wilders had gelegen al lang en breed was opgeheven.

Aanleiding van het stuk was het redactioneel commentaar van Raoul du Pré over de zaak van de juwelier die Marokkanen en Antillianen wil weren uit zijn zaak. Dit omdat hij al diverse keren is beroofd en gemolesteerd door overvallers die tot die groepen behoren. Inmiddels zit de goede man in een rolstoel door gewelddadigheden tijdens de laatste beroving, dus hij heeft op zich genoeg reden om pissed te zijn. De krant vermeldt in dit soort gevallen altijd fijntjes dat het een Wilders-stemmer betreft. Nu heeft de juwelier dat zelf gezegd tegen de journalist van dienst, maar toch, hij heeft wel een levensgroot stempel op zijn voorhoofd. De Volkskrantlezer weet wat voor vlees hij in de kuip heeft.

Het moet zeker dertig jaar geleden zijn dat er een Postbus 51-spotje werd uitgezonden over winkeldiefstal. Ik heb dat waarschijnlijk zo goed onthouden omdat ik de reclame doodeng vond. Een angstaanjagende en prototypische dief met enorm lange vingers en nagels keek heel gemeen de camera in. Daarop zei een donkerbruine stem, omgeven door galm: 'Als je iemand met lange vingers ziet moet je oppassen!' De conclusie van het spotje is uiteraard dat het heel makkelijk zou zijn als elke dief herkenbaar was aan zijn lange vingers, maar dat dat in de praktijk niet het geval is. Je moet dus altijd goed blijven opletten, voorkomen is beter dan blussen.

Stel dat inderdaad winkeldieven en ach, laten we overvallers er ook gelijk bij nemen, te herkennen zouden zijn aan hun lange vingers. Zonder uitzondering, één op één: winkeldief = lange vingers, lange vingers = winkeldief. Bij de ingang van zijn zaak posteert een juwelier een sportschoolmannetje met een V op zijn jasje. Zijn taak: mensen met lange vingers de toegang ontzeggen.

Zou in voorkomend geval de CGB een sterke zaak hebben als iemand met lange vingers zich tot haar wendt omdat hij zich ongelijk behandeld voelt? Ik denk het wel. Er is sprake van ongelijke behandeling, want iedereen is voor de wet gelijk en moet ook in gelijke gevallen gelijk worden behandeld. Dat is allemaal mooi en aardig, maar met een langevingercheckpoint voor elke winkeldeur behoort winkeldiefstal tot het verleden. Je zou haast denken dat dat een groter belang dient, alhoewel je enorm uit moet kijken met personen die grotere belangen zeggen te dienen. Potentaten en dictatoren in de dop.

De CGB vindt uiteraard dat de oplossing van de juwelier - de échte juwelier in een land zonder mensen met lange vingers - niet kan en mag. In die zaak zullen ze vast gelijk krijgen, alhoewel de tijdgeest ondertussen hele andere dingen roept: 'Wraak, lik op stuk, zwaarder straffen, terugsturen!' De tijdgeest, het blijft een naar mannetje. Als onze Marokkanen en Antillianen niet eens meer naar de juwelier mogen om hun met stressvolle en noeste arbeid verdiende zwarte geld te kunnen inwisselen voor wat bloeddiamanten voor die meisje, waar moet het dan heen met Nederland?

ZIEK

2011-07-19T21:07:00.005+02:00

Ik loop vlak voor sluitingstijd een bloemenwinkel in en vraag om een boeket in warme kleuren van 15 a 20 euro. Ik bedenk me dat het ontzettend dom is om een bos bloemen te kopen tussen de 15 en 20 euro, want dan weet je dat ie sowieso 20 euro gaat kosten. De middelbare scholiere, een fleurist in opleiding gok ik, begint heel blij en schijnbaar volstrekt willekeurig bloemen uit bossen te trekken en legt die op een tafeltje. Ik heb haast, het duurt lang en het boeket slaat nergens op.

De eigenaresse van de zaak gaat zich er ook nog even tegenaan bemoeien en doet af en toe een bloem terug en pakt er een andere voor in de plaats. Eveneens op een volstrekt willekeurige wijze. Een goede opleiding. Als ze de bloemen samen bindt en mij vraagt wat ik er van vind, zeg ik dat ik het een heleboel bloemen bij elkaar vind, maar geen boeket. Als in een reflex antwoordt de eigenaresse: 'O, u wilt meer iets symmetrisch?' Wanhoop maakt zich van me meester, ik zeg: 'Nee, ik wil alleen een bos bloemen, en graag snel wat ik heb haast!' De bloemen die maar geen boeket kunnen worden zitten inmiddels in doorschijnend folie en kosten gezamenlijk exact 20 euro.

Als ik naar buiten ga merk ik dat ik de sleutel van vriendins huis niet bij me heb, dus helaas, geen 'welkom thuisboeket'. Niet echt handig, met zo'n megaboeket naar het ziekenhuis.

---

Door de ellenlange lichtstraat van het ziekenhuis loop ik naar de lift. Ik loop langs een open kamer waar een hopeloos stukje mens vastgebonden aan iets tussen een bed en een stoel in rare keelklanken uitstoot. Zonder zoeken vind ik de kamer waar vriendin ligt. Ik stap naar binnen met de enorme bos bloemen. Op de kamer zijn nog drie mensen, allemaal wat ouder, die ook net zijn geopereerd. Het ziet er weinig opbeurend uit. Verplichting tot voyeurschap. Vriendin is nog behoorlijk suf van de narcose en diverse pilletjes. Ze heeft nog wat naalden in zich waar infusen aan hebben gezeten. De bos bloemen past onder het bed.

Vriendin wil zo snel mogelijk naar huis, zo'n ziekenhuis is niet bepaald de plek waar je wil zijn. Af en toe wordt er een gordijntje dichtgetrokken als iemand aan nader onderzoek wordt onderworpen. Een schijn van privacy is. Maar elk gesprek, elk kuchje krijg je mee. Zoals vriendin al zegt: in het ziekenhuis wordt het laatste stukje decorum bij iedereen de nek omgedraaid.

Vriendin houdt eerst nog dapper vol dat ze wel naar huis kan lopen, maar een tocht van zeven meter naar het toilet maakt duidelijk dat dat geen optie is. Vriendin neemt een hartversterkend bouillonnetje, ik ga op zoek naar een rolstoel. Na een paar minuten wachten komt er een snikhete lift vol mensen die allemaal naar beneden moeten. De lift kiest pesterig de weg naar boven en stopt tot de bovenste verdieping op elk tussengelegen station. Je denkt nog: het zal toch niet, dat ie naar beneden ook alle verdiepingen weer aan doet, maar toch doet ie het! Het is een prachtig sociologisch experiment, onbekenden bij elkaar opgesloten in een te warme ruimte, maar op dit moment is het weinig praktisch.

Als ik uiteindelijk vriendin rolstoelsgewijs naar de taxi heb begeleid kunnen we naar huis.

---

Na een week mogen we terug voor de uitslag. Het weggehaalde ding is op een kweekje gezet, en vandaag worden we geïnformeerd hoe erg het is, of hoezeer het meevalt. We zitten tussen tientallen wachtende mensen. Na een paar weekjes ziekenhuis herken je je lotgenoten. Het is een uiterst vreemde sfeer, mensen allen wachtend op zwaarden van Damocles. De NS kan een voorbeeld nemen aan het ziekenhuis: op displays is te lezen dat dokter Out een half uur vertraging heeft. Op de videoschermen is te zien dat het OLVG ook leuke dingen doet en dat ze helemaal into social media zijn.

We zijn aan de beurt en nemen plaats in een soort spreekkamer met een ziekenhuisbed, een tafeltje met computer en drie stoelen. De wanden zijn leeg op een houder met latex handschoenen in diverse maten en een poster met de menselijke organen na. Daarop valt te lezen wat voor vreselijks je allemaal kunt krijgen, van levercirrose tot aambeien. Van de lijst met mogelijkheden heb ik alleen de appendicitis gehad. Althans...

Dokter Out komt binnen met een stagiair. We zitten gespannen aan tafel, te wachten op ons eigen zwaard. De stagiair mag blijven van ons, dr. Out valt direct met de deur in huis: het valt mee. Geen uitzaaiingen, een klein tumortje en langzame groeier bovendien. Het best denkbare nieuws, met alleen maar vijf weken lang vijf keer per week bestralen ben je op zo'n moment maar wat blij. Met dien verstande dat je pas na 10 jaar officieel kankervrij kunt zijn en dat het hele circus nog lang niet is doorlopen.

Om de goede afloop te vieren drinken we een fles champagne leeg. En daarna nog wat. En daarna gaan we naar het Turks restaurant, waar we ook naartoe zijn geweest toen we te horen kregen dat het niet goed zat en ons werd verteld dat er geopereerd moest worden. We hebben die avond een foto laten maken door zo'n Aziatisch manneke dat daar met rozen en een enorme direct-klaar-camera langs de tafels kwam. De foto is een weerslag van een slechtnieuwsgesprek. Lange gezichten. De man komt deze avond helaas niet langs, dus geen foto.

Omdat je dit soort momenten toch echt goed moet vieren gaan we nog op een terras een klein afzakkertje drinken. We zijn blij als er een Aziatisch manneke langskomt met een bos rozen en een enorme camera om zijn nek. Dan kunnen we ook dit moment vastleggen. Niet voor het nageslacht, maar voor later.

VLOED

2011-07-17T18:32:00.004+02:00

Een van de boeken die ik op het moment aan het lezen ben is Ararat van Frank Westerman. Ik houd erg van het soort boeken dat Westerman schrijft en heb inmiddels de meeste werken van zijn hand gelezen. Ararat spreekt me daarvan het minste aan, alhoewel die conclusie is gebaseerd op het lezen van twee derde deel van het boek. Aan de beklimming van de Ararat, waar het boek naar toewerkt, ben ik nog niet toegekomen.

In Ararat is Westerman op zoek naar het moment waarop of de reden waarom hij van zijn geloof is gevallen. Zijn gereformeerde geloof wel te verstaan. De reden is het zondvloedverhaal, waarbij de ark van Noach na tijden ronddobberen blijft steken op een berg. Dat verhaal staat zowel in de Bijbel als de Koran als de Torah. Velen - vooral Turken en Armeniërs - zijn er van overtuigd dat de Ararat die berg is. Het zondvloedverhaal komt overigens in nog veel meer versies voor. De oudste versie is duizenden jaren ouder dan de Bijbelse tijd.

Als onderdeel van de voorbereiding op zijn zondvloed- en Araratexpeditie gaat Westerman wadlopen naar Rottumerplaat. Want wadlopen en zondvloed zijn verenigbare grootheden. In het boek wordt gerefereerd aan een groep buitenlandse studenten die in 1980 werd overvallen door het tij, waarbij een van de deelnemers - een Irakees - verdronk en een ander - een Chinees - eenmaal aan boord gehesen van de ark sterft aan een hartstilstand.

In het jaar 1992 zat ik met mijn toenmalige vriendin in restaurant River Kwai. We waren er met een internationaal gezelschap van een man of tien: schoonouders, zus, broer, aanhang en nog een aantal Aziaten waarvan het mij niet helemaal duidelijk was wat zij daar deden. Vriendin had als geboorteland Dacca, Oost-Pakistan in haar paspoort staan, dus erg keek ik er niet van op. Haar vader zat bovendien in het ontwikkelingswerk en reisde daarvoor geregeld naar Zuid-Oost Azië.

Het eten was prima - ik herinner mij nog de kokoscurry met ananas en overheerlijke gekruide rijst - en de stemming een beetje vreemd. Dat de stemming vreemd was verbaasde me niet, want de familie, en met name pa, had wel last van rare nukken. Hij zei meestal bijzonder weinig, heel sociaal was hij niet. Ik werd de eerste keer dat ik bij hun thuis was al gewaarschuwd dat ik niet op die ene plek op de bank moest gaan zitten, want dat was zijn plek. Als hij niet in zijn hum was, was hij licht ontvlambaar en liep iedereen de hele dag op hete kolen door het huis.

Ik weet niet of mijn opmerkingsvermogen me in de steek liet die dag, maar wat mij betreft als donderslag bij heldere hemel zat ergens halverwege het diner ineens de halve tafel te huilen, en niet een beetje... er was geen redden aan! Men zocht steun bij elkaar, er werd getroost, er waren tranen van verbondenheid, er werden zinnen gestart in vaag Engels die hun einde niet haalden omdat ze uitmondden in een jammerende stotter.

Ik had nog steeds geen idee wat er aan de hand was. Tot vriendin tussen een paar snikken door vertelde dat de Aziatische tafelgenoten in 1980 als student hadden deelgenomen aan de desastreus verlopen wadlooptocht. Zij waren er bij toen het daar gruwelijk uit de hand liep en vriendins vader was een van de leiders van het wadloopclubje, of het was op zijn minst zijn idee om te gaan wadlopen. Het was een reünie van het wrange soort. Het was een gezamenlijke herbeleving van dat vreselijke moment, en voor de familieleden die er niet bij waren, van de waarschijnlijk vreselijke nasleep. Schuldgevoel leidt tot veel nasleep.

Het vreemdste was dat mij van tevoren helemaal niets was gezegd over de tafelgenoten, behalve dan dat het een paar oud-studenten waren die waren overgekomen naar Nederland. Het drama was binnen de familie blijkbaar volstrekt onbespreekbaar was. Achteraf vroeg ik vriendin wat er nou precies was gebeurd die dag, wat de rol van haar vader was, waarom er niet over gepraat werd. Maar ja, er werd niet over gepraat. Als het etentje niet ontaard was in zo'n prachtige huilpartij dan had ik het waarschijnlijk nooit geweten. En als ik Ararat niet had gelezen dan had ik er op dit moment ook niet aan gedacht.

HhhH

2011-07-16T19:22:00.007+02:00

Alweer een tijdje terug heb ik HhhH gelezen van Laurent Binet. HhhH staat voor Himmlers hersenen heten Heydrich, de bijnaam van Heydrich binnen de SS. Een intrigerende titel. Het is maar goed dat het boek niet is genoemd naar die andere bijnaam van Heydrich, het blonde beest. Dikke kans dat ik het boek dan niet had gekocht.

HhhH gaat over operatie Anthropoid, een vanuit Londen door gevluchte Tsjechen uitgedachte en uitgevoerde aanslag op Heydrich in mei 1942 in Praag. Heydrich bestiert het door de Duitsers ingelijfde Tsjechië in die tijd als een beul. De Tsjechen liepen na de annexatie niet bepaald als makke schapen achter de nieuwe Duitse leiders aan. Heydrich werd daarop ingevlogen om de boel eens stevig in het gareel te schoppen, met gebruikmaking van alle mogelijke en noodzakelijke middelen. Je krijgt respect voor de Tsjechen, die niet de lulligsten zijn als het gaat om het incasseren van een bak ellende. Je kunt je goed voorstellen dat een aantal jonge parachutisten zijn leven wil wagen met het plegen van een aanslag op zo'n gehate man. Wie was Heydrich ook al weer? Inderdaad, een van de grote mannen achter de holocaust.

Het boek is vreemd opgebouwd. Het verhaal wordt stelselmatig onderbroken door overpeinzingen door historicus Binet over problemen met het gebruik van bronnen. Welke bron moet je geloven, voor welke niet, voor welke bron kies je als basis voor het verhaal, wat mag je als schrijver er bij romantiseren, wat is ongepast? Het is interessant te zien welke keuzes de schrijver maakt en waar hij zijn twijfels heeft over het beeld dat hij schetst. Dan realiseer je je dat iedereen die een op de werkelijkheid gebaseerde roman schrijft dit soort keuzes maakt. En dat die volledig bepalen welk beeld jij dus krijgt voorgeschoteld.

Het eigenlijke verhaal is op zichzelf al superspannend en Binet maakt het - of het nou de voorbereidingen op de operatie zijn die ondermijnd worden door onbetrouwbare types, of het nu de eigenlijk aanslag is of de gruwelijke nasleep - nog extra spannend door de uiterst beeldende stijl waarin hij schrijft en de vaart die hij het verhaal meegeeft. De scene waarin de uitvoerders van de aanslag zich verschansen en tot de laatste man verdedigen in de krochten van een kerk die volledig omsingeld is door zwaar bewapende SS-ers, is extreem spannend.

De wraak van de nazi's op de dood van Heydrich is gruwelijk. Dorpen worden met de grond gelijkgemaakt, massale deportaties en executies zijn het gevolg, het normale leven komt grotendeels tot stilstand want de hele samenleving wordt opgeofferd om de oorlogsvoering van de nazi's mogelijk te maken. Je kunt je voorstellen dat er in Tsjechië aan het einde van de oorlog de nodige wrok is jegens deze Duitsers. En die is nog steeds niet helemaal over.

Rest nog de vraag: zou het boek zonder alle mitsen en maren over bronnen en zonder informatie over de factfinding mission die vooraf ging aan het eigenlijke schrijven van de roman beter zijn geweest? Ik zeg: goede vraag, maar Binet kan schrijven!

ROK

2011-07-11T20:54:00.005+02:00

Vorig jaar ben ik naar een aardig social mediacongres geweest. Als inleiding werd een filmpje vertoond. Het was een vreemd filmpje. Je zag op groot scherm een pratende mond. Een pratende mond met vieze natte lippen en een slecht onderhouden gebit met de tanden schots en scheef. Het was ronduit onsmakelijk, terwijl je van die jonge wilde social mediatypes toch mag verwachten dat ze weten hoe ze een boodschap aansprekende over kunnen brengen. De boodschap is mij in ieder geval volledig ontgaan, en ik denk dat dat voor meer mensen gold. Op de tweetboom - geen congres kan meer zonder tweetbomen, waar alle tweets te zien zijn die over het congres gaan middels de daartoe in het leven geroepen unieke hashtag - kwamen berichten binnen dat die man nodig naar de tandarts moest en dat men zich de vraag stelde: waarom? Uiteraard zat De Mond gewoon in de zaal. Je kan veel over hem zeggen, maar aan incasseringsvermogen ontbrak het hem niet.

Een van de workshops die ik die dag volgde was van durf te vragen. Een interessant idee: mensen bij elkaar brengen die over van alles en nog wat vragen hebben of er antwoord op kunnen geven. En het werkt weet ik uit ervaring! De workshop werd gegeven door een internethippie en een vrouw van het type waar ik doodsbang voor ben: net een iets te grote kwaak, net iets te ad rem, über-assertief en heeeeeel sociaal. Veel van die social mediavrouwen die ik in de loop der tijd presentaties heb zien geven op dit soort congressen voldoen zonder uitzondering aan dit profiel.

Deze dame vertelde vol trots - als voorbeeld van hoe een netwerk werkt - dat zij de organisatrice was van Rokjesdag 2010. Want als jij jou vrienden (vriendinnen in dit geval) laat weten dat er een rokjesdag is, en als zij hun netwerk weer aanspreken, en die spreken hun netwerk weer aan, dan heb je zo'n bereik dat bij wijze van spreken half Nederland in rok loopt. Rokjesdag heeft inmiddels al een Wikipedia-lemma, dus dat zit wel goed.

Ik wist nooit wat rokjesdag was, tot Martin Bril dood ging. Ik ben nooit zo weg van zijn schrijverij geweest, en als je hem niet leest gaat ook rokjesdag aan je voorbij. Na zijn dood werd rokjesdag gekaapt door vrouwen die om de een of andere onduidelijke reden een rokjesdag wilden organiseren. Terwijl een rokjesdag ONTSTAAT, en wel met dank aan zomerse dagen die vrouwen er massaal toe bewegen een rokje aan te trekken. Ineens is het straatbeeld vergeven van de rokjes, liefst korte, van blote benen en vrouwen die schijnbaar extra hun best hebben gedaan op hun uiterlijk. Als rokjesdag een persoon zou zijn, dan zou ze op zeker tegen een georganiseerde rokjesdag zijn.

Op een rokjesdag-achtige dag liep ik jaren geleden met vriendin over de Ferdinand Bol. Daar waar de Bol kruist met Albert Cuyp buigt de tramrails af naar rechts, de Albert Cuypstraat in. Een mooie kleine slanke blonde jonge vrouw, gezeten op een vouwfietsje, staat te wachten tot ze kan oversteken. Ze heeft een lichtblauw hemdje aan en een rokje dat gevaarlijk kort oogt. Vanaf het terras van de McDonalds zijn de ogen op haar gericht, en ik moet toevallig ook haar kant opkijken.

Een tram passeert en slaat af, de Cuypstraat in. De lichtblauwe vrouw komt een beetje in de verdrukking, dus probeert ze zittend op het zadel haar vouwfietsje achteruit te lopen. Daarbij gaat er iets mis, ze valt met fiets en al achterover, de beentjes gaan in de lucht. Zwaartekrachtsgewijs gaat haar rokje omhoog, of welbeschouwd naar beneden. Het is de toeschouwers op het terras direct duidelijk: onder dit rokje draagt deze jonge vrouw niets en niemendal, zelfs geen heel klein lichtblauw stringetje. Maar van hun kant geen gefluit, gejoel, flauwe opmerkingen. Er is louter mededogen en de vraag in al die hoofden: heb ik gezien wat ik zag? Snel komen vrouw en vouwfiets overeind en zetten gezamenlijk de achtervolging in op de tram die hen dit aandeed. Die geilneef van een Martin Bril had dit moeten zien. Had ie vast een prachtig stukje over kunnen schrijven.

DOBBELSTEEN

2011-07-07T20:41:00.000+02:00

Vorige week stond er een massaal geretweet bericht op twitter over een nieuwe asielprocedure die in België is ingevoerd. De asielzoeker moet als toets met een dobbelsteen gooien en als hij of zij zes gooit betekent dat een verblijfsvergunning. Bij 1 tot en met 5 wacht uitzetting. Een kans van 1 op 6 dus. Dat maakt de kans op verblijf aanzienlijk kleiner dan de 50% van de asielverzoeken die uiteindelijk gehonoreerd wordt in Nederland. Gezien dit langjarige gemiddelde kun je in Nederland beter pleiten voor verblijf bij een even en uitzetting bij een oneven aantal ogen op je geworpen dobbelsteen.

Tijdens de vakantieweken voor eenoudergezinnen van vluchtelingen, waar ik tien jaar mee ben geweest als begeleider, waren vaak gezinnen mee waarvan je - ongeacht het vluchtverhaal, dat je überhaupt niet kende - sowieso vond dat ze moesten blijven. Zulke leuke mensen, zoveel talent, zo dapper. Als je 'onze' kindertjes in het sportfondsenbad van Nunspeet zag rondspartelen naast die bleekneuzen van de nogal inteelterig aandoende bible-beltkinders dan wist je dat ze hoe dan ook een enorme verrijking voor de Nederlandse samenleving vormden. Afghaanse jongetjes met een Fries, Soedanese meisjes met een Noord-Hollands en een Iraans meisje met een keigoed Brabants accent.

Af en toe zat er ook een gezin bij - je ziet, het zijn net mensen - waar je minder mee had. Waarvan je op je klompen aanvoelde dat je er een hoop gedonder mee binnenhaalde. We hadden een tijd terug een gezin mee waar werkelijk geen land mee te bezeilen viel. Racistisch, notoire leugenaars en verder veel drama, vaak gerelateerd aan eergevoel, waarvan ik mij afvroeg waarop die gebaseerd was. Ze hadden net een pardonvergunning gekregen en wij, van de leiding, vonden het bijna onze burgerplicht de minister of staats te informeren over deze omissie in de besluitvorming met potentieel desastreuze gevolgen.

Zo mag je natuurlijk niet denken, maar soms doe je het toch. We hebben met een aantal begeleiders overwogen om de asielprocedure te vervangen door een verplichte deelname aan een vakantieweek voor het hele gezin, zodat er tenminste een weloverwogen keuze kan worden gemaakt welk gezin nu wel en niet mag blijven. Aan het einde van de week weet je dat vaak prima. Ik denk dat ook deze optie goedkoper is dan de huidige asielprocedure.

Wat levert een asielprocedure die niet is gebaseerd op vaststelling dat er een goede reden was om te vluchten nu op? Nou, heel veel! Laten we voor het gemak even uitgaan van de dobbelsteenvariant. De hele asielketen met uitzondering van een stukje opvang kan komen te vervallen. Geen IND, geen VluchtelingenWerk, geen advocaat, geen rechter, alleen een paar casinomedewerkers met geijkte dobbelstenen en klaar ben je. Geen juridisch gezever meer, geen ge-welles-nietes tussen betrokken partijen, geen Europees Hof, geen Dublin (ga maar ergens anders verder dobbelen!), geen foute beslissingen meer, alleen nog incha dobbelsteen en dobbelsteen volente. Zo dobbelsteen het wil! Iedereen een gelijke kans. En wat een kostenbesparing! Dat levert zo een miljard op.

De kosten voor opvang (500 miljoen) kunnen terug naar 1 miljoen. Asielzoekers hoeven niet meer ellenlang te verblijven in een deprimerende omgeving van een AZC, maar worden direct uitgeplaatst naar een gemeente. VluchtelingenWerk kan zich eindelijk richten op zijn core-business: de integratie van vluchtelingen. Vluchtelingen hoeven niet meer de traumatiserende en langzaam malende molen door. Ze kunnen een maand na binnenkomst aan de slag.

Nou zullen er vast mensen denken: zo'n dobbelsteenprocedure mag niet, kan niet! Er zijn inderdaad redenen aan te voeren om te dobbelsteenvariant af te wijzen. Echte vluchtelingen mogen bijvoorbeeld nooit worden afgewezen. Helaas, de praktijk leert dat ook in de huidige asielprocedure échte vluchtelingen worden afgewezen, en vice versa: namaakvluchtelingen krijgen geregeld een verblijfsstatus. Het asielsysteem is niet bepaald waterdicht te noemen en wordt dat ook nooit. Eerlijke procedures, asielrecht, het is voer voor juristen. Maar ook bijvoorbeeld geografen zijn niet tot ieders blijdschap hoeder der ruimtelijke ordening. Ook daar komt een hoop lelijks uit voort! En ja, het gaat schrijnende gevallen opleveren, maar aan schrijnende gevallen is ook in het huidige asielsysteem geen gebrek. En ja, terugkeer zal ook bij de dobbelsteenvariant een heet hangijzer blijven.

Al met al weinig reden om niet te kiezen voor de dobbelsteenvariant. Ik weet niet precies waar ik mijn lobby moet beginnen, maar ik laat hierbij maar een proefdobbelsteentje op.

GRENS

2011-06-23T20:45:00.002+02:00

Je kent het wel: je zit op een niet bepaald druk terras. Je meent toch echt oogcontact te hebben gemaakt met de serveerster van dienst, zo te zien een HBO-studente van een opleiding die in mijn tijd nog niet bestond. Ze maakt geen enkele aanstalt om je te bedienen. Ze staat geleund in de deurpost mooi te wezen, praat met een collega, bekijkt de display van haar mobiel, bekijkt haar nagels, staart in het niets, of ze converseert op de een of andere manier met een bekende aan de overkant van de straat. Ergernis neemt toe. Je maakt - zonder gelijk te beginnen met zwaaien - in je beste lichaamstaal duidelijk dat de serverveerster best mag overgaan tot serveren. De serveerster verstaat jouw lichaamstaal niet, haar lichaamstaal zegt: negeer. Als je uiteindelijk je drankje krijgt aangereikt vanuit een hooghartige houding - 'hoe durft die loser in godsnaam bij mij te bestellen...' - weet je: dit is iemand van de Grenzeloze Generatie.

Van de week stond daarover een artikel in de krant. De Grenzeloze generatie bestaat uit twintigers en dertigers die zijn opgevoed zonder grenzen en met het idee dat ze he-le-maal geweldig zijn. 'Wat een mooie drol heb jij op de bank gemaakt!', 'Wat knap, zoals je de kanarie hebt ontleed!', 'Wat kun jij al goed voor je zelf opkomen, heel goed dat je die vervelende peuter met een knuppel hebt geslagen!' Zoals de beroemde filosoof Angelo Moore al zei: Give A Monkey A Brain And He'll Swear He's The Center Of The Universe. Op de werkvloer vormen zij een pijn in de bips van de oude garde. Nu ben ik zelf inmiddels ook bijna van de oude garde, dus ook ik zou er last van kunnen krijgen. Ik mag dan in sommige opzichten misschien enigszins grenzeloos zijn, maar niet in de opzichten die kenmerkend zijn voor de Grenzeloze Generatie. Eerder andersom zelfs.

Hoe herken je iemand van de Grenzeloze Generatie? Het gaat hier om ambitieuze types (man of vrouw) die recht op hun doel afgaan, zichzelf geweldig vinden en dat ook uitstralen, graag in het middelpunt van de belangstelling staan, snel verveeld en afgeleid zijn, slecht tegen kritiek kunnen, niet gericht zijn op het leveren van kwaliteit, die zich tot ongeloof van hun bazen niet houden aan de fundamentele regels van de bedrijfshiërarchie, ofwel omdat ze zichzelf zo geweldig vinden, ofwel omdat ze niet bekend zijn met grootheden als autoriteit en hiërarchie. Kortom: een tijdbom onder iedere organisatie!

Nog een kenmerk: deze Grenzeloze Generatiegenoten hebben geen idee van service, een dienstverlenende instelling vinden zij een prima karaktertrek voor Aziaten. Daarom is het ook zo'n ramp als je zo'n type aan de telefoon krijgt bij een helpdesk of - god verhoede - als zo iemand je moet bedienen op een terras. Maar als je het weer overkomt dan weet je nu dat ze er ook niets aan kunnen doen. Dat het komt omdat ze behoren tot de Grenzeloze Generatie. En ik verzeker je: dat te weten maakt de situatie een stuk dragelijker!

PAARD

2011-05-25T21:57:00.009+02:00

Dier, bovendier van Frank Westerman is typisch zo'n boek dat ik leuk vind. Wat geschiedenis, wat geografie, en alles speelt zich ook nog af in Midden-Europa. Wat is er nog meer nodig? Het eigenlijke onderwerp spreekt me minder aan: lippizaners. Ik heb weinig met paarden, en zeker niet met dit soort homoparadepaarden par excellence. Maar wat die dieren dan weer voor doldwaze avonturen beleven door de geschiedenis heen, dat is wel weer donders interessant!

De lippizaners en de Spaanse rijscholen - waar de beesten gefokt en getraind worden - waren ten tijde van het Habsburgse rijk echte prestigeobjecten. En eigenlijk nog steeds. Dan heb je het over landen als Kroatië, Slovenië, Tsjechië, Slowakije en natuurlijk Hongarije en Oostenrijk. Kroatië en Slovenië menen beide de oerstoeterij der lippizaners binnen hun grenzen te herbergen. De stadjes staan zich er op voor dat van hun naam het woord lippizaner is afgeleid.

In de verdere en nabije geschiedenis zijn de paardjes bij naderende oorlogsfronten het hele gebied door getransporteerd, in colonne of per trein. Oprukkende Turken, Duitsers, Russen: telkens weer leidde het tot massale lippizaner vluchtelingenstromen. Met name de Russen waren gevreesd, omdat zij - wat nou stamboek? - paarden zagen als potentieel soldatenvoer. Ook tijdens de Joegoslaviëcrisis, een eufemisme voor een gruwelijke massale slachtpartij zoals die in Europa niet meer heeft plaatsgevonden sinds WOII, moesten lippizaners vluchten voor oorlogsgeweld.

Het ging om paarden uit de Kroatische stoeterij Van Lippic die door een Serviër naar Bosnië waren overgebracht toen Kroatië en Servië in oorlog kwamen. Vervolgens raakte ook Bosnië betrokken bij de oorlog en moesten de paarden verder vluchten naar veiliger oorden. Een rare Servische snoeshaan dacht met de Lippizaners te kunnen gaan fokken om veel geld te verdienen. De gestolen paarden waren echter uit het grote lippizaner stamboek geschrapt, en hun nakomelingen ook. Toen bleek dat ze waardeloos waren, werden de paarden aan hun lot overgelaten. De foto's en filmpjes van totaal uitgemergelde en tot kannibalisme gemuteerde wrakken van paarden hadden hun uitwerking. De internationale gemeenschap vond dat er iets moet gebeuren, en dat gebeurde. Uiteindelijk heeft de stalmeester (een Serviër) wat er nog over was van de kudde teruggevoerd naar de stoeterij van Lippic.

Een ander thema dat in het boek een belangrijke rol speelt is erfelijkheid en genetica. De Lippizaners zijn ook voortgekomen uit een fokprogramma waarbij op specifieke kenmerken werd geselecteerd. Daarom is het stamboek van een lippizaner nog steeds zo belangrijk, want dat bepaalt de waarde.

Met de genetica gaat het verhaal naar de prachtige Utrechtse broederstad Brno (Moravië), waar monnik Mendel de basis legde voor de erfelijkheidstheorie, die een verklaring gaf voor de wat Darwin zag in de evolutie van de soorten. En als je het over erfelijkheidsleer hebt kom je vanzelf uit bij excessen van de vorige eeuw: eugenetica, Untermenschen, arische fokprogramma's. Ach ja, waarom zou je geen fokprogramma loslaten op mensen, vermits het doel nobel is? Er worden in Wageningen momenteel lieve kippen gefokt die minder neiging hebben tot kannibalisme en ander agressief gedrag. Zo hebben de kippen een beter leven en het levert per saldo meer vlees op. Zoiets zou je ook een paar generaties met mensen moeten doen: agressie er gewoon uitfokken. Maar ja, ik waag te betwijfelen of dit Kabinet dat plan er doorheen krijgt.

Het boek staat boordevol interessante wederwaardigheden. Voer voor de kroeg! Wist je dat Frieda van Abba een nakomeling is van een nazi-programma in het in WOII neutrale Zweden, gericht op het kweken van raszuivere ariërs? Ja, ik vond het ook vreemd dat het Agnetha niet was, want zeg nu zelf: wie van de twee ziet er het meest arisch uit? En wist je dat in nazi-Duitsland de gebroeders Heck in de Berlijnse zoo op last van de nazi's met een fokprogramma bezig waren om diersoorten terug te fokken naar de oervorm? Een paar van hun best gelukte beesten zijn het konikspaard en het heckrund. Jawel, die lopen nu gezellig rond te struinen bij de Oostvaardersplassen.

Wat ik ook meer dan opmerkelijk vond is dat in de goede oude Sovjet-Unie Stalin had gelast dat Darwin en ook Mendel uit waren en Lamarck in. Een hele school wetenschappers werd - niet voor het eerst en zeker niet voor het laatst - geofferd voor de goede socialistische zaak. Want Lamarck paste veel beter bij het socialistische gedachtegoed, omdat hij er vanuit ging dat soorten veranderlijk zijn, met de giraffe als good practice: als je maar vaak genoeg naar hele hoge blaadjes hapt dan krijg je vanzelf een lange nek. Dat is natuurlijk fijn als je er op uit bent om de socialistische mens te ontwikkelen. 100 keer beter dan een generatie of wat te moeten wachten tot er toevallig een paar mutaties zijn opgetreden die het mensenras verder brengen.

Wat ook een interessante notie is in het boek, is dat mensen geneigd zijn om veel emotioneler te reageren als dieren wat wordt aangedaan dan als dat gebeurt bij mensen. De foto's uit Congo van de bruut neergeschoten berggorilla's die werden vervoerd op enorme brancards, gemaakt van wat in het woud voorhanden was, haalden overal ter wereld de voorpagina's. En kwaad dat iedereen was! Dit kan echt niet, zulke prachtige beesten, zo zeldzaam, en dan dit! Die miljoen hutu's, hema's, tutsi's die in de regio vermoord zijn, dat is heeft dan toch weer een heel andere impact. Te veel om te bevatten. Tsja, het zijn rare beesten, die mensen...

AUTOBIO

2011-04-28T20:21:00.000+02:00

Dinsdag ben ik naar de film The autobiography of Nicolai Ceausescu geweest in het filmmuseum. Aan de hand van propagandabeelden en filmpjes uit de collectie van de familie Ceausescu zelf krijg je in drie uur tijd een goed beeld van de waanwereld waarin meneer de dictator leefde. Grootheidswaanzin, daar krijg je vanzelf last van als iedereen voor je klapt en buigt, als al je grootheidswaanzinnige plannen worden uitgevoerd en als bevriende leiders je verwelkomen met een ceremonie waarbij vergeleken de opening van de Olympische Spelen kinderspel is.

Ik vind dictators en de manier waarop ze leven en hun dictatorschap weten te bestendigen interessant. In het boek Dictator voor beginners - een handboek voor tirannen in spe staat beschreven hoe een dictator te werk moet gaan. Het boek geeft antwoord op vragen als
• Hoe onderdruk je de vrijheid van meningsuiting en de vrije pers?
• Hoe organiseer je een coup?
• Hoe ontwerp je een nieuwe vlag?
• Hoe begin je een nieuwe religie?
• Hoe regeer je een land?
• En hoe kom je er uiteindelijk veilig mee weg?

Ceausescu heeft zijn eigen antwoorden op deze vragen gevonden. Alleen op de laatste vraag had hij te laat een antwoord gevonden.

De film levert prachtige beelden op, zo gedateerd dat je je nauwelijks meer kan voorstellen dat zoiets echt heeft bestaan. Je moet wel enige achtergrondkennis hebben om alles te kunnen volgen, want er wordt nergens aanvullende informatie gegeven over het vertoonde. De film is chronologisch opgebouwd. Je ziet Ceausescu de eerste schreden zetten op het pad naar het dictatorschap. Na zijn verbale aanval tegen Rusland, dat Tsjecho-Slowakije heeft bezet na de Praagse Lente, wordt hij als afvallig Oostblokker in genade aangenomen door het westen, met bezoekjes aan Nixon en de Windsortjes tot gevolg. In zijn speeches kan hij sowieso de boel behoorlijk op scherp zetten, zeker als hij de papieren versie van de toespraak loslaat en uithaalt naar de uitbuiters op deze aarde in termen die je leert op de School ter lering der Socialistische Doctrine.

Als de tachtiger jaren naderen worden de beelden steeds treuriger en schrijnender. Het geloof in De Juiste Weg lijkt af te nemen, de beelden worden fletser, het volk oogt ongezonder en meer uitgeleefd, het weer is ook slechter. De personages worden bekender: Gorbatsjov, Jaruzelski. De grootheidswaan wordt groter: Ceausescu laat het Huis van het Volk bouwen, het op het Pentagon na grootste gebouw ter wereld.

Na afloop van de film kwam ik te spreken met twee Roemenen die 20, 30 jaar geleden gevlucht zijn (of zijn verkocht aan Nederland om aan buitenlandse deviezen te komen). De vrouw vond de film een aanfluiting, omdat Ceausescu er veel te positief uit kwam. Maar ja, wat verwacht je dan van een autobiografie, daarin laat je natuurlijk niet de jou onwelgevallige beelden zien. De man vond de film een prachtig tijdsbeeld geven. Hij was enigszins geëmotioneerd. Hij is concertpianist en komt uit een adellijke familie. Hij heeft de verschrikkingen van de Ceausescu-dictatuur aan den lijve ondervonden.

Toevallig - nou ja, toevallig - heb ik net Kameraad Baron van Jaap Scholten gelezen. Dat boek gaat over de vernietiging van de Transsylvanische aristocratie in Roemenië. De verantwoordelijke man voor die vernietiging was niemand minder dan Ceausescu, die eerder al de collectivisatie van de landbouw had doorgevoerd. Zou de pianist ook tot de Transsylvanische aristocratie behoord hebben?

De pianist kent het boek, en hij blijkt inderdaad tot de oude aristocratie te behoren: de adellijke familiestamboom gaat terug tot 1500. Hij heeft echter weinig behoefte om over deze Roemeense episode uit zijn leven te praten, hij heeft zijn hart verpand aan Nederland. En hij tapt liever moppen. Roemeense moppen in het Nederlands. Roemeense moppen zijn net als Nederlandse moppen: niet leuk en niet te onthouden. Een leerzame avond!

EXPAT

2011-04-21T20:25:00.002+02:00

Bij mij bezoek aan Jordanië heb ik me laten onderdompelen in het expatwereldje van Amman. Of expatwereldje, zeg maar gerust expatwereld. Jordanië is in de regio het land - en Amman de stad - waar de meeste ambassades en bedrijven gevestigd zijn. Er zijn dus ook erg veel expats. In de rijkere wijken (met name Abdoun) zijn zwaar beveiligde ambassades en enorme patserhuizen met weelderige tuinen en ook met beveiliging.

Zo'n expatgemeenschap leent zich bijzonder goed voor een soap. Het deed me denken aan Desperate Housewives: mannen die de helft van de tijd in het buitenland zijn of gewoon weg, vrouwen die zich bezighouden met het vervoeren van hun kroost van voetbalclub naar International High School naar pianoles, met het organiseren van liefdadigheden en uitjes voor de eigen gemeenschap (barbecueweekend in de woestijn) en natuurlijk veel feesten en partijen, om wat voor reden dan ook. Veel van de expats hebben trouwens een chauffeur die met de kinderen rondrijden.

Tijdens mijn bezoek ben ik met de Nederlandse club wezen fietsen door de Jordaanvallei en langs de Dode Zee. De geweldige fietstocht werd afgesloten met een fantastische barbecue, verzorgd door een viertal Bedoeïenen. En die kunnen barbecueën! Met een ander expatclubje zijn we naar een duur hotel nabij de Dode Zee geweest met een tropisch buiten-zwemparadijs er bij, en een meneer die elke keer je waterpijp stopte. Op de BritClub - bij de Britse ambassade dus - kon worden gezwommen, gevoetbald, getennist, gezopen en gepraat met westerlingen van all over the world. Ook die club was zwaar beveiligd. Ik ben nog bij de ambassadeur thuis geweest, en hun huis - dat ook door U, belastingbetaler, wordt betaald - mocht er best wezen. Mijn flatje paste in de woonkamer. Uiteraard heeft elk gezin zijn eigen huishoudster (of drie), een meestal Filippijnse maid. Want al dat woestijnzand moet wel elke dag worden weggepoetst, en de auto moet minstens twee keer per week in het sop.

Zoals het een expat betaamt zijn we elke ochtend wezen koffiedrinken bij Starbucks en we hebben ons bijna ongans gegeten in de meeste exclusieve restaurants van het land. Het beste sushirestaurant waar ik ooit ben geweest - laat het Marianne Thieme niet horen, maar ik heb blauwvintonijn gegeten... - en het beste Arabische restaurant: Fakhr El-Din. Bediend door een gedienstige tiental obers - een voor het brood, vijf voor de koude gerechten, een voor de waterpijp, een voor de raki, een voor de betere gesprekken, een reserve-ober - kregen we de meest fantastische gerechten voorgeschoteld, waaronder patéachtig rauw gekruid schapenvlees, lever en prachtige aubergines. Ik keek uit op een tafel met zes prachtige exotische jongevrouwen, prinsessen uit sprookjes van duizend en een nachten, met stilettohakken, strakke leren (latex?) broeken en prachtige ogen en wenkbrauwen, om over de rest maar te zwijgen. En als ze dan ook nog zo zinnenprikkelend de waterpijp ter hand nemen... Heerlijk gegeten kortom.

Het is natuurlijk heerlijk om als nietsvermoedende toerist verzeild te raken in de geneugten van het expatleven. Toch vraag ik me af of ik daar voor de langere termijn ook gelukkig van zou worden. Ik hou best van leuke dingen doen en lekker eten, maar het heeft toch allemaal van dat grote-jongensachtige. De mannen van de wereld die weten hoe het allemaal moet en die in het geheel niet gegeneerd zijn om met volle teugen te genieten van het goede leven. Leve de man van de SNV... En er mag natuurlijk best wel wat tegenover staan, dat je in zo'n verweggig land werkt, van je familie en vrienden en Heimat verlaten. Een leuk huis met een leuke tuin en wat bedienend personeel, een zwembad want het is er best warm vaak, een goede school voor de kids, een stoere SUV, een leuk salaris om leuke dingen mee te doen met je expatvrinden. Tsja... Ik ben er nog niet klaar voor, voor het waarachtige expatleven, maar het was lekker om eens van te proeven.

BROOD

2011-03-11T11:19:00.002+01:00

Gisteren zag ik bij Pow News de PVV-er Richard de Mos van de fractie Den Haag. De goedlachse De Mos - een pitbullsmoking zou hem een stuk beter bij hem passen dan een echt pak - kreeg daar vragen over de actie tegen - jawel - allochtone broodgooiers. In Den Haag is er grote overlast van meeuwen - 'ongewenste bruine tapijtvloeren' - die wordt veroorzaakt doordat ze massaal gevoerd worden. Door allochtonen nog wel. En wat doe je om dat te voorkomen? Volgens het persbericht ga je dan natuurlijk extra surveilleren en torenhoge bestuurlijke boetes uitdelen.

Soms vraag je je werkelijk af of men bij de PVV nou zo slim is of zo dom. Als je in je persbericht met als titel 'PVV wil broodgooiers keihard aanpakken' durft te zeggen dat 'pas als iedereen zich houdt aan de regels van de stad, de broodnodige integratie verder bevorderd (zal) worden!', dan moet je ofwel gegrinnikt hebben toen je dat bedacht, ofwel het moet je niet eens opgevallen zijn. Maar de gedachte dat iedereen zich eerst netjes aan de regels moet houden en dat daarna pas de broodnodige integratie verder bevorderd zal worden: het is te stuitend voor woorden.

Wat niet in het persbericht staat maar wat gisteren bij monde van De Mos in Pow News werd gezegd: de verregaande hetze richt zich niet tegen allochtone broodgooiers. Nee, het gaat expliciet om islamitische broodgooiers die uit naam van de Koran het overgebleven brood uitdelen aan de dieren. De Mos heeft de Koran goed gelezen en weet dat daarin staat: Gij zult geen etenswaren weggooien.

Dat vind ik dan wel weer een interessant punt, voor zover dat natuurlijk echt zo is. De PVV ziet wel vaker dingen in de Koran staan waarvan geen moslim het bestaan vermoedde. In ieder geval zie ik hier bij de Vecht geregeld overduidelijk islamitische mannen met hele vuilniszakken brood de troep ganzen voederen. Broden tegelijk gaan het water in, ook wij in Zuilen hebben onze poepoverlast (tapijten, ik zeg het u!). Maar om daar torenhoge bestuurlijke boetes tegenaan te keilen en deze islamitische broodgooiers op voorhand uit te sluiten van zogenaamd broodnodige integratie: ik zou zeggen, laat iedereen oprotten uit Nederland die dit achterlijke standpunt onderschrijft.

FILOSOOF

2011-03-08T08:23:00.007+01:00

In Nietzsche & Kant lezen de krant van Rob Wijnberg worden de grote thema's uit het nieuws van 2009 bezien met een filosofische bril. Het boek heeft als ondertitel Denkers van vroeger over de dilemma's van nu. Die dekt de lading aardig, met dien verstande dat er ook genoeg denkers van nu worden aangehaald en dat de dilemma's van nu (is 2009) vaak al weer behoorlijk van toen lijken te zijn: wie was Rita Verdonk ook weer, hoe was het ook weer vóór het gedoogkabinet Wilders, wat was het toch prachtig, het gevoel van hoop bij de verkiezing van Obama. Het mooie daarvan is dat je zo ziet dat uit het schier oneindige filosofische aanbod altijd wel iets te peuren valt waarmee de dilemma's van nu te verklaren zijn. En als het dan anders loopt, dan is er wel weer een filosoof die juist dáár een verklaring voor heeft.

Neemt niet weg dat het een verademing is het nieuws eens op deze manier geduid te zien, en niet op de hijgerige veroordelende kreterige manier die tegenwoordig zo in zwang is. Het analyseren van de achterliggende diepere gedachten - of de inconsequenties daarin - is veel mooier omdat het inzicht verschaft over hoe individuen of groepen oordelen of dingen doen vanuit een bepaald maatschappijbeeld en bepaalde visies.

Wijnberg, de jonge redacteur van NRC Next en van huis uit filosoof, bouwt het boek op rond thema's als vrijheid, waarheid & macht, identiteit en ongelijkheid. Bijdragen leveren de nodige eye openers op . Bijvoorbeeld over de onderhandelingen over het milieu tussen de grote wereldmachten. Het niet ondertekenen van het Kyoto-protocol door China en de VS is te verklaren als klassiek prisoner's dilemma: eigenbelang, gekoppeld aan misplaatste rationaliseringen leiden tot beslissingen die in ieders nadeel zijn.

De in het boek aangehaalde noties over terrorisme zijn weer zeer actueel met alle ontwikkelingen in de Arabische wereld. Terrorisme, het is maar net welk etiketje je er op plakt. Op de Verenigde Staten blijft dat etiketje in ieder geval niet plakken. Het aangehaalde onderzoek van Pape naar zelfmoordterroristen is veelzeggend. Hij concludeert dat bij 95% van hun aanslagen de motivatie is om moderne democratieën te dwingen om hun militaire troepen terug te trekken uit gebieden die door terroristen worden beschouwd als hun thuisland.

Andere interessante noties die in het boek aan bod komen zijn bijvoorbeeld dat solidariteit voortkomt uit egoïsme; dat je gelovigen nooit mag aanvallen op de onzin waarin ze geloven, terwijl ze zelf alle recht hebben om bijvoorbeeld evolutielastering te bedrijven; dat dieren rechten geven niet kan omdat ze zelf geen weet hebben van die rechten; dat mensenrechten ook maar een suf westers verzinsel is waar legio kanttekeningen bij te plaatsen zijn; dat de Commissie Gelijke Behandeling eigenlijk de Commissie Ongelijke Behandeling zou moeten heten.

Ik denk dat er een wereld te winnen valt als we aan de hand worden genomen door onze grote en minder grote filosofen. Ook de bepaling of iemand vluchteling is of niet lijkt me typisch iets voor filosofen, en zeker niet voor ambtenaren met een checklist.

HECHTING

2011-03-07T21:46:00.004+01:00

Als ik het goed heb werd de ov-studentenkaart ingevoerd op 1 januari 1991. Tijdens een van de eerste colleges in dat jaar sprak de docent van dienst ons dan ook toe: "Jullie zijn de eerste groep geografen die gratis kan reizen: naar America, naar Zurich, naar de Krim! En dat allemaal dankzij de Nederlandse overheid! Geografen, maak er gebruik van!" Wij geografen hadden natuurlijk al lang door dat alledrie die plaatsen in Nederland liggen, en dat ze aldus gratis te bereizen waren. Maar de boodschap was helder: als geograaf moest je er op uit, naar plaatsen en regio's, om ze geografisch te duiden! Wij waren de eerste lichting die van dit Sonderangebot gebruik kon maken.

Ik woonde in die tijd in een heel gezellig studentenhuis met een oververtegenwoordiging aan Limburgers. Toen de ov-kaart net was ingevoerd was het natuurlijk uitproberen geblazen. We deden een wedstrijdje wie de dagelijkse boodschappen het verste weg deed. 's Ochtends ging je rustig in de trein zitten met een boekje naar Maastricht, Leeuwarden, Gulpen, Middelburg of noem het maar, daar ging je dan rustig een kopje koffie drinken om vervolgens inkopen te gaan doen bij de lokale supermarkt. Ten bewijze van waar je geweest was moest je eenmaal thuis de kassabon kunnen overleggen. Vijlen was mijn record.

In die eerste maand waren er ook treinfeesten op de nachttreinroute van Rotterdam via Schiphol naar Utrecht. In de rokerscoupés zat het barstensvol drinkende en blowende studenten die in plassen bier dansten rond meegebrachte ghettoblasters die bijkans stuiterden van de herrie die ze uitbraakten. Ondertussen lagen er mensen te pitten in de babagerekken. De ov-kaart maakte prachtige dingen mogelijk. Je was vrij te gaan en te staan waar je wilde, ook om vier uur 's nachts!

Wat ik ook vaak deed was vanuit Utrecht 's ochtends naar Zandvoort, waar je dan een flink stuk strand nam en door de duinen terugliep, zodat je lekker uitgewaaid - dat was soms hard nodig - op het middagcollege arriveerde. Heerlijk! Ook een goed moment voor retrospectie en introspectie, zo'n strandwandeling, bijvoorbeeld over stukgelopen relaties en van die dingen.

Op een van die tochten kwam naast mij een man meelopen, die amechtig probeerde mijn hoge tempo bij te benen om, daardoor behoorlijk buiten adem, een gesprek aan te knopen. Daar was ik niet van gediend. Ik was hier om uit te waaien en de kop te legen, niet om met wildvreemden te gaan ouwehoeren over dingen in het algemeen. Dus deed ik er nog een tandje bij, maar Meeloper klampte aan en deed dat ook. Hij probeerde een gesprek op gang te brengen, ik sprak niet in volzinnen terug maar volstond met woordeloze klanken als hmm-hmm. Het was best een sympathiek mannetje eigenlijk, hij was de goedheid zelve, zonder dat het dat irritante had wat gelovigen kunnen hebben. Hij hield kippen, dat was helemaal zijn ding. Hij was ook niet gek of zo, althans niet op een verkeerde manier. En hij bood me chocola aan, dat sprak ook in zijn voordeel. Van de reep bewaarde hij het netjes glad gestreken aluminiumfolie - dat deed ie altijd - en dat bracht ie dan weg als er een redelijk stapeltje was, waar naartoe weet ik niet. Hij was gescheiden afval-expert en buitengewoon hardnekkig aanklamper. Ik gaf het op en vertraagde mijn tempo, zodat Meeloper rustig kon meelopen en op adem kon komen. Ik begon nu ook echt mee te doen aan het gesprek.

Meeloper was net geopereerd aan kanker aan zijn darmen of prostaat - ik weet dat het onder de gordel was, maar wat het was? Hij vertelde daar in geuren en kleuren over. Zijn vrouw was ook nog bij hem weggegaan. Die had het niet zo op kanker. Hij was er bijzonder dapper mee omgegaan, dat moet worden gezegd.

Bij het 'keerpunt' moesten we een stukje behoorlijk stijl klimmen, in het rulle mulle zand tegen het duin op. Ik liep zonder problemen het duin op, Meeloper bleef achter. Hij schuifelde heel voorzichtig omhoog, voetje voor voetje. Ik ging terug om hem te helpen. Het bleek dat hij bang was dat de hechtingen losgetrokken zouden worden door de rare bewegingen en inspanningen bij de beklimming. Ik kreeg allemaal enge beelden voor mijn ogen van gapende wonden die nog met een paar draadjes verbonden waren. Ik gaf hem een kontje en begeleidde hem heel voorzichtig naar boven. Ik had ineens ook enige wroeging over mijn marstempo waarmee ik hem van me af had proberen te schudden. Bij het afscheid nemen op station Zandvoort moest ik wegkijken om mijn vochtige oogjes niet te tonen. Ach, het had ook best een zandkorrel of de zeewind kunnen zijn.

COMPLOT

2011-02-27T16:40:00.019+01:00

In 1990 was ik voor het eerst in Praag. Praag was nog lang niet de toeristenval die ze heden ten dage is. Het was nog Oostblok troef: de geur van bruinkool, grauwe slecht onderhouden historische gebouwen, de wisselkoers was 1 op 15, men dronk nog koffie met drab (kava Turecka) en het bier was bijna gratis. Tijdens dat bezoek ben ik naar de beroemde Joodse begraafplaats geweest met zijn dicht op elkaar geplaatste en vaak scheefgezakte grafstenen met smalle kronkelpaadjes ertussendoor. Toen de begraafplaats vol was mocht er niet uitgebreid worden, waarna de doden laag na laag werden opgestapeld. Zeker op een sombere dag, met mist en miezer, is de begraafplaats een unheimische plek. Een prima plek voor een halloween party of gothic festival.

Die begraafplaats speelt de titelrol in de laatste roman van Umberto Eco, De begraafplaats van Praag. Op die plek kwamen volgens de overleveringen eens in de 100 jaar rabbi's uit alle windstreken bijeen om belangrijke zaken te bespreken. De afgeluisterde gesprekken leidden tot de conclusie dat de Joden plannen aan het beramen waren om de wereld over te nemen. Dit is een van de bronnen voor de zogenaamde Protocollen van de Wijzen van Zion.

Het verhaal speelt van 1830 tot eind negentiende eeuw en beslaat daarmee een interessante periode in de Europese geschiedenis. Onder meer de eenwording van Italië en de Frans-Duitse Oorlog (1870-1871) komen voorbij. Het boek is grotendeels gebaseerd op ware gebeurtenissen en bestaande personen. De hoofdpersoon heeft niet echt bestaan, maar volledig verzonnen is hij ook niet. Bij lezing is het handig de historische atlas bij de hand te hebben. Ook Wikipedia is hard nodig om alle illustere groepjes die voorbij komen (Satanisten, Luciferianen, Palladisten, Vrijmetselaars, Garibaldijnen, Rozenkruisers, etc.) te duiden. De informatiedichtheid is bijzonder hoog. Normale schrijvers hebben aan alle personen, intriges en ideeën genoeg voor hun hele repertoire, Eco propt het allemaal in één boek.

Hoofdpersoon is Simonini, een notaris, meestervervalser en spion voor wie bereid is te betalen. Hij heeft aan werkelijk de hele mensheid een hekel, maar aan Vrijmetselaars, Jezuïeten en vooral Joden nog het meest. Zo is er altijd wel een persoon of een groep mensen zwart te maken, waarvan iemand anders dan weer heel blij wordt. Hier een beetje informatie droppen, daar wat vervalste brieven afgeven, een complot uitdenken en daar één partij gruwelijk voor straffen en klaar ben je. Nee, een toffe vent is hij bepaald niet, maar om een waarachtig meestervervalser te zijn moet je soms over lijken gaan.

Simonini leidt aan een extreme vorm van schizofrenie, waardoor hij in zijn ene persoonlijkheid niet weet wat hij in zijn andere persoonlijkheid heeft gedaan. Waar dit - behalve voor het scheppen van verwarring bij de lezer - voor bedoeld is weet ik niet, maar zo kan wel Zygmunt Froid - ook deskundige in persoonlijkheidsstoornissen - ten tonele worden gevoerd als personage in het boek. Een van de weinige Joden overigens waar Simonini goed mee kan opschieten.

De Protocollen van de Wijzen van Zion zijn door Simonini op schrift gesteld. Hij was daarmee niet echt de eerste. De protocollen zijn feitelijk een samenraapsel van allerlei meer en minder bekende anti-Joodse publicaties. Het is niet vreemd dat in Mein Kampf de protocollen worden aangehaald. In de periode waarin het verhaal afspeelt viert het antisemitisme sowieso hoogtij. Sommige kranten lijken in het leven te zijn geroepen als antisemitische propaganda.

Ik ben zelf niet zo van de complottheorieën, maar als je dit boek leest dan geloof je echt nergens meer in, behalve in de volkomen onbetrouwbaarheid van de mens. In combinatie met goedgelovigheid is dat een levensgevaarlijke combinatie.

Je krijgt wel een beetje de kriebels van het boek. Sowieso doordat je weet dat de Holocaust heeft plaatsgevonden. En dat ook die de geest van de protocollen niet heeft kunnen verdrijven. Antisemitisme is niet bepaald verdwenen en complottheorieën waren nog steeds rond. Waarom waren alle Joden niet op hun werk verschenen op de dag dat zich twee vliegtuigen in de torens van het WTC boorden? En onlangs zag ik een documentaire over het zogenaamde dokterscomplot, dat door vadertje Stalin werd uitgedokterd om te laten zien dat met hem niet te spotten valt. Het waren niet toevallig Joodse artsen die werden geslachtofferd.

Wat ook een beangstigende gedachte is, is dat er momenteel vanuit zekere kringen ook weer wild met complottheorieën wordt gestrooid. De islamisering van het vrije westen heet het nu, of de islam streeft de wereldheerschappij na. Daarvoor hoeven geen vervalste protocollen te worden geschreven. De goede lezer vindt het allemaal in het Heilige Boek. Andere tijd, andere groep, dezelfde mechanismen: een vergaande complottheorie gecombineerd met desinformatie over bijvoorbeeld migratie en terrorisme, gecombineerd met ondersteunende speldenprikjes over halal voedsel, boerkini's en kutmarokkanen.

Zoals een van de opgevoerde personages het achterliggende probleem verwoordt: 'Het belangrijkste kenmerk van mensen is dat ze bereid zijn alles te geloven. Hoe had de Kerk zonder die universele goedgelovigheid anders bijna tweeduizend jaar kunnen standhouden?'

PAUPERPARADIJS VS. TUIGDORP

2011-02-13T22:26:00.007+01:00

Als stukjesschrijver is het soms beter bepaalde onderwerpen volledig te negeren. Zeker als het onderwerpen betreft die de Koning van de Framing voor het voetlicht smijt. Het nieuwste frame van de koning is tuigdorp. Het is een nieuwe naam voor iets wat al bestaat, zowel in Nederland als daarbuiten. Tuigdorpen avant la lettre zijn minder centrale plekken waarnaar gezinnen worden verplaatst die hun buren of buurtbewoners erg veel overlast bezorgen. Zo kunnen ze hooguit hun mede-overlastgevers tot last zijn. Dit schijnt prima te werken.

Tuigdorpen 2.0 zijn echter ook bedoeld voor hen die stelselmatig het soort overlast veroorzaken waar de buren geen last van hebben: overval, diefstal, beroving. Als de daders eenmaal hun strafje hebben uitgezeten moeten ze als klap op de vuurpijl naar een tuigdorp. Een tuigdorpbenadering lijkt me voor deze groep niet passend. Sterker nog: ze wonen welbeschouwd vaak al in een soort van tuigdorp. En dat is nu juist een van de oorzaken van de problemen.

Het lijkt me heel goed als de Koning van de Framing eens het boek Het Pauperparadijs van Suzanna Jansen leest. Daarin wordt op prachtige en ook zeer persoonlijke wijze duidelijk gemaakt hoe hardnekkig de achterstandsproblematiek, en alles wat daarbij komt kijken, is. In het boek volgt Jansen haar familiestamboom vijf generaties terug. De familie komt begin negentiende eeuw in het bedelaarsgesticht Veenhuizen terecht, waar vader van Generatie 1 bewaker is. Het blijkt een regelrechte val - een armoedeval - te zijn waaraan de familie pas twee generaties later weet te ontsnappen.

Veenhuizen is een bedelaarsgesticht in Drenthe, waar landlopers, bedelaars en andere onaangepaste types achter slot en grendel worden gezet, ver van de bewoonde wereld. Landlopers leveren alleen maar gedonder op en in de grote steden is men deze mensen liever kwijt dan rijk. Daarom is landloperij strafbaar. Overplaatsing naar een strafkolonie lost het probleem niet echt op, maar de overlast in de steden wordt wel een stuk minder. De analogie met de door het huidige Kabinet voorgestelde strafbaarstelling van illegaliteit is onmiskenbaar: dan kun je ze tenminste opsluiten. Natuurlijk is strafbaarstelling van illegaliteit niet de oplossing, maar voor veel Nederlanders is het gefundenes fressen om zoiets te roepen.

Generatie 3 heeft Veenhuizen inmiddels verlaten, maar de naam Veenhuizen staat nog als een stempel op het voorhoofd gedrukt. Een besmette naam en aangeboren onderdanigheid, ontsnappen aan de armoe is vrijwel onmogelijk. Generatie 3 en 4 leven in de nu zeer hippe 9 Straatjes in Amsterdam. Begin 20ste eeuw woonden de mensen er onder erbarmelijke omstandigheden. In de heden opgehipte en zeer populaire souterrains met ateliertjes woonden indertijd soms meerdere gezinnen bij elkaar in de vochtige en lage ruimtes van huisjes die nauwelijks overeind bleven staan.

De situatie op de woningmarkt was zelfs zo beroerd dat het gemeentebestuur begin 20ste eeuw besloot tot de bouw van nieuwe woonwijken aan de overzijde van het IJ, geheel volgens het uit Engeland overgewaaide tuindorpprincipe. Het werd de Amsterdamse variant, de Amsterdamse School, die veel prachtige architectuur heeft opgeleverd. Zo niet in Oostzaan, Floradorp of Asterdorp. Ga maar eens buurten in de Weegbreestraat of het Zonneplein met streetview van Google maps.

De bewoners van de armetierige zeventiendeeuwse buurten werden dus verplaatst naar de nieuwe tuindorpen aan de andere kant van het IJ. Asterdorp is voor de 'ontoelaatbaren' die niet voor zichzelf kunnen zorgen. Het is een open gevangenis waarvan de bewoners begeleiding krijgen bij het wonen in een écht huis. De grote binnenplaats heeft maar één uitgang, een poort, met daaromheen woonblokken, waardoor de huizen tijdens de Tweede Wereldoorlog handig gebruikt konden worden als doorgangslager voor jodentransporten. Oostzaan is een tuindorp zonder begeleiding, Floradorp heeft wel begeleiding maar is minder een gevangenis dan Asterdorp. Generatie 4 lijkt het in eerste instantie te treffen (Oostzaan), maar uiteindelijk komt ze toch in Floradorp terecht. Ook voor Floradorp geldt: als je daar vandaan komt dan wordt het wel heel ingewikkeld om nog iets van je leven te maken. Een straatnaam die herleidbaar was tot Floradorp, was destijds bij een sollicitatie net zo bepalend als heden ten dage een naam die te herleiden is tot noord-Afrika.

Wat het boek duidelijk maakt is dat het verhaal over het dubbeltje dat maar geen kwartje kan worden waar is. Het is de schrijfster - Generatie 6 - uiteindelijk gelukt zich aan de misère te ontworstelen. Maar in Floradorp, waar haar moeder is geboren, is nu nog steeds 70% van de bewoners werkloos (Asterdorp is afgebroken in de jaren '50, de bewoners zijn deels verplaatst naar Floradorp). Floradorp haalt jaarlijks de krant vanwege de rellen tussen bewoners en politie rond oud en nieuw.

Wat leert het boek? De geldende mode over de wijze waarop je paupers moet aanpakken danwel verheffen maakt niets uit: individuele aanpak of niet, gesloten opvang of niet, reclassering of niet, begeleiding of niet, het maakt allemaal niks uit. Diep wetenschappelijk is het boek niet, maar het lijkt er op dat nature de overhand heeft boven nurture. Hoe het ook zij: het bij elkaar zetten van mensen die moeite hebben om het te redden in de samenleving - waarbij ongetwijfeld een stukje nature komt kijken, maar ook de nurture gezellig meedoet - leidt tot niets. Exit tuigdorpen dus, behalve dan voor mensen die hun buren het leven zuur maken. Want daarvoor helpen ze wel tegen. Alleen noemen we ze niet - nooit! - tuigdorpen.

Ik hoop bij nader inzien niet dat de Koning van de Framing Het Pauperparadijs leest. Over het landlopersprobleem, dat in de context van het verhaal breed moet worden opgevat, staat het volgende te lezen."Met het landlopersprobleem werd na meer dan een eeuw van heropvoeden korte metten gemaakt door de nazi's, die geen pardon kenden." De definitieve oplossing van het 'landlopersprobleem'... laat het Geert niet horen!

WINKELCENTRUM

2011-02-05T12:12:00.002+01:00

'Mijn' winkelcentrum trekt een zeer gemêleerd publiek. Er komen senioren uit de nabije verzorgingsflat, er komen onvervalst plat Utrechts pratende bewoners uit het nabije Geuzenwijk, er komen jonge stelletjes met kinderen uit de nabije koopwoningen - gebouwd ter vervanging van afgebroken gribusflats met als doel de bevordering van de menging der sociale klassen - en er komen veel eerste-, tweede- en derdegeneratieallochtonen.

Bij de AH staat sinds kort een nieuwe straatnieuwsverkoper. Een vrouw die er eigenlijk helemaal niet uitziet als een straatnieuwsverkoper. Daar stel ik me een al decennia lang verslaafd vriendelijk maar enigszins verlopen en warrig type bij voor met als standplaats Hoog Catharijne. Ik geef haar voorlopig het voordeel van de twijfel, maar desondanks geen geld, want ik heb geen kleingeld bij me en wisselen bij een straatnieuwsverkoper dat is ook weer zoiets.

Bij de Read Shop haal ik een krant en ik koop per ongeluk een boek. Alsof er niet nog 35 ongelezen exemplaren liggen te wachten thuis. Er werkt een vriendelijke shagroker die zo op het oog niet een heel gezond leven heeft geleid. Hij kan heel knap, ondanks de drie ontbrekende vingers aan zijn rechterhand, boeken inpakken en bonnetjes uit de kassa trekken. Gelukkig hoeft hij geen eetbare zaken aan te reiken, zoals de ijscoverkoper op de Vredenburg vroeger, een lilliputterig mannetje dat ook zijn halve hand kwijt was. Ik moest me echt ergens overheen zetten als hij me met die hand het ijsje overhandigde. Het ijsje smaakte toch anders uit zo'n hand.

Bij de AH is het nog steeds voetbalplaatjesdag. Voor de deur staan een paar jongens die alle klanten bij het verlaten van de grootgrutter om voetbalplaatjes vragen. De vloer is bezaaid met strookjes papier. In de winkel zie ik een jongen die even daarvoor nog buiten stond op plaatjesjacht. Hij heeft een lichaamshouding die duidt op een zeer subdominant karakter: voorovergebogen, ontwijkende blik. Zijn grootste wens is op dat moment zo te zien algehele onzichtbaarheid. De reden is duidelijk: hij is weggejaagd door een grotere, oudere, stoerdere jongen die ook op plaatjesjacht is, en de AH ingevlucht.

Ongevraagd krijgt hij advies van een man met FC Utrechtsjaal, daarbij gesteund door een bejaarde krasse knar met looprek. Blijkbaar trekken ze zich het lot van de jongen aan. In zeer plat Utrechts gaat het eenzijdige gesprek: 'Heeft die grotte jongu je weggejoagd? Dan moejunnum gewon un knal foor sun harsus gevun, dan houttie wel op hor!" De jongen antwoordt niet en verdwijnt zonder dat het iemand opvalt.

GESTAPO

2011-01-31T21:15:00.004+01:00

In het mediacircus rond de persoon en mening van de heer Wilders worden door alle betrokken partijen grote woorden gebruikt. Historische figuren als Hitler, Anne Frank en Mohammed worden er te pas en te onpas bijgehaald. Historische stromingen als fascisme, zionisme en islamisme worden erbij gehaald ter duiding van het een of ander. Scheldwoorden ontbreken ook niet op het repertoire: knettergek, fascist, geitenanaalridder.

In deze wat onstuimige tijdsgeest durf ik dan ook zonder blikken of blozen aan de manier waarop sommige meisjes, vrouwen en ook - en dat is het ergste - vriendinnen uit mijn leven mij verbaal hebben misbruikt de kwalificatie Gestapo-methoden toe te kennen. En dat is niet voor niets. Ik zal even uitleggen waarom.

Ik heb onlangs het prachtige, gruwelijke en meedogenloos spannende boek Alone in Berlin van Hans Fallada gelezen. Daarin staat werkelijk magnifiek beschreven hoe de hoofdpersoon en zijn vrouw worden blootgesteld aan verhoren door de Gestapo. Het is de dreiging van fysiek geweld, zonder dat die wordt toegepast. Het is de onzekerheid over wat jij weet en wat zij weten waarmee wordt gespeeld. Het is de uit stroopsmeerderij verkregen bereidheid om toch die ene naam te noemen. Dat kan toch geen kwaad?

Het is drijfzand waarin je vast komt te zitten, je houdt je nog net vast aan een tak die je gewicht niet lang kan dragen. Hij breekt en je kan ternauwernood een nieuwe tak vastgrijpen, maar ook die breekt af. Je bent al tot voorbij je knieën weggezakt, maar gelukkig zie je een sterke hand die toebehoort aan een man. Hij reikt naar je. Kan je hem vertrouwen? Hij trekt de tak weg, geeft je een duw, je valt achterover in het drijfzand. Waarna hij behulpzaam een ladder toeschuift. Met een schorpioen er op.

Tijdens het lezen van de scènes breekt me het angstzweet uit, zo goed is het beschreven. Onwelriekende oksels gegoten in woorden.

Gek genoeg moet ik terugdenken aan gesprekken met vriendinnen van ooit. Bijvoorbeeld aan die keer dat ik bij toenmalige vriendin thuis kwam nadat ik bij ex was geweest. Er was niets gebeurd, maar de Gestapo-achtige verhoormethoden leidden hoe dan ook tot een schuldbekentenis. Elk zo lichte antwoord op elke loodzware vraag riep nieuwe loodzware vragen op die nieuwe lichte antwoorden kregen. Uiteindelijk kreeg vriendin het voor elkaar om me te laten zeggen dat ik niet alleen nog steeds straalverliefd was op mijn ex, maar op nog minsten twee andere meisjes, dat ik niets voor haar voelde en op dit moment veel liever bij ex in bed lag. Terwijl wat mij betreft dit hele gesprek niet eens gevoerd had hoeven worden. Misschien nog gezellig een biertje en dan lekker samen naar bed. Haar bed.

Zo ging het niet. Dit was het definitieve einde. Uiteindelijk lag ik in mijn eigen bed. Alleen. Nadat ik een douche had genomen. Dat was nodig vanwege mijn onwelriekende oksels.

BOEK: JOEGOSLAVIË

2011-01-23T16:10:00.010+01:00

Als regionaal geograaf moest je tijdens je studie een presentatie geven over een regionale monografie naar keuze. Ik heb daartoe Joegoslavië van De Rijk gelezen, een standaardwerk uit 1980. Je moest bezien in hoeverre het werk voldeed aan de eisen van een waarachtige monografie of sociografie. Ik heb mijn presentatie nooit gehouden. Ik zag er te zeer tegenop, niet in het minst omdat ik op het moment suprême het boek nog niet voor de helft had gelezen. Later heb ik het wel uitgelezen. Het motto van het boek luidt: 'Si conden bi malcander niet comen.' Het gaat bij 'si' niet om de twee conincskinderen, maar om de landen die met zijn allen Joegoslavië vormden. En de reden dat 'si niet bi malcander comen conden' was niet omdat het water 'veel to diep' was. Het lag ingewikkelder.

Hoe ingewikkeld? Zo ingewikkeld dat Joegoslavië inmiddels in meer afzonderlijke landen uiteengevallen is dan er bij haar ontstaan zijn samengevoegd. Yael Vinckx - NRC-correspondent Joegoslavië van 1999 tot 2003 - brengt in Joegoslavië achter de schermen - afscheid van een land op even inzichtelijke als persoonlijke wijze het ingewikkelde proces in kaart dat tot het uiteenvallen van Joegoslavië leidt. De afscheidingen van Slovenië en Kroatië waren toen allang een feit, andere afscheidingen zouden volgen, ofwel tijdens haar verblijf aldaar of daarna. Zelfs Kosovo is inmiddels een zelfstandige staat, wat Vinckx voor onmogelijk had gehouden. Ach ja, zelfbeschikking voor elk volk, democratie, verkiezingen, mensenrechten, markteconomie... de internationale gemeenschap douwt het je ruw door de strot als maispap in een trechtergans.

In het boek verhaalt Vinckx over hoe de oorlog leidt tot scheuringen binnen vriendengroepen. Als ze in Macedonië woont valt binnen een week na het begin van de oorlog de vaste multi-etnische bezoekersgroep van het stamcafé uiteen. Vinckx kan geen antwoord geven op de vraag hoe dit in godsnaam mogelijk is. Zij beschrijft wel mooi hoe het proces in zijn werk gaat. Van het ene moment is alles zwart of wit, elke grijstint of nuance ontbreekt. If you aren't with us, you're against us.

Dat het snel kan gaan als het balletje van etnische strijd eenmaal gaat rollen, merkte ik toen ik in 1997 werkte in een aluminiumfabriek in Utrecht (ja, ook ik heb mijn arbeidersverleden). Ik werkte daar samen met een man uit Macedonië. Het werk bestond uit het op maat zagen van aluminium buizen, een vrij link maar toch best relaxed karweitje. Er werkten in de fabriek veel Joegoslaven die vanaf de jaren zeventig naar Nederland waren gekomen als gastarbeider.

In het jaar dat ik er werkte werd Milosevic president van wat er nog over was van Joegoslavië, de Kosovo-crisis moest nog beginnen. De Macedoniër vertelde dat de oorlog in Joegoslavië dunnetjes werd overgedaan in de fabriek. De gastarbeiders die hier als Joegoslaven waren gekomen waren nu ineens Bosniër, Serviër, Kroaat, Macedoniër. De afzonderlijke groepen trokken naar elkaar toe en over en weer werd er stevig op los geïntimideerd. Overal in de fabriekshallen kwam je graffiti tegen waarvan mijn Macedoniër precies kon vertellen wat van wie was en wat het betekende. De fabriek was sowieso een levensgevaarlijk oorlogsterrein, met gloeiendhete smelterijen, allerhande elektrische zagen en boren, metalen pijpen in alle vormen en maten. Of er ooit echt is gevochten weet ik niet. Maar het had zo maar gekund.

De internationale gemeenschap heeft in de Joegoslavische crisis niet bepaald een rol gespeeld waar men met trots op kan terugkijken. Zo heeft die internationale gemeenschap - lees: de VS - de volgende nogal vuile truc uitgehaald. Een probleem was dat de oorlog in Joegoslavië nogal onoverzichtelijk was. Het was nauwelijks meer uit te leggen wie wie bestreed en waarom. De Amerikanen huurden daarop een gerenommeerd reclamebureau in voor advies. Hun advies was: maak duidelijk wie de good guy is en wie de bad guy. De Serviërs kregen de rol van slechterik toebedeeld, terwijl bijvoorbeeld de Kroaten daar ook best voor in aanmerking hadden kunnen komen. Maar ja, dat zijn nette katholieken. Uiteindelijk is er door onze westerse vrienden zelfs een fake concentratiekampverhaal de media (= de wereld) in geholpen om een excuus te hebben om Servië plat te bombarderen.

Wat het boek van Vinckx ook leert is dat als je maar écht graag wil, het altijd mogelijk is een conflict tussen groepen aan te zwengelen. Een burenruzie afficheren tot een moedwillige etnische afrekening en dat tot in het oneindige herhalen, de geschiedenis vervalsen, feiten manipuleren, je onwelgevallige feiten verdoezelen, kortom: desinformatie, grote woorden en herhaling. Deze methode werkt altijd en overal om bevolkingsgroepen tegen elkaar op te zetten. En ja, dan bedoel ik ook in Nederland.

Het mag cynisch klinken, maar volgens mij is dit gedrag helaas heel erg menselijk, zoals het ook heel menselijk is om als mens van die heel menselijke eigenschappen misbruik te maken. Ik voer de Stanford Prison experiments aan als bewijs. Ook gij, Brutus!

Congo revisited

2011-01-19T21:11:00.008+01:00

Ergens rond 2002 ben ik als begeleider mee geweest op een vakantieweek voor eenoudergezinnen. Er was die keer een Congolese man mee met zijn dochtertje. Het was al vrij ongebruikelijk dat er een vader mee was. Eenoudergezinnen zijn meestal eenoudergezinnen omdat de vader ontbreekt. Wat nog ongebruikelijker was: deze man had een luxe film- en videocamera bij zich, een tas vol met goede flessen whisky en een dvd-speler en dvd's. Ook zijn garderobe en die van zijn dochter loog er niet om. Hij droeg netjes gestreken wijdvallende overhemden uit een designercollectie, wat schril afstak tegen de goedkope trainingspakken, Wibrakleding en afgetrapte gympen waar de meeste andere gezinnen het mee moesten doen.

Het was een leuke vrolijke vent, kort en gedrongen, met een vriendelijke karaktervolle kop. Hij had ook een fantastisch leuk dochtertje. Hun foto is toevallig te zien op een van de wanden van de vergaderruimtes van het Landelijk Bureau. Hij zoop als een ketter, vanaf het begin van de middag tot diep in de nacht. Je merkte er niets van. 's Ochtends hielp ie weer vrolijk mee met de tafels dekken. Hij was een echte gangmaker en wilde altijd dansen met al die exotische dames. Hij had zelf muziek bij zich: Congolese rumba. Dat klinkt totaal anders dan die bekende rustige variant van de Buena Vista Social Club. De muziek die hij bij zich had dreef op vette rumbaritmes, versierd met prachtige subtiele highlife gitaartjes en daaroverheen een betonnen raggastrot. Muziek waar je niet stil bij kan zitten.

's Avonds zat meneer tot diep in de nacht dvd's te kijken van zijn favoriete Congolese artiesten, terwijl hij op de bank lag te hangen en whisky dronk. De videoclips hadden een zeer TMF-achtig karakter. Porno light, met dansende dames bij een prachtig zwembad omzoomd met palmbomen, die om een coole übermachogangster heen dansten en dingen konden met hun billen waar de doorsnee westerling een lage hernia van krijgt.

In het prachtige boek Congo - een geschiedenis van David van Reybrouck komt de rol die muziek heeft gespeeld in de bloedige historie van Congo aan bod. De grote artiesten waren altijd van de partij op historische momenten. Papa Wemba en Franco & OK Jazz waren vroeger de gevierde helden, tegenwoordig zijn dat Werrason en J.B. Mpiana, twee gezworen muzikale vijanden. Beatles vs. Stones is er niks bij. Ze steunen allebei hun presidentskandidaat (waarvan er al weer een is geliquideerd) en hun eigen biermerk. Miljoenenartiesten zijn het.

Ik kan het natuurlijk niet nalaten om op Youtube te proberen te achterhalen welke artiest het nou was waar onze Congolees elke avond naar zat te kijken. Wat zoekwerk leidt tot de onomstotelijke conclusie dat het Werrason moet zijn geweest. De bewegende billen, de macholook, zijn soms militante en dan weer suikerzoete romantische rumbastijl. Ik kan je hem van harte aanbevelen!

Na lezing van het boek was ik toch ook wel erg benieuwd waar onze Congolees zijn geld aan heeft verdiend. Want zo veel rijke Congolezen waren er niet in die tijd. Dan moest je ofwel familie zijn van de Grote Leider, ofwel dicht tegen de regering aanschurken, ofwel rumbakoning zijn, ofwel een illegale diamantmijn bezitten, ofwel een militie aanvoeren die veel geld opstrijkt door plundering. Veel meer smaken zijn er niet, behalve blank zijn. Maar die smaak valt in ieder geval af.

EEN BOEK: CONGO

2011-01-12T21:02:00.010+01:00

De laatste tijd ben ik lichtelijk obsessief aan het lezen. Drie, vier boeken tegelijkertijd. Dat gaat van direct na het eten tot aan het slapen toe, dan begint het weer in de trein, dan even werken, dan opnieuw in de trein en daarna weer na het eten. Op zich is daar niets mis mee. De wereld zou er stukken beter uitzien als er meer mensen zouden lezen. Het heeft ook nadelen. Je maakt verdomd weinig mee en raakt enigszins naar binnen gekeerd, waardoor in combinatie met de factor geen tijd het schrijven van blogs er bij in schiet. Dan blijft er een ding over: jezelf dwingen achter de computer plaats te nemen om te gaan bloggen over boeken. Waarvan acte, zoals ons Matthijs dan zou zeggen.

Ik begin maar gelijk goed, met de winnaar van de AKO Literatuurprijs, de Libris geschiedenis Prijs en de Jan Greshoffprijs: Congo, een geschiedenis van David van Reybrouck. De toevoeging 'een geschiedenis' is een beetje lullig gekozen. Het is veel meer dan een geschiedenis. Het is een doorwrochte analyse van hoe een mislukt land kan ontstaan, met veel oog voor detail beschreven en met gebruikmaking van verhalen van ooggetuigen. De man op de omslag kan terugblikken tot in de negentiende eeuw, maar van Reybrouck is ook niet te beroerd geweest om het verhaal aan te horen van de genocidaires van deze eeuw. Om een mislukt land te worden is een hoop geschiedenis nodig.

Eerst maar eens de geschiedenis van Congo kort doorlopen. Congo werd natuurlijk pas Congo nadat koning Leopold II de enorme lap Afrikaanse bodem op miraculeuze wijze kreeg toebedeeld tijdens de Conferentie van Berlijn (1884-85). Risk op schaal 1:1. Leopold II kreeg zijn stukje privé-Afrika, waar hij zelf overigens nooit een voet heeft gezet, en dat leidde tot bliksemsche vuiligheid, zoals het hoofdstuk daarover is getiteld. Dat is niet voor niets. De oorspronkelijke bewoners werden verplicht om enorme hoeveelheden rubber te winnen en als dank voor de bewezen diensten werden ze geregeld gemarteld of vermoord. Leopold had zich enigszins verkeken op de schaalgrootte en had wat mineure complicaties bij het besturen van zijn wingewest. En een wingewest was het!

Gelukkig nam België in 1908 de zieltogende kolonie over, waaraan het koningshuis bijna failliet ging. Alle verschillende etnische groepen werden, zoals dat begin twintigste eeuw usance was, uitgebreid in kaart gebracht met al hun uiterlijke en innerlijke kenmerken en levenswijzen. Dat heeft later tot een vaak ernstig misbruikt etnisch bewustzijn geleid - ook in andere Belgische buurkoloniën Burundi en Rwanda - met grote slachtingen tot gevolg. Zeg maar gerust genocide.

Congo ontwikkelde zich en steeds meer oorspronkelijke bewoners kregen toegang tot onderwijs. De bekeerders bekeerden niet alleen maar leidden gelukkig ook mensen op. Zo ontstond een klasse van zogenaamde evolués, een term die op zichzelf al een vreselijk westers gedetermineerd bedenksel is. Apartheid zou zo maar een Vlaams woord kunnen zijn. Daarmee ontstond ook een roep om onafhankelijkheid, want net als heden ten dage bij onze minderheden alhier te lande: het is werkelijk nooit goed als je allochtoon bent, hoe goed je de taal ook beheerst, hoe goed je ook bent opgeleid, hoezeer je ook de normen en waarden omarmt, hoe goed je je ook aanpast, je blijft verdacht. Het is alleen wel gek dat in het geval van Congo de oorspronkelijke bewoners de rol van de allochtoon speelden.

Opeens en plotsklaps en veel te vroeg werd Congo in 1960 onafhankelijk. Een machtsstrijd ontstond waarbij Mobutu uiteindelijk aan het langste eind trok. Na wat oude vrienden, inmiddels tegenstanders, voor het massaal toegestroomde publiek te hebben opgehangen kon Mobutu aan de slag. Zijn punt was duidelijk: met mij valt niet te spotten!

Naast de stok hanteerde hij ook de wortel om het gepeupel stil te houden. En wortels waren er genoeg: de bodem van Congo zat vol koper, diamant, goud, tin en uranium. Interessant dus voor alle grootmachten, de Koude Oorlog was nooit ver weg in Congo. Een idioot systeem van cliëntelisme ontstond waarbij zijn vrienden baadden in weelde. Ondertussen donderde de hele infrastructuur die in de koloniale tijd was opgezet in elkaar door totale verwaarlozing. De gewone man (m/v) stierf van de honger en van de desolate toestand waarin de gezondheidszorg verkeerde, of werd om onduidelijke redenen vermoord. De Mobutu-clan vloog met de Concorde naar een goed geoutilleerd Frans ziekenhuis als er sprake was van enig fysiek ongemak.

Mobutu vergat zichzelf zeker niet. Hij liet een nieuwe stad bouwen midden in de rimboe, van alle luxe voorzien. Ook het volk gaf hij op zijn tijd zijn verzetje: bijvoorbeeld de bekende bokswedstrijd tussen Mohammed Ali en Foreman - Rumble in the jungle - en de wat minder bekende raketlancering. Megalomane projecten en persoonlijkheidscultus waren zijn stiel. Hij was niet voor niets in de leer geweest bij Mao, Ceaucescu, Castro en Kim Il Sung.

Congo heette trouwens geen Congo onder Mobutu. Dat hadden immers die vermaledijde Belgen bedacht. Hij herdoopte het land tot Zaïre, want zo noemden de oorspronkelijke bewoners de immense rivier die het land doorsneed. De rivier inderdaad, letterlijk. De Portugese kartografen hadden het fonetisch opgeschreven, de naam die de inboorlingen noemden toen ze vroegen hoe dat natte stromende ding heette. Een rivier, mensen, dat is nou een rivier, en wij noemen dat hier een zaïre. Zaïre werd het.

Mobutu wist het nog lang uit te zingen, tot 1997 aan toe. Het land stond aan de rand van de afgrond, de inflatie was hyper - Mobutu liet ongelimiteerd bankbiljetten bijdrukken in Duitsland, waarvan hij direct de helft inwisselde voor dollars om de drukkosten te betalen - en de internationale gemeenschap had het volledig met hem gehad. Dat veranderde door zijn rol tijdens de oorlog in Rwanda. Hij ving in de provincie Kivu anderhalf miljoen Hutu's op die vanuit Rwanda de grens over waren gejaagd door moordende hordes Tutsi's. Dat heeft hem zoveel goodwill opgeleverd dat hij weer een klein beetje in genade werd aangenomen, waardoor hij zijn regeerperiode een paar jaartjes kon rekken.

Uiteindelijk waren de vluchtelingenkampen niet bepaald veilig en zijn die Hutu's door de rebellen half Congo doorgejaagd. Slechts een klein deel heeft het overleefd. De rare combinatie van uiteenlopende milities - met veel verschillende nationaliteiten en etniciteiten er in vertegenwoordigd - stormde maar gelijk door naar Kinshasa. Mobutu werd afgezet en kreeg amnestie in het altijd gezellige Togo. Hij stierf vrij kort daarna.

Inmiddels werd Zaïre de Democratische Republiek Congo en er werden verkiezingen uitgeschreven voor de organisatie waarvan de internationale gemeenschap - met name de EU - een half miljard euro bijeen bracht. Jazeker, de duurste verkiezingen aller tijden. En de verkiezingen gingen tussen een stelletje aanvoerders van kindsoldatenlegers, kannibalen, verkrachters, wreedaards. Uiteindelijk werd Kabila - de zoon van een rebellenleider - de democratisch verkozen president. Kabila senior zat al in de jaren tachtig te rebelleren aan de oostkant van Congo. Che Guevara kwam zelfs persoonlijk naar Afrika om hem in te wijden in de geheimen van de revolutie, maar hij kwam al snel tot de conclusie dat aan deze club ongeorganiseerde wilden geen eer viel te behalen.

Het is volstrekt illusoir om te denken dat een volwaardige democratie van de ene op de andere dag ontstaat. Toch is dat wat de internationale gemeenschap eist: democratie, verkiezingen, kapitalisme, mensenrechten, en snel wat! Een verlichte dictatuur is verre te verkiezen boven een democratie die democratisch is in de zin dat een niet-democratische leider op democratisch is gekozen. In dat geval maakt de westerse wereld zichzelf volstrekt monddood: deze leider is immers democratisch gekozen!

Cliëntelisme viert nog steeds hoogtij en velen hebben veel te veel baat bij een beetje oorlog en een zwakke staat, omdat ze dan vrijelijk over de grondstoffen kunnen beschikken. De rol die de internationale lievelingen Rwanda en Burundi spelen eind jaren negentig is stuitend. Massaal plunderen ze het land leeg en verkopen alle goud en diamant met grote winst. Inmiddels lijkt dat verleden tijd.

En hoe zijn de vooruitzichten? Congo staat er nog steeds slecht voor, zowel economisch, demografisch als bestuurlijk. Als het goed is zijn er dit jaar nieuwe verkiezingen. Ik hoop dat de EU wat geld apart heeft gelegd. In de tussentijd is er enige ontwikkeling dankzij massale investeringen vanuit China. Maar of dat nou goed is voor een land... De opleving is mede te danken aan een nieuw product dat in de bodem is aangetroffen en zeer gewild is: coltan, het metaal dat voor alle gsm's, computers en spelcomputers onmisbaar is. Congo bezit 80% van de wereldvoorraad.

Van Reybrouck weet ondanks de soms zeer zware kost - als je leuke ideeën op wil doen voor sadistische martelmethoden ben je in het boek aan het goede adres - goed het evenwicht te bewaren tussen te zwaar en licht. Licht: het dagelijks leven, de rol van muziek en voetbal, de buitenissigheden van allerlei types die in het boek figureren. Zwaar: in sommige delen word je welhaast misselijk van alle ellende en wreedheid die over je wordt uitgestrooid. Geen boek voor tere zieltjes. Gelukkig ben ik dat niet, want het is een prachtboek!

BUS

2010-12-04T11:08:00.002+01:00

Onlangs was ik bij mijn zusje langs. Zij woont nog steeds in Vianen, het stadje waar ik mijn hele schoolgaande jeugd woonde. Ze woont in De Hagen, het Overvecht van Vianen. Vroeger kwam ik daar eigenlijk alleen maar om de lokale huisdealer, Bush, te bezoeken die op nummer 98 woonde.

Ik zit in de bus terug naar Utrecht. Sinds kort is er geen rechtstreekse bus meer, je rijdt eerst half Vianen, Nieuwegein en Utrecht door. Tijdens de busreis kom ik langs de ene na de andere plek waar herinneringen aan kleven. Herinneringen aan personen, herinneringen aan gebeurtenissen. Een nostalgisch reisje met de stopbus.

De bus rijdt door de Goudkust, waar Charles woonde. Hij zat bij mij in de klas en als collegakrantenbezorger kwam ik hem geregeld 's ochtends vroeg tegen. Hij was twee keer krantenbezorger van het jaar geweest. Dat is mij nooit gelukt. Hij had een opvallend gebit. Hij had nooit gewisseld en had al zijn melktandjes nog. Het was een apart gezicht als Charles zijn prachtig verzorgde, maar proportioneel niet kloppend, hagelwitte melktandjes bloot lachte.

Zijn vader had een paar jaar terug een auto-ongeluk gehad, waardoor hij een tijd in coma had gelegen. Daardoor was zijn reukvermogen verdwenen. Charles kon dat niet geloven en moest het uiteraard uittesten door een sluipmoordenaar van een scheet te laten. En toen wist hij het zeker: zijn vader kon niet meer ruiken.

We komen langs een bushalte, de bushalte waar ik zelf opstapte als ik naar Utrecht of Nieuwegein moest. Ik heb er niet vaak gestaan, want ik ging bijna altijd op de fiets. In dat bushokje heeft overbuurjongen Daan een paar zeer gelukkige momenten beleefd. Hij zat in dat bushokje te wachten en naast hem zat een meisje. Hij had niet echt een killer look. Hij raakte in gesprek met het meisje. Als door een wonder leken zij te zijn samengebracht in dit bushokje, dat het startpunt was van hun relatie. Ze keken elkaar in de ogen en het was gebeurd. De relatie heeft niet lang geduurd. Het was liefde op het eerste gezicht.
Eerst deden we een beetje lacherig over deze ontmoeting van welhaast Bijbelse proporties. Maar hij was zo blij met zijn meisje, en je gunde het hem ook zo.

Het was ook een zielig mannetje. Hij liep moeilijk als gevolg van kinderpolio en zag er verder tamelijk verfomfaaid uit, als een schildpad. Hij moest ontzettend vaak naar het ziekenhuis, waar wij wel eens op bezoek gingen. Je kon er tafeltennissen, maar verder was het er niet bepaald gezellig. En het rook er enorm naar ziekenhuis. Met buskruit deden we vaak alsof we struikelden, of hem pas heel laat zagen, zodat ie ook eens de tijd had om als eerste bij de bal te zijn. Onze Daan is niet oud geworden.

Een eindje verder komt de bus langs het huis waar mijn eerste vriendinnetje vroeger woonde. Ik ben een keer met haar en nog een stel vrienden uitgeweest in Utrecht, naar de beroemde Surinaamse feestband Trafassi. Van Wasmasjien en zo. Omdat het feest was had ik me feestelijk uitgedost. Mijn zussen zijn tijden bezig geweest om 36 vlechtjes in mijn haar te zetten. Het zag er waarschijnlijk niet uit, maar apart was het wel.

Ik was al tijden knalverliefd op S. en dit was de avond waarop het allemaal moest gebeuren. De hormonen gierden door de werfkelder waar het optreden was. Na een avondje gezellig dansen, drinken en ouwehoeren fietsten we de twintig kilometer terug van Utrecht naar Vianen tot we uiteindelijk bij het ochtendgloren voor het ouderlijk huis van S. stonden als een stelletje verliefde pubers - wat we ook waren. We zaten nog wat na te praten en waren beide in dubio hoe we deze avond tot een goed eind moesten brengen. Zoenen, niet zoenen, nog ergens een verstopt bankje zoeken of toch maar snel naar huis?

Gelukkig hoefde we geen keuze te maken. Plots kwam de vader van S. naar buiten. We voelden ons enorm betrapt, terwijl we daar alleen maar stonden en nog geen punt achter onze avond konden zetten. Pa zou ons toch niet gehoord hebben en even stevig van leer trekken ter meerdere eer en glorie van de maagdelijkheid van zijn dochter? Nee, dat was niet het geval. Pa was werkzaam bij ECI en hij was de eerst aangewezen persoon om bij het afgaan van het alarm in zijn beige Lada naar het gebouw op het nabijgelegen industrieterrein te racen en te kijken wat er loos was. Maar waarom uitgerekend op deze zondagmorgen? Uitgerekend op dit tijdstip?

In een klap was de betovering van de avond verbroken. Onwennig gingen we uit elkaar. Het moment waar we zo lang naar hadden uitgekeken was weer tot nader order opgeschoven.

LETNA, STALIN, REVOLUCE, OCTOPUSSY EN MICHAEL JACKSON

2010-11-19T17:19:00.015+01:00

Woensdagmiddag 17 november hebben we met wat vrienden van Marek afgesproken op Václavské náměstí. Tijdens het wachten komt langzaam maar zeker een demonstratie op gang voor het grote ruiterstandbeeld van Wencesclaus. Langzaam breidt de groep zich uit met nieuwkomers die protestborden bij zich hebben met voor mij onbegrijpelijke teksten. Dit is niet bepaald de eerste demonstratie hier. Het is een historische plek. De plek waar Jan Palach neerzeeg nadat hij zichzelf in brand had gestoken, waar Russische tanks een einde maakten aan een revolutie, waar kaarsjes werden gebrand door studenten. En waar de aanzet werd gegeven voor de fluwelen revolutie van 1989.

Dat was ook op 17 november. De organisatie van de huidige demonstratie heeft ongetwijfeld deze datum niet voor niets gekozen. Het is de dag dat een vreedzame studentendemonstratie tijdens de herdenking van de bezetting door de nazi's 50 jaar geleden bruut uiteen werd geslagen. Dit was het begin van het einde van socialistisch Tsjechoslowakije.

Deze demonstratie stelt heel wat minder voor. Hoe het precies zit is me niet duidelijk, maar in ieder geval zijn er in Praag twee partijen aan de macht, en volgens de demonstranten zijn dat alleen maar zakkenvullers: 'Ne kleptocracy!' dus. Het is een heel ontspannen demonstratie, er is nauwelijks politie op de been en kleine kinderen zijn welkom. Er worden wat redevoeringen gehouden waarbij een man op een keukentrapje met een spandoek en een carnavalsmasker op de boel heel gematigd ophitst. Er is een pauze-act van een protestzanger, die zichzelf begeleidt op gitaar. Blijkbaar slaan zijn teksten aan: de refreinen worden goed meegezongen.

Vandaag heb ik door de oude stad gewandeld richting Čechův Most. Als je die brug oversteekt kom je bij een serie trappen die naar de top van de heuvel Letna leiden. Bovenop staat sinds 1992 een lelijk kunstgeval, een enorme metronoom met een bewegende rode naald. Alles is slecht onderhouden en alles waar op geklad kan worden is besmeurd met graffiti. Het schijnt een hotspot voor skaters te zijn, maar vandaag even niet. Het zal door de regen komen.

Waar nu de metronoom staat stond van 1955 tot 1962 het grootste Stalin-beeld ter wereld: ruim 15 meter hoog. Helaas viel meneer na zijn dood snel van zijn voetstuk. In 1962 werd het beeld dus vernietigd, wat geen eenvoudige klus was. 800 kilo dynamiet was nodig. Het schijnt dat het hoofd van Stalin netjes de Vltava in is gerold, daaruit opgevist en op een open truck door de straten is gereden.

Het is hondenweer. Het miezert en het is koud. Het Letnapark is groot, leeg en voorzien van symmetrische assen die van of naar het voormalige Stalinbeeld lopen. Zo hoort dat!

Ook dit is een historische plek. De demonstraties die op die van 17 november 1989 volgden vonden hier plaats. Václavské náměstí was inmiddels veel te klein om alle demonstranten te herbergen. Op de Letnaheuvel kwamen meer dan 500.000 mensen samen om vanuit het aanpalende stadion van Spartak Praag toegesproken te worden door Vaclav Havel. De regering had inmiddels door dat er geen weg terug meer was. Geen geweld. Berusting. Wachten op het einde. Het was zondag 28 november, de tweede dag dat er massaal werd gedemonstreerd.

Een historische plek, en een toplocatie. Inmiddels zijn er wilde plannen voor hoorde ik van Marek. Een architect heeft een ontwerp gemaakt voor de nationale bibliotheek: de octopus. Een bijzonder ontwerp in bijzondere kleuren. President Klaus heeft te kennen gegeven het ontwerp niet te zien zitten, waarop ook de burgemeester van Praag het ineens een slecht plan vond. Architect Kaplicky kan zelf niet meer vechten voor zijn ontwerp, want hij is overleden. De ontwerper van het Stalin-beeld pleegde een dag voor de onthulling zelfmoord. Stalin overleed een paar jaar na de onthulling er van. Michael Jackson, wiens standbeeld bij de start van zijn HIStory-tour (1996) kortstondig de plaats innam van die andere grote naam uit net een ander deel van de geschiedenis, is overleden. Hopelijk is het Vratislav Novak - de kunstenaar die de metronoom heeft ontworpen - beter vergaan. Hoe het ook zij, ik denk dat de gemiddelde wichelroedeloper met een wijde boog om deze plek heenloopt. Hoe zou het er over vijf jaar uitzien?

Praha hlavní nádraží

2010-11-19T10:06:00.003+01:00

Vanuit het raam van mijn hotelkamer kijk ik uit op het centraal station van Praag. Ik wist dat niet van tevoren, maar ik ben er blij om. Het is echt een fantastisch station. Als ik in Praag ben ga ik altijd even een kijkje nemen.

Het station is begin vorige eeuw door architect Fanta onder handen genomen. Hij heeft zich helemaal uitgeleefd in allerlei fraaie jugendstil stijlelementen. Maar dat geldt maar voor een klein deel van het station. In de socialistische tijd is er een enorm blok tegenaan gekwakt, met veel glas en grijs en in het interieur heel veel zeventiger-jaren-plastic verwerkt. De metro werd op die manier met het spoor verbonden.

Ook dit deel is erg mooi. Een socialistisch zeventiger jaren stijlicoon. Het mooiste zijn de lampen in het plafond van de entreehal: mooi symmetrisch aaneen gelegde knaloranje vierkante elementen met een ronde uitsparing waarin vijf kleine tl-lampjes hun koude licht produceren.

Op de een of andere manier heeft socialistische architectuur en hele lage aaibaarheidsfactor. Veel gebouwen die golden als stijlvoorbeeld zijn al gesloopt. Het Kulturpalast om er maar een te noemen. Ook in dit station dreigt de slopershamer. Ze zijn bezig met het verwijderen van de plafonds. Doodzonde. Ik denk dat ze die lichtbakken heel goed per opbod kunnen verkopen aan types met dezelfde afwijking als ik: een liefde voor socialistisch architectuur.

Het mooiste aan het station is dat, wanneer je een van de gangen richting treinen in gaat - ik weet nog steeds niet welke en moet altijd eerst wat ronddolen vooreer ik hem vind - de oranje symmetrie ophoudt en overgaat in een lelijk wit plafond, dat op een totaal onverwachte plek overgaat in een open ovaal die je langs een rand met in lichtblauwe jugendstil-letters Fantova Kavarna er op, een doorkijkje biedt naar een prachtig beschilderde en van gekleurd glaswerk voorziene koepel waaronder zich een wonderschone Kavarna - koffiehuis - bevindt in prachtige jugendstil, waar reizigers rustig een kopje koffie drinken, alsof de tijd 100 jaar heeft stilgestaan. De tijd heeft niet stilgestaan, het onderhoud wel. Al een jaar of 50 zo te zien. Dat deze prachtige koepel gerenoveerd en niet gesloopt wordt is echter zo klaar als een klontje. Van alle architectonische stijlen heeft de jugendstil natuurlijk de hoogste aaibaarheidsfactor.

OZON

2010-11-14T11:28:00.007+01:00

Het schijnt dat je aan geuren de sterkste herinnering hebt. Een geur kan je ver terugvoeren in je verleden of naar een andere plek. Dat had ik gisteravond, toen ik de slaapkamer binnenstapte. Het raam stond open en er hing een geur die ik direct thuis kon brengen: de geur van kleurentelevisie.

En niet zo maar een kleuren-tv, maar van het grote, nauwelijks te tillen exemplaar dat centraal in de woonkamer stond opgesteld. De tv waarop ik in mijn jeugd zoveel moois en soms ook beangstigends heb gezien. De tv waarvoor degene die het dichtst bij zat de afstandsbediening was.

Maar hoe ruikt kleuren-tv? Het is de geur van glas en statische elektriciteit. Fris maar tegelijkertijd muf vanwege de door statische elektriciteit aangetrokken stofdeeltjes die aanbrandden, want de tv was in die tijd nog een warme lamp. Ik heb ook het idee dat tv naar ozon ruikt, alhoewel ik niet weet waar dat op is gebaseerd.

De tv was indertijd totaal anders dan nu. Als je dichter bij het beeldscherm kwam zag je minuscule honingraatjes in rood, groen en blauw, die gezamenlijk beelden vormden en zich tot de benodigde kleuren mengden. Pointillisme après le lettre.

In die tijd was het hoogtepunt op tv-gebied die ene woensdagmiddag in de maand, waarop allemaal tekenfilms werden uitgezonden. Je keek er echt naar uit. Met de zusjes en soms vriendjes en vriendinnetjes zaten we al tijden van tevoren klaar voor de tv, tot het begon. Als we geluk hadden kregen we een drie musketiers, zo'n joekel van een reep met karamel en chocola. Waar zijn ze gebleven?

Voor mij was 'Naar het middelpunt der aarde' het hoogtepunt. Superspannend, en er figureerden ook nog dinosaurussen in! Ook 'Kuifje' was enorm spannend. Zo spannend dat ik soms last had van macaroni. Ik had last van macaroni als ik te fanatiek nagels had gebeten. Het afgebeten randje van de nagel dat nog net vast zat zag er uit als een verfijnd macaronietje met bloed als rode saus. Bloed, omdat je de boel in het leven getrokken had. Het gaf een gemene scherpe pijn. Die kan ik me nog herinneren als de dag van gisteren, maar niet zo goed als de geur van kleuren-tv.

PRAKTIJK

2010-10-27T17:15:00.003+02:00

Een jaar of tien geleden verleende ik wat hand- en spandiensten bij een Europees project met als onderwerp de integratie vluchtelingen. Doel was om uit alle verschillende ervaringen zogenaamde good practices on integration te formuleren. In welk land hebben ze een goed werkend systeem voor de huisvesting van vluchtelingen? Waar hebben ze slimme oplossingen voor begeleiding van vluchtelingen naar werk? Waar zijn er mooie projecten gericht op sociaal-culturele participatie? Er werd ook gekeken of de ervaringen uitwisselbaar waren, anders was het geen good practice.

Het was een erg interessant project. Hoogtepunt was het afsluitende congres waarbij alle deelnemende organisaties aanwezig waren. Ook tientallen vluchtelingen uit alle deelnemende landen waren van de partij. De vluchtelingen spraken over hun ervaringen uit hun dagelijkse praktijk. Zo konden alle opgetrommelde deskundigen uit de eerste hand horen hoe in diverse Europese landen alles rond een bepaald thema was geregeld. In veel landen was er overigens bijzonder weinig geregeld, zeker als je meer richting Middellandse Zee kwam.

Voor mij was dat congres de eerste keer dat ik live vluchtelingen tegenkwam. Er waren hele bijzondere mensen bij. Overlevers die ondanks - dankzij? - alles wat ze hadden meegemaakt een groot enthousiasme en een ongekende gedrevenheid aan de dag legden. Er was bijvoorbeeld een bijzonder slimme Somalische vrouw uit Italië met een enorme hoeveelheid hutkoffers bij zich, en een stuk of zes kinderen waar ze blijkbaar geen opvang voor had kunnen regelen. Echt een fantastische vrouw, zoals ze haar vaak bar slechte ervaringen uiteen zette, zonder iets of iemand te veroordelen. Haar koffers hebben we de volgende dag kilometers over de onverharde wegen naar het terrein moeten sjouwen waar de Onbegrensde Ontmoeting plaatsvond, een groot festival voor vluchtelingen. Het moet er mooi hebben uitgezien: drie van die sliertige Hollandse mannen met een grote koffer op het hoofd, gevolgd door een stevige Somalische vrouw in vrolijk gekleurde jurk, met een sliert kinderen er achteraan.

Er was ook een Angolese jongeman die ergens rond de poolcirkel in Zweden terecht was gekomen. Hij was daar de enige zwarte in de wijde omgeving, maar had het er prima naar zijn zin. Hij was dol op de Zweedse vrouwen, en zij op hem. Zelfs de lange maanden zonder zonlicht konden hem niet klein krijgen. Ik kan me het beeld helemaal voorstellen: een bijna twee meter lange basketbalneger die daar in een klein stadje blijmoedig door de geselende sneeuw loopt, slechts verlicht door een eenzame lantaarnpaal.

's Avonds zaten we na te borrelen met een flink aantal vluchtelingen van all over the world. Een stateloze Palestijn - ik kon en kan me er nog steeds niets bij voorstellen. Een Bosniër, een Rus, een Sierra Leonees. Toen de bar gesloten was bleek een Iraanse man - wat een held! - diverse flessen sterke drank bij zich te hebben. En ik altijd maar denken dat mensen uit dat soort landen niet mochten drinken... De gesprekken die we daarna gevoerd hebben zijn waarschijnlijk heel diep geweest, maar ik kan er helaas geen verslag van doen. Maar geïntegreerd hebben we.

Ik moest aan dat project good practices on integration denken toen ik onlangs op de tuin werd uitgenodigd voor thee met baklava. Een mannetje of twintig had zich verzameld in de tuin van een Turkse familie. De helft van de aanwezigen was Turks, de andere helft Nederlands. Er werd muntthee geschonken uit een samowaar die op houtskool gestookt werd. Er waren twee gigantische schalen baklava en nog veel meer zoetigheid.

Een volkstuinencomplex is een serieuze good practice on integration. Want waar spreek je nou een Turk die hier als gastarbeider is gekomen in de tijd dat een brief naar zijn gezin in Oost-Turkije vijf weken onderweg was? Of een Turk die problemen heeft omdat hij een enorme binge-drinker is? Waar krijg je van je Koerdische buren een heerlijk stukje kip van de barbecue? Waar zing je met je tuingenoten Turkse verjaardagsliedjes voor het jarige zoontje van Imael? Juist: op de volkstuin!

Daarom mijn advies: laat 1000 bloemen bloeien ter meerdere eer en glorie aan de verbondenheid der volken: ieder AZC zijn eigen volkstuin! Want waar samen getuinierd wordt daar komen de mensen elkaar nader.

ETHIEK

2010-10-26T23:03:00.015+02:00

In een krant stond onlangs dat robotwapens onder vuur liggen. Dat blijkt bij nadere lezing wel mee te vallen. De koppenmaker van dienst was iets te creatief. VN-rapporteur voor buitengerechtelijke executies - is dat een slechte vertaling of gaat het echt om executies? - Heyns wordt in het stuk geciteerd: 'De internationale gemeenschap moet zich buigen over de wettelijke, politieke, ethische en morele gevolgen van de ontwikkeling van dodelijke robots.' Niets meer en niet minder.

Dat de internationale gemeenschap de wettelijke en politieke aspecten bespreekt vind ik tot daar aan toe. Maar dat die arme robots worden getoetst aan een ethisch en moreel kader, dat vind ik vreemd. Hoe kun je nou een onwetend ding dat gemaakt is om mensen te laten ontploffen hierop toetsen? De mensen die deze dodelijke robots programmeren om bevelen uit te voeren, en de bevelhebbers zelf, dat zijn toch degenen die hier over gaan? Of moet je je ethischer gedragen omdat bij het gebruik van een robot je zelf geen mensen verliest? En waarom zouden robots dan geen mensen mogen vermoorden en mensen wel? En moeten de ethische en morele aspecten van zelfmoordaanslagen en bermbommen dan ook niet gelijk onder de loep worden genomen?

Ik dacht dat juist bij oorlog winnen belangrijker was dan het meedoen. En je maakt de meeste kans op winst door meer leden van de tegenpartij te doden dan dat er van je eigen manschappen worden omgebracht. En daarbij zijn heel veel middelen geoorloofd. Ethiek en oorlog, vrienden zijn het niet. Maar het lijkt me stukken ethischer om een zwaar bewapende robot een mitrailleursnest in te sturen dan je eigen manschappen.

Het lijkt me het beste wanneer de inzet van dodelijke robots tot speerpunt wordt gemaakt in iedere defensiestrategie wereldwijd. Waarbij defensie in dit verband eufemistisch dient te worden opgevat. Massale inzet van robots zal er voor zorgen dat er over een jaar of tien bij oorlogen die er een beetje toe doen überhaupt geen mensen meer dood gaan. Een oorlog wordt een grootschalig robotgevecht in een prachtige arena, op primetime gebracht bij u in de huiskamer. Brood en spelen. Bloeddorstige robots zonder bloed bevechten elkaar. En mocht je als land geen robot hebben, dan is er een clausule dat ook soldaten de arena in mogen worden gejaagd zodat er nog een klein beetje sprake is van equality of arms.

En nog twintig jaar er bij en de robots kunnen zelf hun morele en ethische afwegingen maken, zonder tussenkomst van enige menselijke invloed, behalve die van de programmeur. Geen emotionele overwegingen als: 'Hij moet boeten voor de moord op mijn beste vriend, ' 'Voor volk en vaderland' of 'Allah akbar!' De robots maken doorlopend nette berekening die in een fractie van een fractie van een seconde leiden tot een volstrekt ethische beslissing of er al dan niet een genadeschot moet worden gelost.

Of dit op korte termijn leidt tot de oplossing van de vluchtelingenproblematiek wereldwijd waag ik te betwijfelen, maar ach... je moet ergens beginnen.

VACANCE A FRANCE 1: ABDIJ

2010-10-25T20:57:00.008+02:00

Vriendin en ik komen aan bij driesterrenhotel l'Abbaye in het Bretonse plaatsje Plancoët. Inderdaad, een hotel in een voormalige abdij. Het is een mooi oud gebouw, alhoewel dat oud later, bij nadere inspectie, meer richting verwaarloosd gaat. We worden hartelijk ontvangen door de patron. Hij heeft een professioneel getrimd baardje en een professionele constante glimlach op zijn gezicht. Hij heeft zich in zijn carrière een trage en nadrukkelijke manier van bewegen en praten aangeleerd. Opdat al die stupide toeristen hem goed kunnen volgen.

Hij deelt ons met geveinsde vriendelijkheid mede dat de kamer helaas nog niet klaas is. Dat hindert niet. We gaan met onze pain et fromage naar de ruime tuin achter de voormalige abdij. In de tuin staat op verschillende plekken goedkoop wit plastic tuinmeubilair. Het hotel wordt veel gebruikt voor conferenties en workshops, dus die zullen wel bedoeld zijn om in praatgroepjes uiteen te kunnen gaan om over allerlei belangwekkende onderwerpen te delibereren. Helaas begint het net een beetje te regenen als we aan de lunch beginnen.

---

Als we naar de kamer kunnen – meneer de receptionist belt nadat we gevraagd hebben of de kamer nu wel klaar is heel nadrukkelijk de schoonmaker om heel nadrukkelijk te vragen of de kamer al gereed is – staat daar nog wel een koffer. De kamer is niet bepaald top. Zo te zien is er sinds een jaar of twintig à dertig niets meer aan gebeurd. Alles is oud, verlept en uit de tijd. De uiterst lelijke vloerbedekking is vergeven van vlekken in diverse kleuren, vormen en maten. Ook de badkamer heeft vloerbedekking, zelfs rond de toiletpot. Dat noemen wij in Nederland: zeer onhygiënisch. De muren zijn bedekt met een soort textielbehang van verwassen synthetische sokken. Op het twijfelaarbrede bed ligt een vervaalde sprei over een paardendeken.

Het venster heeft een klassieke vorm, als van een kerkraam: langwerpig en naar boven toe spits uitlopend. Er zitten verscheidene ruitjes in die er, als het raam eens goed dichtklapt, ongetwijfeld uit vallen. De stopverflaag ontbreekt of is in vergaande staat van ontbinding. De niet al te frisse douche blijkt levensgevaarlijk te zijn: de temperatuur varieert in een natuurlijke maar toch volstrekt onvoorspelbare golfbeweging van koud tot bijna kokend. Drie sterren in Frankrijk...

---

Meneer de patron had het ons al bij aankomst al heel nadrukkelijk medegedeeld: het is erg druk vanavond druk en daarom dient u ofwel heel vroeg ofwel heel laat te eten. Daar heeft hij wel gelijk in. Om half negen staat er nog steeds een rij van zo'n twintig man in afwachting van hun diner. Als we - na enig voordringen, we blijven Hollanders - eindelijk zitten blijkt dat we hebben gewacht op een maaltijd waar de honden nog geen brood van lusten. In de zaal loopt zeven of acht man bedienend personeel als kippen zonder kop door elkaar met eten waarvan ze geen sjoege hebben naar welke tafel het moet. Sommigen hebben een onduidelijk taakje. Ze staan vanaf een vaste plek te wachten op werk en zijn hun vertrouwen in een goede afloop van de avond al uren geleden kwijtgeraakt.

Het duurt een kwartier eer we eindelijk iemand zo ver hebben gekregen om ons wijn in te schenken. Ach, hoe jammer, er klotst een flinke scheut over het versleten maar toch spierwitte tafellinnen. De stoelen zijn gammel en om er nog wat van te maken bekleed met zalmroze stof waar de rafels aan hangen.

De eerste gang van ons démi pension menu valt enigszins tegen. Tussen mijn mosselen zit zand en van alles en nog wat dat tussen de tanden knarst. Heel wat anders dan de overheerlijke mosselen die we op onze eerste fietsdag aten: fantastische mosselen in fantastische hoeveelheden met fantastische frieten er bij op een fantastische plek. En dat nadat we ons bijna een hongerklop hadden gefietst, al rijdend langs de smaragden kust van Bretagne.

De tweede gang komt. Het dienstertje heeft ons al gezegd dat er iets mis is met het hoofdgerecht. Alhoewel het een raadsel blijft wat. Maar alles valt nu op zijn plaats. De afdeling inkoop heeft een beetje sober ingekocht, en nu zijn de ingrediënten voor het hoofdgerecht helaas op. Ze hebben daarom een alternatief voor ons bedacht. Ik dacht altijd dat de Fransen zich er op voor stonden dat ze zo'n beetje het eten hebben uitgevonden. Nou, vergeet het maar! Ik krijg een soort gebonden jus met verschillende soorten vlees in kleine stukjes. Aangebrand vlees dat door andere eters is teruggestuurd, wat minder aangebrand vlees van niet bestaande dieren, ham die we de volgende ochtend ook bij de ontbijttafel krijgen. We eten zo veel als onze braakreflex toestaat op. Klagen is zinloos, terugsturen al helemaal.

Na een slotakkoord in de vorm van een driesterrentoetje begeven we ons vertwijfeld richting twijfelaar. De fietstocht van morgen leidt gelukkig naar een hotel zonder sterren.

VERONICA

2010-10-18T22:35:00.013+02:00

Al weer een tijdje terug vertelde mij iemand dat ze meedeed aan een soort online-wedstrijd wie het groenst leeft. Alle deelnemers moesten daarvoor bijhouden hoeveel kilometer ze reden, met welke soort brandstof en tegen welk verbruik, wat voor boodschappen ze deden, hoeveel kilowattuur stroom, kubieke meter gas en liter water ze verbruikten en meer van die dingen.

Bij zo'n wedstrijd kan ik zo meedingen naar de hoofdprijs. Ik rijd geen auto, eet biologisch of uit eigen tuin, per fiets of met het openbaar vervoer, vlieg niet, heb weinig stroomverslindende apparaten, eet nauwelijks vlees, heb geen kinderen. Kortom: mij is het nauwelijks aan te rekenen, mocht planeet Aarde vergaan.

Milieu is een van de zogenaamde linkse hobby's, waartoe ook bijvoorbeeld ontwikkelingshulp, sociale zekerheid, hoge cultuur en vluchtelingenhulp behoren. Je zou ook hiervoor een online-wedstrijd kunnen maken. Degene die het hoogste scoort op dit amalgaam van alles wat Goed is, komt op de hoogste sport van de ladder van morele superioriteit. De zogenaamde Jezus-ladder.

Het begrip morele superioriteit vindt de laatste tijd heel gemakkelijk de weg naar de media. Wilders viel in het debat over de Regeringsverklaring de vermeende morele superioriteit van de linkse kerkers aan. Hij spuugde het woord uit alsof het een tropische geslachtsziekte was. Wilders heeft een hele duidelijke mening waar de superioriteit zit. Bijvoorbeeld in de Joods-humanistisch traditie, en niet in de islamitische.

Inmiddels hebben Wilders en de zijnen ieder recht om iets te zeggen over morele superioriteit verspeeld. Met de hele club op de tafeltjes trommelen als uitgeprocedeerde Irakezen worden uitgezet naar het altijd gezellige Bagdad is niet echt netjes. En als je fractieleden in je partij hebt die zich publiekelijk gedragen of gedroegen als een stelletje berserkers dan ben je snel uitgepraat. Zeker als je dat gedrag ook nog relativeert.

Emeritus hoogleraar sociologie Abram de Swaan liet onlangs in de Volkskrant optekenen dat de verheffing van het volk tot stilstand is gekomen rond 1980. De opkomst van Veronica en Radio Noordzee leidden tot een visie: het volk hoefde zich helemaal niet te verheffen, 'het volk was goed zoals het was'. Inmiddels wordt ‘…de linkse elite aangekeken op de crisis en ontspringt de zakenelite de dans’. Nie wieder morele superioriteit als het ware.

Een vriend wees me - na lezing van de blog Haatzaai - op een column van Afshin Ellian. Ellian maakt daarin op goed getroffen wijze gehakt van de linkse kerk en haar vermeende morele superioriteit. Met al dat vrome politiek correcte gelul overwin je geen crisis. Maar je voelt wel een enorme morele verhevenheid boven die onmensen op rechts. En dat voelt goed!

Vriend wees me niet voor niets op die column. Hij is zelf een van de weinigen in mijn vriendenkring die VVD stemt en lijkt zich daarvoor telkens te moeten verantwoorden bij zijn wat linksere vrienden. Terwijl ook hij het heel goed voor heeft met de mensheid, Nederland en de economie.

Maar we kunnen natuurlijk niet iedere zielenpoot op deez' aard' pamperen van wieg tot graf. En we kunnen niet het milieu volledig ontzien, met alle negatieve gevolgen van dien voor de economie. De schoorsteen moet ook roken en van die dingen.

Eigenlijk denk ik dat linkse en rechtse kerk het in veel opzichten in grote lijnen met elkaar eens zijn. Het verschil gaat om de grenzen. Wie valt al dan niet binnen de zieligheidsdefinitie? Iedereen heeft heel christelijk zijn naaste lief als zichzelve, maar wie die naaste precies, daar zit hem de kneep.

Ergernis over die vermeende superioriteit van links, daar kan ik me alles bij voorstellen. Anderzijds moet je je ook wel heel wat laten welgevallen om superieur te zijn. Biologisch eten, geen vlees, geen SUV, vakantie op de fiets, niet vliegen...

Aan mijn lijf niet langer deze polonaise. Morele superioriteit is een gotspe. Een gotspe ter meerder eer en glorie aan jezelf. Als ik weiger te vliegen stijgt er geen vliegtuig minder op. Het is alleen maar ingegeven doordat je dan vanuit een zekere superieure superioriteit mensen kunt aanspreken op hun verwerpelijke vlieggedrag. 'Wat, drie keer per jaar minimaal? En ook binnen Europa? Nou nou nou...' Mij maakt het niet uit. Superieurer word je er niet van, maar het is wel zo makkelijk en het scheelt en hoop geld. Vanavond ga ik naar Praag: per vliegtuig!

HAATZAAI

2010-10-16T21:28:00.002+02:00

Vandaag is Wilders door het OM vrij gesproken van het aanzetten tot haat en discriminatie. Het is al erg genoeg om Wilders en Moszkowicz met hun triomfantelijke koppen op TV te zien, maar ach, zoals strafrechter De Roos in de Volkskrant terecht opmerkt: Wat er ook uitkomt, Wilders wint altijd.

Ik als leek kan hier wel wat lekenrechtspraak tegenin brengen. Maar ja, dat win je al helemaal niet. Ik vraag me sowieso af wat volgens het OM wél haatzaaien of discriminatie is.

Om een indruk te krijgen van de manier waarop Wilders en consorten bezig zijn, is het verhelderend om eens kijken naar toon en strekking van de kamervragen die de PVV afgelopen jaren stelde. Je kan je moeilijk aan de indruk onttrekken dat ze voor niets anders bedoeld zijn dan het maken van een stoer en stevig punt. Statements over het gevaar van moslims en Marokkanen en alles wat buut'nlands is. De fractiemedewerkers zitten de godganselijke dag internet rond te struinen op zoek naar nieuws over moslims, Marokkanen en -inderdaad - en alles wat buut'nlands is, waar dan kamervragen over kunnen worden gesteld. Maar het is natuurlijk geen haatzaaien of discriminatie, het stellen van dit soort kamervragen, dat zie ik ook heus wel.

Je hebt als PVV welbeschouwd niets aan het stellen van dit soort kamervragen. Het is louter preken voor eigen bruine kerk. Het is goedkoop scoren over die tere ruggetjes van de belastingbetaler, want het beantwoorden van een kamervraag kost gemiddeld bijna 2000 euro.

Hier een bloemlezing uit de lijst kamervragen van de PVV. Lees en oordeel zelf.

Antwoord vragen Kortenoeven, Wilders en Driessen over Islamitische Jihad tegen christenen in de Islamitische Republiek Pakistan

Antwoord vragen Fritsma en Brinkman over islamisering van de Nederlandse krijgsmacht

Vragen van de leden Fritsma en Agema (beiden PVV) aan de ministers voor Wonen, Wijken en Integratie en staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport over het bericht dat boerkinizwemsters het vertrek van mannen eisen uit het zwembad (ingezonden 15 december 2009).

Vragen van de leden Wilders, Bosma en Fritsma (allen PVV) aan de ministers voor Wonen, Wijken en Integratie en van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap over het bericht dat de Haagse Hogeschool dit jaar geen kerstboom in de school plaatst en het bericht dat het Gemeentelijk Vervoerbedrijf (GVB) van Amsterdam een christelijke tramconducteur niet toestaat een christelijk kruisje zichtbaar te dragen.

Vragen van de leden Wilders, Fritsma, Graus en Bosma (allen PVV) aan de ministers voor Wonen, Wijken en Integratie en van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit en de staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, mw. Dijksma, over het artikel «Halal kerstdiner op katholieke school in Weert»

Vragen van de leden Agema en Fritsma (beiden PVV) aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport over het bericht dat kritiek op de islam kan leiden tot minder orgaandonaties door moslims. (Ingezonden 19 oktober 2009)

Antwoord vragen Wilders en Fritsma over de groei van het aantal moslims in Europa

Antw vr Fritsma en Brinkman over het bericht dat de politie personeel werft in de moskee (18 kB)

Vragen van de leden Wilders en Fritsma (beiden PVV) aan de minister voor Wonen, Wijken en Integratie over het bericht «Minister gooit in gedachten wel erg veel moskeeën dicht».

Vragen van de leden Fritsma en Brinkman (beiden PVV) aan de ministers voor Wonen, Wijken en Integratie en van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties over het inrichten van een stemlokaal in een moskee in de gemeente Apeldoorn. (Ingezonden 28 mei 2009)

Vragen van het lid Fritsma (PVV) aan de minister voor Wonen, Wijken en Integratie over de komst van een moskee in de Arnhemse wijk Klarendal die minaretten van 25 meter hoog mag hebben. (Ingezonden 11 mei 2009)

Vragen van het lid Fritsma (PVV) aan de minister voor Wonen, Wijken en Integratie over het bericht dat in Haarlem meer dan vijfduizend hoofddoekjes worden uitgedeeld. (Ingezonden 28 april 2009)

Vragen van de leden Fritsma en Agema (beiden PVV) aan de staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport over de «inburgering» van de boerkini. (Ingezonden 19 februari 2009)

Antwoorden op vragen Wilders en De Roon over de moslimoorlog tegen christenen in Indonesië

Het bericht dat schilderijen met varkens zijn verwijderd uit een polikliniek om te voorkomen dat moslims er aanstoot aan nemen

De islamitische jihad tegen christenen in de Islamitische Republiek Pakistan

Het bericht "Mohammed Bouyeri: "Geen spijt moord Theo van Gogh"

Het bericht "Luxekantoor koopje voor moslimclub"

Antwoord vragen Fritsma, Bosma en Wilders over het bericht dat moslimleerlingen moeite hebben met de holocaust

Vragen van de leden Fritsma en Agema (beiden PVV) aan de ministers voor Wonen, Wijken en Integratie en van Volksgezondheid, Welzijn en Sport over de islamisering van een Gouds ziekenhuis. (Ingezonden 4 december 2009)

Vragen van het lid Bosma (PVV) aan de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap over de uitlating van rector-magnificus Van der Heijden over een politicus die zou spreken over een tsunami van moslims. (Ingezonden 12 februari 2010)

Vragen van het lid Fritsma (PVV) aan de staatssecretaris van Justitie en de minister voor Wonen, Wijken en Integratie over het bericht dat in tal van gevangenissen uitsluitend halal eten wordt geserveerd. (Ingezonden 30 juni 2009)

Vragen van de leden Fritsma en Wilders (beiden PVV) aan de minister voor Wonen, Wijken en Integratie en de staatssecretaris van Justitie over het bericht dat autochtonen in Rotterdam bijna een minderheid vormen. (Ingezonden 7 mei 2009)

Vragen van de leden Fritsma en Wilders (beiden PVV) aan de minister voor Wonen, Wijken en Integratie over het bericht dat bejaarde biljarters hun clubhuis moeten verlaten om een Marokkaanse vereniging te huisvesten (ingezonden 28 april 2010).

Vragen van het lid Fritsma (PVV) aan de minister voor Wonen, Wijken en Integratie over de door Marokkaanse straatterroristen veroorzaakte geweldsgolf in Veenendaal. (Ingezonden 19 maart 2010)

Vragen van de leden Fritsma, Brinkman en Wilders (allen PVV) aan de ministers voor Wonen, Wijken en Integratie en van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties over lastige Marokkanen die met de politie op vakantie gaan. (Ingezonden 8 oktober 2009)

ragen van de leden Brinkman en Fritsma (beiden PVV) aan de ministers van Justitie, van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en voor Wonen, Wijken en Integratie over een door Marokkanen gepleegde, en verzwegen, mishandeling. (Ingezonden 16 oktober 2009)

Vragen van de leden Brinkman en Fritsma (beiden PVV) aan de ministers van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en de minister voor Wonen, Wijken en Integratie over het door de Goudse politie niet aanpakken van (Marokkaanse) stenengooiers. (Ingezonden 18 mei 2009)

Vragen van de leden Fritsma en De Roon (beiden PVV) aan de ministers van Justitie en voor Wonen, Wijken en Integratie over het door Marokkanen met straatstenen bekogelen van twee meisjes. (Ingezonden 4 mei 2009)

Vragen van de leden Fritsma en Brinkman (beiden PVV) aan de ministers voor Wonen, Wijken en Integratie en van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties over het bericht dat een Marokkaanse meute in Gorinchem twee politieagenten heeft aangevallen. (Ingezonden 16 februari 2009)

KRAAK 3

2010-10-05T22:49:00.008+02:00

Enige tijd terug schreef ik een verslag van een treffen tussen krakers en ME. Drie paarden zijn daarbij gewond geraakt. Hier het relaas van een van hen.

Het is al weer een paar dagen geleden gebeurd, maar ik bevind me nog steeds in het ziekenhuis. In mijn rechterflank zijn de nodige hechtingen aangebracht. En diep, want het was een behoorlijke jaap. Bloeduitstortingen, kneuzingen... Best pijnlijk allemaal. Hoe het precies gekomen is weet ik niet. Het is het risico van het vak. Beroepsrisico. Je bent getraind om zo'n groep in te rennen. En dat doe je dan ook, het is je taak! Met zijn zessen op een rij in volle galop op de meute af, een muur van paardenvlees. Prachtig! Die krakers hebben op zich niet eens een hekel aan ons. Ze houden meer van mensen dan van dieren. Voor mij, als ME-paard, hebben ze nog wel enig respect, maar voor een politieagent...

Het was een heftig dagje vrijdag. We hadden de weken daarvoor een aantal keren geoefend, maar in het echt is het toch altijd weer totaal anders. En we oefenen het grootste deel op gras. Is trouwens maar goed ook, over bestraatte wegen rennen is niet echt goed voor je aanhechtingen. Ik heb sindsdien weer doorlopend zo'n artritisgevoel in mijn knieën en zo. Maar ja, dat hoort er gewoon een beetje bij. En nu heb ik natuurlijk ook niet de lichtste ruiter, en vooruit, ook ik word een dagje ouder.

Het aanvalsplan waarop we hebben geoefend hebben we naar eer en geweten uitgevoerd. We moesten eerst op de massa inrijden en dan, vlak voor de grote botsing, als een idioot stoppen en rechtsomkeert maken. Twintig meter terug, een pirouetje, en dan op de plaats halt en de menigte boosaardig aankijken. Bij het pirouetje raakte ik nog per ongeluk nog iemand op zijn voet. Met mijn volle gewicht er op, dat zal die jongen gevoeld hebben. Ik kon er echt niets aan doen, ik werd slecht gestuurd. Veel tijd en ruimte om te corrigeren is er niet.

Er wordt me wel eens gevraagd: 'Vind je dat nou niet eng, zo'n demonstrerende menigte inrennen?', maar nee: ik vind het niet eng. Niet meer. Je raakt het grotendeels kwijt, alhoewel het volstrekt tegen je natuur in gaat. Het is er volgens mij gewoon uitgefokt, die angst. Al drie generaties is onze familie in dienst bij de politie, en mijn zoon, die gaat het ook weer doen.

Ik weet nog wel de eerste keer dat ik op zo'n massa moest inrijden. We hadden al jaren van oefening achter de rug. Omgaan met stress-situaties, rook, knallen, joelende mensen. Maar dat is toch iets anders dan in te rennen op een groep totaal opgefokte idioten die niet te beroerd zijn een klinker naar je te gooien. Dat gaat hard tegen hard. Mijn hele lijf, mijn hele wezen schreeuwt: wegwezen!!! Maar toch, je doet wat je moet doen. Het is tenslotte je baan. Ik krijg wel tips van de familie. Mijn vader heeft me aangeraden gewoon mijn ogen dicht te doen, maar dat is een keer goed mis gegaan.

Het is elke keer weer spannend: je gaat met je vrienden, waar je al zo veel mee hebt meegemaakt, in een werkelijk prachtige en ook goed gepantserde trailer naar de plek van de actie. Het spannende is dat je nooit van tevoren weet wat er gaat gebeuren. En da's eigenlijk maar goed ook. Want ik heb al wat leed gezien. Een oom van mij is kreupel geworden. Normaal gesproken is dat einde oefening voor een paard. Of einde oefening, gewoon het definitieve einde. Als paardenbiefstuk bij de betere slager. Maar niet bij ons soort paarden. Die oom, die woont hier vlakbij, bij de seniorenpaarden. En die worden daar tot hun dood als vorsten behandeld!

Voor mij is het nog lang niet zo ver. Eerst beter worden en dan moet ik ongetwijfeld weer snel aan de bak. Ze zullen ons nodig hebben, de komende tijd. In de trailer werd gefluisterd dat er 200 kraakpanden ontruimd gaan worden aankomend jaar. Ik ben er bijna klaar voor!

KREEFT

2010-10-05T20:24:00.006+02:00

We lopen over een smal pad dat aan beide zijden is omgeven door rietlanden, elzenbos en water. De Ankeveense Plassen. Het is een prachtig pad. Alleen is het jammer dat zo veel senioren uitgerekend vandaag op dit pad moeten fietsen. Passeren is er nauwelijks mogelijk.

Al wandelend zie ik in mijn ooghoek een rood bewegend iets. Een schorpioen lijkt het zo op het eerste gezicht, maar dat kan niet. Het beest heeft mij ook gezien. Als ik hem nader is het direct klaar voor de aanval, de scharen gaan hoger in de lucht naarmate ik dichter bij kom. Echt een agressief baasje. Het is een soort zoetwaterkreeft. Een prachtige metallic roodbruine zoetwaterkreeft van een centimeter of 15. Maar wel een met karakter.

Ik neem een paar foto's vanaf ongeveer het gezichtspunt van de kreeft zelf. Hij gaat elke keer in de aanval met zijn scharen als het koordje van het fototoestel in zijn buurt komt. Ik houd hem het koordje voor en hij pakt het stevig vast met een schaar. Ik kom overeind en de kreeft laat niet los. Ik til hem op en roep vriendin, die doorgelopen is, dat ze moet kijken.

Als ze zich omdraait heeft de kreeft al losgelaten. Ik zie het niet. Ik hoor krak als ik met mijn bergschoen op hem ga staan. Dat geluid ken ik uit visrestaurants, waar je speciaal gereedschap krijgt om een krab te opereren, inclusief een speciaal krakertje waarmee je de poten van het dier, waar het meeste vlees in zit, kunt kraken. Dat geluid. De kreeft probeert snel weg te komen, maar heeft nu duidelijk een balansprobleem. Als een op hol geslagen tank waarvan een rupsband is afgelopen schuift hij het riet in. Ik durf niet te kijken hoe het met hem gaat. Het zit me de rest van de wandeling niet echt lekker, dit ongelukje.

Als we aan het einde van het pad zijn gekomen staat er een bordje dat aangeeft dat er linksaf een eetetablissement moet zijn. En dat je er gerookte paling en kreeft kunt eten die beiden uit deze plas afkomstig zijn. Blijkbaar zit er genoeg kreeft die lekker genoeg is om als lokale delicatesse te dienen. Maar het klaarblijkelijke feit dat deze kreeften gevangen en gegeten worden maakt het niet minder erg dat ik een van hen per ongeluk heb verminkt - misschien zelfs vermoord - met mijn lompe bergschoen.

Een paar uur later zitten we op een terras wat te drinken. We wachten op ons eten. Ik heb gamba's met frites en salade besteld. Als de gamba's worden geserveerd realiseer ik me dat dat niet zo'n goede keus was. Ze vertonen veel te veel gelijkenis met hun Ankeveense soortgenoten. Het moment van lichte walging is echter snel voorbij. De gamba's smaken voortreffelijk!

KRAAK 2

2010-10-02T22:24:00.005+02:00

Gisteren liep ik met twee Tsjechische vrienden in de kennelijke staat waarin toeristen toch zo vaak menen te moeten verkeren door Amsterdam. Ons doel was een café op de Spuistraat. Vanaf de Singel liepen we een steeg in waar muziek te horen was. Live-muziek leek het. Het zag er knap druk uit, daar aan het einde van het steegje. Naderbij gekomen stuitten we op krakers, waarvan ruim de helft het bekende uniform droeg van zwarte kleding, capuchon op en sjaal voor de mond. Het zag er desondanks best gezellig uit. We voegden in en gingen mee in de processie, die tijdelijk tot stilstand was gekomen bij een vers gekraakt pand op de hoek van het steegje en de Spuistraat, en nu weer langzaam verder trok richting krakersbolwerk Vrankrijk.

De processie was tamelijk rumoerig. Zeker voor een processie. Er werden slogans gescandeerd als 'kraken gaat door!' Je raakt toch snel begeesterd in dit soort omstandigheden. Massa's. Ik kon het niet laten af en toe vrolijk mee te roepen.

Ik ben ook best voor kraken. Althans, als je kraken als middel ziet om speculatie, leegstand en woningschaarste tegen te gaan. Het is de overheid in ieder geval nooit gelukt nog nooit gelukt die problemen op te lossen. Ik heb alleen wel een ontzettende hekel aan krakers. Humorloze hardliners met vieze honden. Maar de krakersscène heeft - dat moet gezegd - ook een hoop moois opgeleverd. Ik noem hier alleen Tivoli, ACU, de Vrije Vloer.

Door megafoons klonken onverstaanbare boodschappen in blik. Er was een geluidsinstallatie waaruit muziek klonk die ik niet zo goed vond passen bij krakers. Ik ben bevooroordeeld. Het was eigenlijk best gezellig. We hebben nog wat gebabbeld met mensen links en rechts. Het ging er gemoedelijk aan toe. Net als in de tachtiger jaren, gezellig met zijn allen demonstreren voor de goede zaak. Er liepen ook wat kindertjes tussen zo her en der, waarschijnlijk - net als wij - per ongeluk daar verzeild geraakt. Een politieagent die vanuit het raam van het politiebureau toekeek kreeg handenvol middelvingers te verwerken. Die krakers hebben heel duidelijk een autoriteitsprobeem. Millions of dead cops viel er te lezen op een propagandashirt.

We liepen inmiddels een beetje voor de troepen uit. Die krakers zijn niet echt in staat om er een stevig marstempo in te houden. Marek was nog wat plaatjes aan het schieten toen schijnbaar uit het niets zes ME-paarden met dito ruiter verschenen. Ineens werden de paarden groter en groter, net als dingen die dichterbij komen. Als in een beetje een lullige Nederlandse remake van een aanvalsscène uit In de Ban van de Ring reden de paarden knoeperd hard op de massa in. De bereden ME-ers zwaaiden met extra lange gummiknuppels in de lucht. Een muur van op hol geslagen paardenvlees.

De paarden liepen wat mensen onder de voet - ook Marek, die nog vrolijk foto's aan het nemen was, zich niet bewust van wat er in de rug naderde. Het ging net goed, maar hij kreeg toch een flinke beuk. Er klonken knallen. Direct na het contact met het enthousiaste publiek maakten de paarden rechtsomkeert, om na 30 meter terugtrekken met zijn zessen tegelijk een pirouette te draaien en tot stilstand te komen, de verbouwereerde krakers tegenover zich. Eén pirouette was precies op de voet van een jongeman die een meter bij me vandaan stond.

Ineens stond een compleet peloton ME - of weet ik veel, een mannetje of 50 - klaar. Waar die nou weer zo plots vandaan kwamen? Dat met die paarden was louter ter intimidatie, dit was de echte aanval. Er volgde een charge van ME-ers, die als een kudde berserkers op de massa injoegen met gummi's en schilden vooruit. Een perfect geplande aanval, waarvoor op een besloten training eindeloos is gerepeteerd. En wat was nou helemaal de aanleiding? Een megafoon, een paar honderd mensen die vreedzaam demonstreren, af en toe een rotje, een klein kraakje, verder niets. We vluchtten snel een steegje in, waarmee het ooggetuigenverslag is beëindigd.

We zaten op een paar honderd meter van de veldslag een biertje te drinken. In de verte zag je zwaailichten en een helikopter vloog laag rond. Toen we teruggingen naar de warzone om te zoeken naar trofeeën, bleek het er stevig aan toe te zijn gegaan. Auto's met kapotte ruiten en krassen, een verfbommetje, traangaspatronen, opengebroken stukjes straat, waar klinkers waren uitgenomen om als munitie te dienen. Ook vonden we de flyer van de demo, die daar bij bosjes lagen. De kop luidde: "Kraken crimineel? Kom ons maar halen!" Was getekend het Actie Comité Amsterdamse Boefjes.

DUIKBOOT

2010-09-19T22:30:00.004+02:00

Je geheugen is een raar ding. Herinneringen vormen verhalen in je hoofd. Je kleurt ze in met je eigen palet. Je schrijft gaten dicht, je brengt waar nodig logica aan, je vult hier en daar wat gaten op met niet-gedane maar wel mooie waarnemingen, zaken waardoor je er minder goed uitkomt verdoezel je, gloriemomenten worden benadrukt. Als je ze opschrijft zijn ze vastgelegd. Jouw waarheid staat op papier.

Hoe kom ik hier nu op? Aan de beantwoording van die vraag is het nodig een verhaal te vertellen. In mijn studietijd volgde ik college over politieke geografi

e. De docent was een van de grondleggers van die stroming en had in de jaren '70 een baanbrekend politiek-geografisch artikel gepubliceerd. Veel later is hij een beetje van het pad afgeraakt en in de jaren '90 gaf hij aan de Universiteit Utrecht een beperkt aantal uren per jaar college in het vak waar hij zijn sporen in had verdiend. Een bijvakje voor de studenten die het interessant vonden, meer was het niet.

En mijn interesse had het. De colleges waren leuk. De docent vertelde prachtige

spannende verhalen waarin James Bond nooit ver weg was en waarin politiek en geografie elkaar raakten. Soms met vergaande gevolgen. Een van de verhalen ging over de Falklandoorl

og, een nogal vreemde oorlog: Engeland vond het nodig om vanwege een onbeduidend eiland waar voornamelijk schapen wonen een echte oorlog te beginnen. Het ging uiteraard om

de zeer strategische ligging (geografie!) van de Falklandeilanden, precies op een doorgaande duikbootroute. Ik

had niet gedacht dat duikboten zo vast zaten aan een route, als waren het trolleybussen. Hoe het precies zat met de strategische ligging weet ik niet meer, en ik kan me eigenlijk geen ander voorbeeld herinneren dat onze docent gaf. Het was niet bepaald mijn productiefste studiejaar.

Wat ik nog wel weet is dat toen de docent het lokaal binnenkwam, een van de studentes een spontane hartverzakking kreeg. Ze trok helemaal wit weg. Het was overduidelijk dat ze zich niet op haar gemak voelde in de aanwezigheid van deze docent. Later bleek waarom.

Een paar weken eerder fietste deze studente op een avond langs het Ledig Erf en zag tegenover de geldautomaten (die er inmiddels niet meer zijn), aan de kop van de Twijnstraat tegen een goed gevuld fietsenrek, een wat oudere man liggen die werkelijk stomdronken was. Het leek er op dat hij in gevecht was geraakt met zijn fiets bij zijn pogingen het slot te openen. Hij had zich bij de nederlaag neergelegd. Hij was nog wel bij kennis, maar niet in staat te lopen. Hij zwaaide met zijn armen, op zoek naar houvast, want zelfs als je ligt heb je in zo'n staat houvast nodig. Hij had een spitse neus en een snor die in het midden geelbruin was van de nicotine die er in de loop der jaren langs was gewaaid. Aan zijn mosgroene corduroy broek, lichtblauwe trui met V-hals en beige lange regenjas te zien was hij geen zwerver. Hij had meer iets van een verstrooide psycholoog. Niet laten liggen dus.

De studente heeft zich met haar vriend over de man ontfermd en hem ondersteund op zijn wankele weg richting het terras van café Ledig Erf, waar een taxi klaarstond. Hij verontschuldigde zich als een klein kind, steeds herhalend dat het hem speet dat hij er zo aan toe was en zij hier getuige van moest zijn. Althans, ze veronderstelde dat dat de strekking was van de half in jenever opgeloste woorden die hij losliet. Hij was helaas niet dronken genoeg om niet door te hebben dat dit een situatie was om zich dood voor te schamen. De taxi-chauffeur nam hem na de nodige vijven en zessen in genade aan in zijn taxi, dit ondanks een behoorlijk kans dat hij de achterbank kon gaan poetsen. Als een plunjezak viel de man op de achterbank. Moeizaam richtte hij zich op. Hij prevelde voordat de deur dicht ging nog een verontschuldiging naar zijn redder. De taxi trok snel op en de dronken man bewoog als een duikelaar mee op de middelpuntvliedende krachten die de auto op hem losliet.

Terug in de collegezaal. Inderdaad, die man is de docent van vandaag. De studente die hem een paar weken daarvoor van de straat heeft opgeraapt zit helemaal vooraan in een groep van een mannetje of twintig. Politieke geografie is niet meer die grote stroming die ze eens was. De man moet haar in ieder geval zien, en de vraag is of hij die avond wel dronken genoeg was om zijn redder in nood niet meer te herkennen. Het eerste college-uur gebeurt er niets - geen blik, geen opmerking, geen schrik - wat doet vermoeden dat hij haar herkent. We overtuigen haar er tijdens het academisch kwartiertje van dat meneer echt zo lazarus moet zijn geweest dat hij haar van zijn levensdagen niet meer herkent.

En dat is ook zo. De hele verdere collegeserie loopt zoals dat gaat met zo'n vak. Oude maar interessante verhalen, opnieuw opgelepeld door een oude legende die in elk handboek over de geografie in Nederland voorkomt. Maar toch komt hij vooral over als een beetje een sneue, vermoeide, eenzame man.

Op de dag van het tentamen zitten we met hooguit 25 man in de zaal. Onze docent heeft nog een student-surveillant meegenomen. Dat is op zich vreemd, want voor zover wij al van zins zijn om samen te werken of af te kijken, of er nu een of twee surveillanten zijn, dat is sowieso onmogelijk. Later wordt duidelijk waarom de student er bij is. Dan kan de docent op zijn gemak een sigaretje roken en een paar jenevertjes wegtikken. Als hij terugkomt loopt hij wat onvast en om hem heen hangt een niet te missen aura van rook en jenever.

Steeds meer studenten zijn klaar met het examen. De blaadjes worden ingeleverd. Ook ik ben zo ver. Ik loop zo'n beetje de deur uit als de studente haar blaadjes inlevert, waarop de docent haar met een vraagteken op zijn hoofd aanspreekt met zijn vriendelijke doorrookte stem: "Kan het zijn dat wij elkaar niet al eens eerder hebben gezien?"

Dit verhaal klopt. Sommige details zijn verzonnen, maar eigenlijk ook weer niet. De eigen waarnemingen zijn minder helder dan de waarneming uit tweede hand. De tweede hand vertelde me het verhaal van de bewuste avond. In mijn hoofd is daarvan om de een of andere reden een kort filmpje opgeslagen met een bijzonder exacte en gedetailleerde weergave van de avond waarop de man zo dronken werd. Als een uiterst heldere droom. Ik weet op welke kruk hij heeft gezeten in café de Poort, en wat hij dronk: kopstootjes, nogal wiedes. Hij had een donkerblauwe sjaal om die avond. Ook de rest van de kleren en de plaats waarop hij neerstortte zijn echt, terwijl die details me nooit zijn verteld en ik ze nooit heb gezien. Maar mijn gedachten hebben ze gezamenlijk tot een nieuwe realiteit omgevormd. En het verhaal is daarom volledig waar. Op de laatste zin na dan.

TWITTER HET MAAR!

2010-09-17T10:28:00.003+02:00

VluchtelingenWerk is sinds een maand of wat actief op Twitter. Natuurlijk wordt Twitter door VluchtelingenWerk vooral gebruikt om onze boodschap het land in te sturen. Ook op twitter zijn we meer van het zenden dan van het ontvangen. Terwijl Twitter ook heel interactief te gebruiken is. Onzes ondanks krijgen we toch reacties.

De berichten op Twitter zijn voor iedereen te zien. En iedereen mag er zijn ding meedoen: retweeten, reageren en meer. De reacties vanuit onze eigen linkse kerk zijn natuurlijk louter positief. Zij retweeten onze berichten regelmatig of koppelen er een meer persoonlijke boodschap aan. Er zijn echter ook mensen die elk bericht aangrijpen om hun eigen puntte maken. Maar dat zijn wel punten uit een totaal andere kerk. We hebben zelfs een personal twitter-stalker! Als je bijvoorbeeld twittert dat onze nieuwe directeur bescherming van vluchtelingen erg belangrijk vindt krijg je als reactie: "Voor jullie eigen werkgelegenheid. Welk jaarsalaris krijgt de nieuwe directeur?" En als je twittert dat het idioot is dat er iemand is uitgezet naar Somalië dan krijg je als reactie: "Aanslag op Pim Fortuyn en Theo van Gogh: toch vluchten Nederlanders niet naar Mogadishu. Donder op met jullie spelletjes."

Andere interessante aan ons gerichte berichten zijn bijvoorbeeld "Stop met jullie verkooppraatjes. Hebben jullie onze maatschappij nog niet genoeg opgezadeld met enorme kostenposten?" of "VluchtelingWerk ( http://twitter.com/VluchtelingWerk ) is al sinds 1989 onlosmakelijk verbonden met de schimmige Postcodeloterij, een zéér lucratieve Linkse Kerk constructie." Kortom: hele positieve en constructieve bijdragen.

Als je op Twitter een beetje volgt wat er allemaal wordt gezegd over vluchtelingen en asielzoekers dan vallen een paar dingen op. De term vluchteling heeft een veel positiever bijklank dan asielzoeker. Vluchtelingen zijn bijvoorbeeld mensen die Limburg ontvluchten vanwege de verkiezingsuitslag, of personen die vanwege de bankencrisis persona non grata zijn geworden. Asielzoeker wordt gebruikt voor mensen die zielig zijn, vies, achterbaks, gewelddadig etc. Asielzoeker is op twitter een scheldwoord: "Wat een vokking asielzoeker!" En dat hoeft dan dus helemaal niet te betekenen dat het ook echt om een asielzoeker gaat. Seks met een asielzoeker komt op Twitter veel aan bod en slaat op wilde en exotische seks - niet per se met een asielzoeker overigens - met een grote kans op een al dan niet exotische SOA. Asielzoeker wordt ook gebruikt voor allerhande dieren die zielig zijn: "Last van een asielzoeker in mijn huis, het wordt nu echt herfst." Met een foto van een lief klein spinnetje er bij. Maar er zijn ook genoeg oprechte tweets van oprechte personen die oprecht bij de vluchtelingenproblematiek betrokken zijn: "NL had 5 jaar geleden meer dan 50asielzoekcentras. Waarom hebben ze dat niet meeer? omdat alle asielzoekers aan degrens al zijn doodgevriest."

De afdeling humor mag ook niet ontbreken in dit overzicht. De tweet die echt al maanden over Twitter rondwaart en telkens als je dacht dat je er vanaf was weer nieuw leven ingeblazen wordt met retweets is de volgende: "Aan een asielzoeker vragen of hij al spaart voor zijn uitzet is nooit grappig." De grappen zijn vaak bijzonder actueel. Gister werd het volgende bericht getwitterd naar aanleiding van de schrikbarende bezuinigingen op inburgering: "Bezuiniging op inburgering. Asielzoekers voortaan voor eigen rekening naar de Inburgerking."

Ook van recente datum is "Goeie software moet zijn als een asielzoeker met heimwee: die wijst zichzelf uit." Maar mijn favoriet is toch wel de volgende tweet die van de week op twitter is gezet:

"Būter brea en brūne soeker
wer dat net sizze kin is een asielzoeker"

En sa ist moar krek!

TEKEN

2010-09-05T15:09:00.014+02:00

Onlangs zag ik op Facebook de foto's van een Facebookvriendinnetje dat naar Taizé is geweest. Ik ben er zelf in 1986 en '87 geweest met een groep van school. Taizé is een kloostercomplex in Frankrijk waar de ukkemenie vanuit de hele wereld bijeen komt om samen het geloof te belijden, in stilte te bidden, religieuze hits te zingen en te praten over hogere dingen. Het is een wereld op zich. Een wereld met een bijzonder hoog percentage mensen van het type veel te goed voor deze wereld. Alhoewel ik er mijn teen om durf te verwedden dat de meesten die goeiïgheid buiten de muren van Taizé weer snel kwijt zijn.

Toch... Als je thuis kwam na een weekje Taizé dan was het gek genoeg altijd even wennen, die grote boze buitenwereld. Ik was verheugd te zien dat er nog plekken zijn op deze planeet waar zelfs na 25 jaar toch weinig lijkt te zijn veranderd. Foto's van blije jongeren van all over the world. Foto's van jongeren die bij de kerk een bordje tonen met 'silence' er op. Ook wat betreft het eten leek er weinig veranderd: de foto's lieten ondefinieerbaar gaarkeukenvoer van het ergste soort zien. Ik ga er van uit dat ook de oude non - die als een ware komediante bij elk nieuw lied vooraf verstrooid met een stemvork op haar hoofd tikte en vervolgens de steel in haar oor stak om de juiste toon te bepalen - nog steeds zangles geeft.

Een van de begeleiders die mee was, was een vrouw met bijzonder lang en bijzonder dik haar, een snor, een gezicht waar overduidelijk in geen eeuwigheid enig drogisterijproduct op was losgelaten en waar doorlopend zo'n intense blijheid vanaf straalde dat je al van een kilometer afstand kon zien dat je met een oprecht en belijdend christen van doen had. Toch had ze ook iets stars, iets verbetens over zich. Tegen het enge aan, maar een stuk minder eng dan de wijze waarop ze auto reed.

Ze vond het oprecht zielig dat ik nooit Jezus in mijn leven had binnengelaten en zou tot God bidden om Hem ook Mij een teken te laten geven. Dat vond ik prima. Je hebt er hoe dan ook geen last van. Een aantal jaren later kwamen we elkaar al fietsend tegen, ergens op Kanaleneiland. Ze was blij me te zien. Hoe wederzijds was dat? Na wat gebabbel over onder meer mijn huidige relatie tot Jezus scheidden onze wegen. Een paar weken later hoorde ik van een huisgenoot van de studentenflat waar ik toen woonde dat er een raar mens langs was geweest. Ze was op zoek naar mij. Toen ik niet thuis bleek te zijn heeft ze een boodschap voor me achtergelaten, in een verfrommeld envelopje. Daarin zat een bruingeel papiertje dat ergens uitgeknipt was, met een tekst er op. Achterop stond met balpen een groet, en de boodschap dat ze die ene keer achter me aan was gefietst om mijn adres te achterhalen. Gelukkig bleef het bij dit ene gevalletje van reli-stalking.

Op het bruingele papiertje stond een evangelische boodschap. De tekst heb ik zo goed onthouden omdat ik er al snel een soort countryliedje van had gemaakt, met de tekst als telkens terugkerende refrein, afgewisseld met een Sympathy-for-the-devil-achtig whoe-hoeh-koortje. Ik kan het zo weer spelen. De tekst ging als volgt:

You can go to college
You can go to school
But if you ain't got Jesus
You're an educated fool

Ondanks het veelvuldig bidden door mijn eenmalige reli-stalker heb ik nooit Het Teken gekregen en ben ik toch de educated fool geworden waarvoor ik ben gewaarschuwd. En ik ben er geloof ik niet rouwig om. Het blijft me een volkomen raadsel waarom zo veel ogenschijnlijk weldenkende mensen toch werkelijk denken dat God bestaat, en de hele rataplan d'r bij. Maar ach, het zal de kift zijn. Voor hetzelfde geld krijg ik morgen mijn teken.

Bovendien: ik geloof wel. Ik geloof in de werking van religieuze rituelen en bidden. Het geloof als placebo. Een placebo werkt niet omdat er medicijnen zijn die wél werken, maar omdat je gelooft dat het placebo - waarvan je niet weet dat het een placebo is - werkt. En dat geloof behoeft geen stevige fundering. Geloof is als het kusje van je moeder op je zere knie, als het delen van je diepste zieleroerselen met je kat, als het teddybeertje dat je neerlegt bij het afgebrande huis waar gisteren nog drie kindertje woonden. Het slaat welbeschouwd nergens op, maar helpen doet het op de een of andere manier wel.

Mocht het placebo onverhoopt toch niet helpen of bijwerkingen hebben, dan geeft de bijsluiter vaak een verklaring. Als je dacht dat placebo's geen bijsluiter hebben, dan heb je het mis! Placebo's móéten een bijsluiter hebben, want anders hebben ze geen bijwerkingen. Zo werkt dat met placebo's. Zo heeft ook elke religie zijn eigen meer of minder uitgebreide bijsluiter.

Misschien moet ik nog eens terug naar Taizé om de mensen daar te confronteren met deze placebo-theorie. Ik denk dat dat een prachtige ingang zou zijn voor 1001 gesprekken. Zou de wereldlijke ukkemenie er klaar voor zijn?

BOM II

2010-09-01T22:00:00.005+02:00

Eerder schreef ik over een boeiend tv-programma waarin de Waffen SS en de Vietcong een wedstrijdje doen: wie heeft de beste wapens en wie weet ze het beste te hanteren? Van de week zag ik het programma weer. Het heet Deadliest Warriors, en dat is precies waar het over gaat: wie zaait de meeste dood en het meeste verderf. De vorige keer dacht ik nog grappig te zijn door Al Qaeda te tippen voor de overwinning. Want die zouden natuurlijk nooit meedoen met zo'n programma. Inmiddels ben ik daar niet meer zo zeker van. Als zelfs Somalische piraten meedoen, wie dan niet? Ieder zichzelf respecterend doodseskader krijgt zo zijn eigen promo-filmpje.

In deze episode namen Somalische piraten het op tegen de milities van het Medellin drugskartel. Waarbij ik eerder nog dacht dat het een programma voor wapenfetisjisten was, weet ik nu dat het voor totaal morbide figuren bedoeld is. Waarbij het mij fascineert dat het ook mij zo fascineert. Zo lekker veel filmisch opgediend geweld, vaak met de super-slowmo beelden van kogelinslagen en gutsend bloed uit varkenslijken.

Beide teams waren weer bijzonder goed gecast. Uit welke jungle trek je twee zulke griezelige types, die er zo trots op zijn dat ze het wreedst zijn van de hele melkweg? Doe de groeten aan Tanja trouwens. En waar haal je in godsnaam een paar Somalische acteurs vandaan die met zoveel trots vertellen over hun gewelddadige kapingen?

Wat kwam er nu weer voorbij? Een drive by shooting vanaf een motor (Medellin) en vanaf een speedboot (piraten). De poppen werden weer tot bloedens toe kapotgeschoten. Het fascinerendste was toch de demonstratie met de machete van de Medellinman. Hoe hak je een levensechte mensenpop zijn ledematen af, om vervolgens een Colombian necktie te strikken: strot doorhouwen en tong door de gapende wond naar buiten trekken. Het handelsmerk van de Medellinmannetjes, en trotst dat ze er op zijn! Of was het de demonstratie enterhaakgebruik door de piraat? De Somali ging als een bezetene een varkenskarkas te lijf met de enterhaak, het werd volledig uit elkaar getrokken en het bloed en vlees vloog in het rond. Dan vraag je je toch af: meneer de Somaliër, is dat niet haram, een varken openrijten? Geloofsslachtafval...

Ik heb weer het einde niet gezien, dus ik weet wederom niet wie nu het dodelijkst was. Maar ach, het gaat mij toch vooral om het spel. Wat mij wel oprecht verbaast: waarom zijn hier nog steeds geen kamervragen over gesteld? Al was het maar door de PvdD.

VAL

2010-09-01T21:10:00.006+02:00

Op de terugweg naar huis steppen twee kindertjes mij tegemoet op van die kleine aluminium stepjes die kortstondig enorm hip waren. Ze zijn vijf en zeven gok ik. Ach, ik zou er zo een paar jaar naast kunnen zitten, maar vooruit. Ze steppen op de stoep met papa op een meter of wat snelwandelend achter ze aan. Beide kindertjes hebben zo'n kleurig kinderhelmpje dat belachelijk groot lijkt voor hun onvolgroeide hoofdjes. Calimero-syndroom, maar wel veilig. Want ze halen toch al gauw 4,75 km per uur en er kan zo maar een tegel los zitten of een hond oversteken.

Vroeger hadden wij nooit helmpjes op. Ja, als ik Willempie (wie kent hem niet?) nadeed op mijn fietsje of achterop zat bij mijn moeder op de brommer. En dan was het ook wel nodig, want als je even niet oplette kon ze snoeihard optrekken, waardoor je ruggelings achterover tuimelde, zoals ooit gebeurde bij de rotonde met de fontein met de reiger.

Kinderhelmpjes bestonden in die tijd gewoon nog niet. Ook in de Tour werd nog gewoon zonder helm gefietst. Dat doen ze nu ook alleen maar omdat het toevallig verplicht is. Vraag het de renners maar!

De helmpjes zijn een teken des tijds. En niet alleen de helmpjes, ook de helmen zijn dat. Soms zie je hele optochten van toeristen, senioren of beide met obligate fietshelmen op. Zadelbont gecombineerd met fietshelm, gekker moet het niet worden.

Gekker wordt het helaas wel. Van de week stond in de krant dat kinderen in Nederland hard aan valtraining toe zijn. Ze zijn het vallen simpelweg verleerd doordat ze zo ontiegelijk beschermd worden opgevoed. Voor ze überhaupt een keer kúnnen vallen zijn ze al tien keer opgevangen. Valtraining... mijn hele jeugd was een grote valtraining! Een val in een sloot, een val uit een boom, een val van de trap, een val van een fiets met kinderknietjes en grind. Vooral volleybal was voor mij altijd een prachtige oefening in vallen. Duiken naar ballen, heerlijk vond ik dat! Met bijna tot het bot geschaafde knieën, heupen en ellebogen kwam ik enthousiast verhalend over mijn heldendaden thuis.

Om tekenen des tijds kun je niet heen. Helmen maken deel uit van een uit Amerika overgewaaid fenomeen dat allitererend bekend staat als veiligheidsfascisme. Geen festival zonder beveiliging, geen vlucht zonder bodyscan, geen glijbaan zonder ambulance, geen kindje zonder helm. Hap hap hap, wie knaagt er aan mijn privacy? Oh, gelukkig, het is de overheid maar! Ach overheid, ik lever graag wat privacy in voor een stukje veiligheid. Als ik maar geen helm op hoef als ik fiets.

GANS

2010-08-22T21:34:00.002+02:00

Als ik vanaf mijn huis langs de Vecht naar de tuin fiets, kom ik altijd langs een clubje van een stuk of twintig à dertig tamelijk opgefokte ganzen. Meestal staan ze pontificaal midden op de weg. Als je langs ze fietst steken ze luid gakkend de nekken in de lucht en de snavels omhoog gericht. De aanvalshouding. Niet dat ze je aanvallen, ze doen niets. Hooguit sissen als je ze te na komt.

Het is heel grappig om te zien dat mensen die door dit clubje hangganzen heen willen fietsen steevast bellen met hun fietsbel. Alsof die ganzen dan zullen denken: 'Hé, een fiets, snel aan de kant.' Automobilisten denken op dezelfde manier de ganzen aan de kant te kunnen toeteren. Kansloos! Ganzen begrijpen geen bellen en toeters, maar gaan uiteindelijk heus wel aan de kant als ze anders geraakt worden.

De ganzen schijten met zijn allen de hele weg compleet onder. Schijten kunnen ze als de beste, en dat is ook niet zo gek. Ze worden om de een of andere reden op tamelijk professionele wijze gevoerd. Ik zie af en toe mensen in de auto langskomen, die dan een vuilniszak Turks brood uit de achterbak halen om dat in grote brokken - en als het brood verscheuren lang genoeg heeft geduurd in hele broden - aan de gansjes te voeren. Alsof ze vetgemest moeten worden. Binnen de kortste keer is ook een hele armada van meerkoeten, eenden en meeuwen gearriveerd en begint het gevecht om het brood. Terwijl er toch echt voor iedereen meer dan genoeg is. Maar dat hebben ze natuurlijk niet door.

De ganzen waar het hier om gaat zijn een soort mislukte grauwe ganzen. Net als bij stadsduiven - oorspronkelijk waren dat prachtige uit Spanje afkomstige rotsduiven - zijn ze dusdanig gedegenereerd en vermengd dat je dat nog maar net kunt zien dat het generaties terug grauwe ganzen waren.

Tussen dat clubje opgefokte soort van grauwe ganzen is op de een of andere manier een brandgans verzeild geraakt. Nou ja, een brandgans... Hij heeft veel weg van een brandgans, maar ook dit exemplaar is niet zuiver in zijn genetica. Deze vreemde gans in de bijt wordt door de rest getolereerd, maar niet van harte. Terwijl dit toch echt de sympathiekste gans in van het hele rot. Hij gakt niet naar je als je langs komt fietsen, hij steekt zijn nek niet naar je uit. Toch wordt dit gansje door de rest van de groep volledig genegeerd. Je ziet hem vaak op een, twee meter van de grote groep af staan. Soms zit ie rustig aan de andere kant van de weg, in de wei, terwijl de rest aan de slootkant opgefokt doet. Misschien is dat zijn eigen keuze, distantieert hij zich van dat zootje ongeregeld, maar het gaat me toch aan het hart. Niets menselijks is mij vreemd, en de ganzen ook niet.

FAN

2010-08-18T17:18:00.006+02:00

Gisteren viel ik tijdens het zappen in een BBC-documentaire over heavy metal. De hele meute kwam voorbij: Ozzy Osbourne, Mötley Crüe, Iron Maiden, Judas Priest, Metallica. Niet echt mijn kopje thee, maar toch leuk om te zien. En ik kan me ook heel goed voorstellen wat er aanspreekt in metal-muziek.

Twee onderwerpen uit de documentaire mogen best even worden genoemd. In de eerste plaats hoe de zanger van Judas Priest de hele look van de metalscène heeft beïnvloed. Rob Halford is homoseksueel en erg into fetish, vooral leer en studs. Zijn podiumoutfit kocht hij bij elkaar in obscure fetishwinkeltjes. ERn daar had ie succes mee op het podium. Naar dit voorbeeld is een uniform ontwikkeld dat door ongeveer alle metalbands en metalheads is overgenomen. Best bijzonder in zo'n wereld van échte mannen.

In de tweede plaats de rechtszaak die was aangespannen tegen Judas Priest omdat twee Priest-fans zelfmoord hadden gepleegd, direct na het beluisteren van muziek van hun helden. Althans: bij de een was het gelukt, de ander kon het navertellen, hoewel dat moeilijk zal zijn geweest zonder onderkaak. De leden van Judas Priest werden verantwoordelijk gesteld voor de zelfmoorden. In hun muziek moedigden ze de jeugd hiertoe aan via geniepig verborgen subliminal messages.

Verborgen boodschappen in de muziek... het is te danken aan de Amerikaanse moral majority dat er sinds de Beatles ('Paul is dead') eindelijk weer wat horen was over dit potentieel gevaarlijke fenomeen. Tipper Gore (de vrouw van inderdaad) was de drijvende kracht achter de club die alle platen doorluisterde op al dan niet subliminale maar in ieder geval onwelvoeglijke boodschappen. Niet voor niets is aan het einde van de elpee White bread blues van Victims Family, na het nummer Anti satan song for mom, als je de plaat terugdraait te horen: 'I hope you break your needle Tipper!' Zo ging dat in die tijd, hard tegen hard.

In de documentaire is een scène te zien van de rechtszaak waarin de jury moet aangeven of zij vinden dat de zanger ergens ver weg op de achtergrond 'Do it, do it' zegt is behoorlijk bizar. En dan is in ieder geval in de documentaire volstrekt onduidelijk wát ze dan precies moeten doen. Uiteindelijk liep de rechtszaak met een sisser af en werden alle Judas Priests vrijgesproken. En dat was maar goed ook, want hoe moet je je nou in godsnaam verweren tegen verdenkingen van subliminal messages?

Overigens zitten er in mijn familie de nodige metalheads. In Groningen, of meer algemeen, in perifere, meer rurale regio's zoals geografen dat zo mooi noemen, was en is metal nog steeds hot. Vooral mijn neef J. was een enorme metalfan. Hij droeg ook studs en van die maffe strakke broeken met verticale strepen. Dat vond ik altijd ontzettend stoer. Hij - en nog meer neven - waren groot fan van Iron Maiden. Ik vond dat toch maar een beetje eng, dat satanistische gedoe - Number of the beast! - en die akelige elpee-hoezen. Neef J. was ook nog lid van de fanclub van Status Quo. Ik weet, dat is geen metal maar hardrock, maar goed.

Ergens in de tachtiger jaren troffen wij de familie van J. ergens op een camping in Frankrijk. Na een aantal dagen vertrok de familie. Vlak voordat ze vertrokken - de auto was ingeladen, de vouwcaravan opgevouwen en aangekoppeld - deed J. een daad die grote indruk op mij maakte. Op de parkeerplaats waar hun tent naast stond schreef hij groot: Quo-fan 276.389 was here! Dat nummer weet ik niet helemaal zeker, maar Quo-fans werden dus, net als goede flessen wijn, genummerd. Ik vond het een uiterst stoere daad, zoals ie dat deed, met krijt, alsof het simpelweg een plicht was, zonder zich te haasten, terwijl de auto met de anderen ongedurig stond te wachten op vertrek.

PEST

2010-08-17T08:42:00.006+02:00

Uit recent onderzoek blijkt dat er in bejaardenhuizen heel wat wordt gesard, getreiterd, gekleineerd en gekoeioneerd. Pesten houdt sommige bejaardenhuizen volledig in hun greep. Bejaarden worden genegeerd, ze krijgen geen taart als iedereen taart krijgt, hun rollator wordt steeds in de lift gezet, ze krijgen voortdurend neerbuigende opmerkingen naar hun hoofd.

Wat zo wreed is - maar ook zo voorspelbaar - is dat het zowel aan de kant van de pesters als van de gepesten om dezelfde personen gaat die 60 jaar eerder op school respectievelijk dat sadistische jongetje met zijn achterbakse wrede berekenende gedrag en het kind van de rekening waren. Als je op de lagere school gepest wordt dan staat je in het bejaardenhuis dus denkelijk de nodige ellende te wachten. En dan is de kans groot dat je tussendoor, in je werkzame leven, ook een klotentijd hebt. Opvallend is dat bij kinderen gepestheid al is terug te zien in hun lichaamshouding: pest me, sla me! Dat raak je niet zo snel weer kwijt.

Pesten is een zichzelf versterkend principe. Als het eenmaal op gang is wil iedereen mee doen, want dan staat hij of zij aan de goede kant. Ik vond het altijd razend irritant als van die slome tuttebellen uit de klas ineens mee deden aan het pesten. Terwijl ze op de pestladder maar net een paar treetjes lager stonden dan de echt zware slachtoffers.

Uit nog recenter onderzoek blijkt dat ook op militaire opleidingen pesterijen schering en inslag zijn. De charismatische en dominante leiderstypes weten hun potentiële strijdmakkers te bewegen om al wat afwijkt een gruwelijke tijd te bezorgen. Ik citeer: 'Een slapende adelborst (ik dacht dat de adelborst in Nederland niet meer voorkwam sinds de winter van '63) werd in 2007 geswaffeld door medeleerlingen en hield daar psychische klachten aan over'. Ik kan het me voorstellen! In mijn tijd schopten ze als pesterij je bal met een grote boog over een sloot de struikjes in, zodat je een eeuwigheid bezig was hem te zoeken. En zij maar lachen als je aan het zoeken was. Dat vond ik toen al best erg...

'Op het Koninklijk Instituut Marine geldt pesten als natuurlijke selectie' luidt een van de bevindingen uit het onderzoek. Pesten als Darwinistisch selectiemethode, dat klinkt interessant. Maar dan zouden mensen die gepest worden toch op den duur uit moeten sterven? Of hebben ze een functie? Vormen ze een dempende factor? Want als al die alfamannetjes de hele dag met elkaar aan het vechten zijn, wie levert dan het Goede Zaad? Of zijn die minder dominante, misschien zelfs wat vrouwelijker types, goed in dingen die ook van belang zijn voor het menselijk ras? Dingen die juist zij heel goed kunnen?

Het lijkt nu alsof vrouwen in het geheel niet meedoen aan pesten, maar de waarheid is natuurlijk dat vrouwen er beter in zijn dan mannen. Alleen gebruiken ze heel andere methoden. Geen fysiek geweld - op een klein catfightje na zo hier en daar - maar psychologische oorlog van het koude soort. Hebben vrouwen er baat bij in evolutionair opzicht? Ik zie het nog niet zo. Misschien is pesten voor vrouwen een manier om zich in de etalage te plaatsen van de Grote Genenuitwisseling. Dat zij aan de Opperpesters kunnen laten zien dat ze als pester ook zeker hun mannetje staan. Want het is toch zeker zo dat pesters het met pesters doen en gepesten met gepesten? Ach ja, het zal er wel weer om gaan dat degene met de beste genen genen uitwisselt met diegene met de beste genen van het andere geslacht. De conclusie is duidelijk: de evolutie zal er niet voor zorgen dat pesten uitsterft.

BOM

2010-08-17T08:32:00.008+02:00

Soms komen er op tv programma's voorbij – of eigenlijk is het eerder zo dat jij voorbij komt aan programma's – waarvan je denkt: hoe verzint iemand dit? Dat had ik onlangs. Hoe het programma heet weet ik niet. Het is een serie waarin verschillende elitetroepen uit historische oorlogen en veldslagen het tegen elkaar opnemen. Het is een soort idols voor oorlogsfetisjisten, met veel wapentuig en explosies. De nadruk ligt op eigenschappen als fitheid, doorzettingsvermogen en wreedheid, maar vooral op hoe goed je je wapens weet te hanteren.

In deze aflevering gaat de Waffen-SS de strijd aan met de Vietcong. Nu moet je niet denken dat beide teams ergens op een mooi wedstrijdterrein tegen elkaar ten strijde trekken. Er is gekozen voor een wedstrijd die het goed doet op tv. De effectiviteit van de wapens die beide partijen indertijd gebruikten, wordt op spectaculaire wijze vergeleken en beoordeeld door een deskundige jury. En effectiviteit gaat in dit geval om zo veel mogelijk dood en verderf. Boem! Kledder! Bakfiets!

Zowel de Vietcong als de Waffen-SS hebben een vertegenwoordiger die alle wapens demonstreert. Ze zijn allebei heel blij met de hun toegedichte rol en bovendien uitzonderlijk goed gecast. De SS-er spreekt Engels met een duidelijk Duits accent. Hij ziet er uit alsof hij regelrecht in de eerste lijn afstamt van een opper-Nazi. Hij is duidelijk trots op al die geniale wapens die zo ontzettend goed in staat zijn om mensen uit elkaar te rijten of te doorboren.

De Vietconger ziet er uit alsof hij zo weer aan de slag zou willen gaan om bijvoorbeeld een leuke val met geslepen bamboestengels in elkaar te knutselen. Hij is een afgetrainde Vietnamees die ook uitermate trots is op hun wapentuig, hun inventiviteit in het gebruik er van en vooral op het feit dat de Vietcong drie moderne westerse legers hebben overwonnen. Je mag dan de underdog zijn, maar met een beetje goede wil kan je iedere vijand aan.

Handwapens, mitrailleurs en mijnen worden in opeenvolgende sessies vergeleken en beoordeeld. Er is gekozen voor opstellingen met levensgrote poppen die als slachtoffer dienen. De poppen gaan echt bloeden als je raak schiet en ze hebben precies dezelfde eigenschappen als een mensenlichaam, zodat goed kan worden beoordeeld of de wapens werken.

Aan het einde van elke sessie wordt gekeken hoeveel schade de kogels of bommen hebben aangericht. Dat leidt tot enthousiasme bij deelnemers en jury: "Kijk, drie keer dwars door het hoofd! Die gast is ontzettend dood!" "Zag je dat, hij ligt helemaal in tweeën!" "Heeft iemand gezien waar zijn benen zijn neergekomen?" Het spectaculairst is toch wel de mijn die in de nabijheid van een varkenskarkas tot ontploffing wordt gebracht. Na de knal is er vrijwel niets meer van over en tot tientallen meters in de omtrek dwarrelen minuscule stukjes varken neer.

Ook de uitleg van de wapens verraadt rare obsessies. De Waffen-SS gebruikt een mijn die voor maximaal effect eerst een metertje opspringt alvorens te ontploffen. Met smaak worden anekdotes opgediend over de angst onder Engelse soldaten voor dit moorddadige wapen. Je was als je het - God verhoede - overleefde in ieder geval ontmand.

Jammer genoeg heb ik de einduitslag niet gezien, dus ik kan niet vertellen wie er gewonnen heeft. Het pleit natuurlijk wel voor de Vietcong dat ze in tegenstelling tot de Waffen-SS nog nooit zijn verslagen. Ach, wat zal het ook, dit waren nog maar de voorrondes. Wie zouden er doordringen tot de finale? Ik tip Al Qaida.

KOOTJE

2010-07-14T23:32:00.004+02:00

Ik sta voor het urinoir van café 't Neutje te doen wat je meestal doet als je voor een urinoir staat. Urinoir... het klinkt totaal anders dan je bij de naam zou denken. Café noir, film noir, urinoir. Mijn straal stokt als iemand de toiletruimte betreedt. Mijn straal stokt niet alleen, ik schrik me helemaal het Lazarus en schiet in een acute angstreflex. Want dit is Marcel of André van De Tweeling. De Gevreesde Tweeling, waardoor ik op de lagere school doodsangsten heb uitgestaan.

Ze zaten op een andere school – de openbare school, ofwel de rode school, ofwel de heidense school – die deel uitmaakte van het rood-geel-oranje scholencomplex in de Monnikenhof, Vianen. Als ik De Tweeling aan zag komen lopen – en dat gebeurde nogal eens, want we legden ’s ochtends en ’s middags een elkaar tegengestelde weg af - dan trad in mijn reptielenbrein een flight-or-fight-reactie in werking. En altijd koos ik voor flight. Ik dook de struikjes in om het pad direct langs de waterkant te nemen. Je was dan vanaf de weg niet meer zichtbaar. Ik denk dat ik zelfs voor het grootste deel verantwoordelijk ben geweest voor het ontstaan van dat pad.

Ik weet niet eens of er echt een goede reden was dat ik (of vooruit: we, want het gold niet alleen voor mij) bang was voor De Tweeling. Ze hebben me voor zover ik me herinner nooit in elkaar geslagen. Ze waren meer van het intimideren: een beetje trekken, een beetje duwen en vooral veel stoere praat uitslaan in plat Utrechts. Ze gebruikten woorden waaraan ik nog niet eens durfde te denken. Ze waren net iets ouder dan ik, altijd met zijn tweeën en zagen er knap angstaanjagend uit.

Marcel – of André – herkent me. Hij moet mijn reactie op zijn aanwezigheid haast wel zien: angst. Hij slaat me op de schouder: ‘Jij komt toch uit Vianen? Jij was vroeger altijd doodsbang voor ons he? Ha ha ha!’ Beteuterd zeg ik dat dat inderdaad het geval was. Als we beide geloosd hebben nodigt hij me uit voor een pilsje. Zijn tweelingbroer staat aan de bar. Er staan glazen Duvel voor ze en de asbak ligt vol met peuken. Ze roken zware shag. ‘He, ken je hem nog? Je weet wel, die zo bang was voor ons?’ Ook hij herkent me als die bange onnozelaar en lacht me vriendelijk toe. Er is ook een vrouw bij, ongetwijfeld de vriendin van een van de twee, maar die doet verder niet ter zake en wordt ook niet voorgesteld.

Ik krijg een duvel van ze. Lekker! Mijn flight-or-fight-systeem is inmiddels weer uitgeschakeld en mijn door de schrik opgewekte adrenalinerush is ook voorbij. Ik begin me langzaam maar zeker op mijn gemak te voelen in hun gezelschap. André of Marcel begint over vroeger. Dat zij, als twee stadje jongetjes, naar Vianen verhuisden. En daar ging het er allemaal heel anders aan toe dan in de volksbuurt waar ze vandaan kwamen. Die bleue jongetjes waren als de dood voor ze, terwijl zij er aan gewend waren altijd een grote bek op te zetten. Iedereen deed dat. Ze kwamen sowieso uit een hele ondernemende familie. Een oom was de eerste eigenaar van de eerste Nederlandse coffeeshop, Sarasani. Begin ’70-er jaren is hij doodgeschoten boven de zaak. De tweeling was toen een jaar of vier. Crimineel durf ik ze niet te noemen, maar het was niet altijd even zuivere koffie waar deze familie zich mee inliet.

Een van de twee werkt nu als timmerman, de ander is beroepsmilitair. Of eigenlijk: was beroepsmilitair, want op de een of andere manier is hij zijn bovenste vingerkootje van zijn rechterhand kwijt geraakt. En als je niet eens een trekker over kunt halen dan houdt het op in het leger. Hij lijkt daar zo op het oog niet echt mee te zitten. Dat ik op het punt sta te gaan studeren – het is studentenintroductie – vinden ze wel geinig. Hadden ze vast al wel gedacht.

We drinken nog gezellig een duvel of wat en gaan eerder als vrienden dan als vijanden uit elkaar. Direct buiten het café gekomen steken ze een enorme joint op met ontzettend sterke hash. Onvast op de benen van duvel en dope slingeren ze over de Neude richting auto. Ze stappen vrolijk in, raampjes open, jointje in de hand. Wee de politieagent die ze aanhoudt.

BROEI 2

2010-07-06T19:28:00.005+02:00

Ik zit nog steeds in de tuin. De zon is bijna onder, maar het is nog aangenaam warm, om niet te zeggen broeierig. Uitkijkend over de Vecht zijn mijn gedachten bezig aan een sentimental journey.

Ik bevind me op de voetbalvelden van Brederode en ben elf jaar. Vriendje Sander heeft net gevoetbald en ik heb gekeken. We eten trekdrop en hangen een beetje rond. Plots komt er iemand aangerend die meer in het algemeen dan tegen ons in het bijzonder zegt: 'Kom kijken, André van de tweeling staat in de bosjes te vrijen!' We gaan er snel heen. En inderdaad, hij staat daar, tussen de struiken met witte besjes waar je zo goed mee kunt schieten met een pvc-buis, en hangt tegen een meisje aan en betast haar, terwijl ze elkaar op de mond kussen. We staan een paar tellen met open mond naar dit schouwspel te kijken totdat André ons ziet. We zijn doodsbang voor hem dus rennen we snel weg, lachend om wat we gezien hadden. 'Zag je dat? Hij zat aan haar kont! En ze zaten helemaal met de tongen tegen elkaar!' Met onnozele rooie kinderoortjes eten we in de kantine nog een trekdrop. Het was weer een topdag.

Om de een of andere reden - ik zit nog steeds in de tuin, het is drukkend warm en inmiddels knap donker - moet ik denken aan een voorlichtingsboekje dat mijn moeder ooit meenam uit de bieb. Seksjuwele voorlichting, zoals Campert dat noemt. Het boekje was waarschijnlijk bedoeld om met grappig bedoelde cartoons gesprekken over moeilijke dingen op gang te brengen. Of die gesprekken ooit hebben plaatsgevonden weet ik gek genoeg niet. Wat ik wel weet is dat ik niet op die gesprekken zat te wachten.

Ik kan me nog slechts één plaatje herinneren, en wel van een jongen die bovenop de hoge duikplank staat. Hij kijkt uit op een vrouw met een paar ferme borsten die in een bikini zijn gepropt. Van de weeromstuit krijgt hij een dikke vette bobbel in zijn strakke groene zwembroek. En dat bovenop de duikplank in een vol zwembad. Het moraal van het verhaal: erecties kunnen op de meest ongelegen momenten ontstaan. Altijd leuk om met je moeder over te praten.

Nog steeds zittend in de tuin - het koelt maar niet af, de luchtvochtigheid is tegen de 100%, heel in de verte weerlicht het en er klinkt zacht gerommel - herinner ik me een boek dat ik op zeker moment aantrof in de ouderlijke boekenkast. Het boek had de spannende titel 'Erotische variaties'. Het stond linksbovenaan in de kast, en vanaf de trap kon je er prima bij.

Zittend in de oksel van de trap blader ik het boek door terwijl ik elf jaar ben. Het is echt een kijkboek met heel veel foto's. Op alle foto's staan twee mensen, een man en een vrouw. Ze zitten meestal heel dicht tegen elkaar aan. Het zijn vrij suffe zwartwitfoto's die ondanks de diverse variaties die zijn afgebeeld alles zijn, maar niet opwindend. Er is sowieso geen zogenaamd geslachtsorgaan te zien. Bovendien kijken de gefotografeerden altijd van de camera weg. Je zou ze werkelijk nooit op straat herkennen.

Ik moet goed opletten, want mijn moeder of zusje kan ieder moment thuis komen. Ik neem nog wat variaties door. Dan weer zit de vrouw onder, dan weer de man. Dan weer staan ze, dan weer zitten ze, dan weer liggen ze. Of de een ligt en de ander staat. Er zijn met twee mensen meer variaties mogelijk dan je zou denken. Het doet me vooral aan gymnastiek denken. Ik vind het maar een raar boek.

Een bliksemschicht verlicht de tuin en al na een paar seconden volgt een daverende donderslag. De wind trekt aan. De populieren komen met zijn allen tegelijk in beweging en ruizen zoals alleen populieren kunnen ruizen. Het is tijd om naar huis te gaan, en snel ook. Een nieuwe bliksemflits en donderslag. Ik ruim de boel op en fiets snel naar huis. De bui is echter sneller. In een paar minuten ben ik doornat. Heerlijk! Eindelijk verkoeling!

BROEI

2010-06-30T22:42:00.007+02:00

Ik zit in de tuin. Het is broeierig warm. De wind is een föhn. Mijn gedachten zijn blijkbaar vrij vandaag; ze gaan in ieder geval alle kanten op. Alhoewel, er lijkt een zekere rode draad te zijn.

Ik moet denken aan die warme zomerse dagen, waarop we vroeger naar de zwemplas de Put of naar de Lek gingen om te zwemmen. Het is warm. Broeierig warm. Meisjes in bikini, jongens in shorts. Ik zit in de eerste of tweede klas van de middelbare school.

We hangen met een clubje op een strandje langs de Lek. Een eindje verderop ligt een jongen van mijn school, uit mijn jaar, samen met een blond meisje met witte bikini op een badhanddoek. Zijn hand rust op haar billen. Ze is heel mooi. Ze wrijven neusjes, kijken elkaar verliefderig aan en voegen elkaar lieve woordjes toe. Het neusje wrijven gaat over in zoenen, wat weer overgaat in tongzoenen. We kunnen er maar moeilijk de ogen van af houden en worden er een beetje lacherig van. We vinden het stom, houden we naar elkaar toe vol. Maar maar natuurlijk zijn we allemaal strontjaloers op die jongen.

Ik zit nog steeds in de tuin. Het is nog steeds warm. Er komt een voorval bovendrijven waar ik in geen eeuwigheid meer aan heb gedacht. Ik zie de beelden haarscherp voor me. De exacte plek op het schoolplein. Hoe we daar stonden, en daarna dat euforische gevoel dat steeds meer plaats maakte voor ontreddering.

Ik ben dertien. In mijn klas zit ene Sabina, een meisje met lang rood haar dat gek is op dingen met glitters. Op de klassenfoto zit ik naast haar. Ze heeft een flonkerend rode diadeem in haar haar. Ze ziet er op de foto - of eigenlijk altijd - tamelijk volks uit. Tegenwoordig zou ik dat denk ik ordinair noemen. Ze praat behoorlijk plat Utrechts en is dol op paarden. Desalniettemin vind ik haar mooi en leuk. Ik ben vast verliefd op haar.

Ik krijg de schrik van mijn leven als ze op het schoolplein fietsend mijn kant op komt - er is niemand in de buurt - en plompverloren, zonder inleiding en zonder omhaal, vraagt of ik verkering met haar wil. Verkering! Ik ben met stomheid geslagen en krijg ter compensatie een gigantische boei. Dat is ook communiceren. Als ik eindelijk wat kan zeggen, kan ik niets anders uitbrengen dan: 'Ik weet het niet.' Na wat ongemakkelijke momenten zeggen we elkaar gedag en - of er niets is gebeurd - fietsen we allebei naar huis, zij naar IJsselstein, ik naar Vianen.

Die avond in bed doe ik dat gesprek honderden keren over, met natuurlijk totaal andere antwoorden op haar vraag: 'Jaaaaaa!', 'Ja, natuurlijk!', 'Ja schat!' Of helemaal niets zeggen en haar uit pure liefde in de armen sluiten en een half uur niet meer loslaten. Ik smeed koortsachtig plannetjes. Want wat moet ik nou gaan doen morgen? Gelijk op haar af rennen en zeggen: 'Hoi, over wat je gisteren vroeg, weet je nog? Ehm... Ja!'

Maar ik krijg ook andere gedachten. Heb ik het niet gewoon verkeerd verstaan? Of zou ze het niet gemeend hebben? Zou het gewoon een grap zijn en lacht ze me uit als ik er op terug kom? En wat zullen mijn vrienden wel niet zeggen? 'Heb je verkering met die rooie biet? Neeeeeeee!'

Uiteindelijk koos ik natuurlijk de weg van de minste weerstand. Een lange en vrij moeizame weg. Natuurlijk durfde ik het niet aan er ooit nog bij Sabina op terug te komen. En zij is er ook nooit meer over begonnen. Ik weet niet of we nog blikken van verstandhouding hebben uitgewisseld. Ik weet het niet

NACHTFIETSER

2010-06-30T21:23:00.004+02:00

Maandavond even na elven. Ik fiets langs de Vecht naar huis. Onder een lantaarnpaal zit een man met fietshelm gehurkt boven een kaart. Links van hem staat zijn fiets, waaraan op alle mogelijke plekken bagage is bevestigd. Ik fiets er in eerste instantie langs, maar bedenk me dat dit een toerist is die vast hulp nodig heeft. Ik keer me om en vraag de fietstoerist of ik hem kan helpen. Dat begrijpt hij niet, want hij spreekt geen Nederlands. Hij is zo te horen from the States. Inderdaad, ‘I’m from Utah, United States’ vertelt hij mij desgevraagd.

Hij wil om onduidelijke redenen midden in de nacht naar Amsterdam fietsen. De kaart die de Nachtfietser bij zich heeft is niet echt geschikt als fietskaart. Heel Nederland is er op afgebeeld en Utrecht is ongeveer twee bij twee centimeter. Ik wijs op de kaart aan – met een marge van een kilometer of tien, twintig - waar hij zich bevindt en hoe de route in hele grote lijnen moet lopen. Hij vraagt waar het noorden is. Ik wijs naar het noorden, waarop hij me aankijkt alsof ik de boel loop te belazeren. Hij maakt überhaupt de indruk liever niet geholpen te worden.

De route is niet bijster ingewikkeld, vertel ik hem in mijn beste Amerikaans. 'Just follow de Vecht and than you will find signs with Amsterdam on it. It’s three hours biking or so,’ zeg ik hem. Dat is een tegenvaller voor de Nachtfietser. Hij dacht de hele nacht zoet te zijn en ergens in de ochtend pas aan te komen. Ach, met zo’n kaart en richtingsgevoel is er een goede kans dat dat wel gaat lukken.

De Nachtfietser vraagt of hij aan de andere kant moet gaan fietsen of aan deze kant. Ik antwoord dat hij niet aan 'the other side' maar aan de 'right side' moet fietsen. Dat vindt hij grappig.

Als de Nachtfietser vraagt of 'Emsterdem' de eerste stad is waar hij langs komt, noem ik de hele rits plaatsen en plaatsjes op die hij tegen gaat komen, inclusief Oud-Zuilen en Brooklyn. Ook op Brooklyn reageert de Nachtfietser niet noemenswaardig. Als ik hem vraag waarom hij 's nachts fietst antwoordt hij met onvervalste Nachtfietserslogica dat hij altijd 's nachts fietst. Ik stap weer op en wens hem een goede reis. De Nachtfietser heeft zich onder zijn lantaarnpaal alweer gebogen over zijn kaart. Rare snuiters, die Nachtfietsers uit Utah.

BORDEEL

2010-06-29T23:00:00.002+02:00

In een van de 'Broodjes' van Bart Chabot zegt Herman Brood dat het allerbeste moment om naar een bordeel te gaan is, wanneer Nederland een WK-wedstrijd speelt. Dan zijn de allerbeste en mooiste prostituees allemaal beschikbaar. Gezien Broods reputatie als bordeelganger klopt dit verhaal ongetwijfeld.

Met dat verhaal in het achterhoofd fiets ik langs het Zandpad tijdens de eerste helft van Nederland-Kameroen. Ten overvloede: ik doe dit niet met het doel Broods verhaal te verifiëren, maar omdat ik naar de stad moet en dit de snelste route is.

Het Zandpad is Utrechts hoerenstrip aan de Vecht. De dames staan er als het een beetje weer is uitdagend op de treeplanken van de woonbootjes. Vooral 's avonds heeft het iets hypnotiserends. Al die vrouwen, opgediend met weinig tot de verbeelding overlatende niemendalletjes aan en spannend uitgelicht in rood en paars. Auto's rijden de strip langs en keren aan het eind om voor het volgende rondje. Tot ze iets van hun gading hebben gevonden of het zat zijn.

Nu Nederland aan het voetballen is, is er op het Zandpad beduidend minder activiteit dan anders. Er is geen doorlopende file van een kilometer heen en een kilometer terug. Wat zal het zijn? De helft van het normale aantal auto's? Of toch meer? Het is moeilijk te schatten. Het is in ieder geval nog best gezellig druk. Misschien zijn bordeelbezoekers grotere voetbalfans dan de mannen die van de diensten hier gebruik maken. Misschien nog belangrijker: zo'n voetbalwedstrijd verschaft je natuurlijk het ultieme alibi.

Ik kan me wel voorstellen hoe dat gaat. Man vertelt vrouw dat hij voetbal gaat kijken in café X of bij vriend Y, om vervolgens in de eerste helft snel naar het Zandpad te gaan. Na gedane zaken gaat hij snel naar de kroeg om de tweede helft kijken. Het is essentieel dat hij ook de tussendoorbeschouwing ziet. Hij giet er om geen argwaan te wekken een paar biertjes in, gaat vrij snel na afloop van de wedstrijd naar huis, kust zijn vrouw, doet zijn pantoffels aan, vraagt om een biertje en begint - waar zijn vrouw al de hele avond huizenhoog tegenop ziet - aan de echtelijke nabeschouwing. Weer een huwelijk gered.

VOLKERT VD G BLIKT TERUG OP DE VERKIEZINGEN

2010-06-11T21:43:00.004+02:00

Ik zit nu als sinds mei 2002 achter slot en grendel. Leuk is anders, maar er zijn momenten in je leven dat een man moet doen wat hij moet doen. En dan moet je de consequenties aanvaarden en gewoon je tijd doen.

Ik heb me hier nog weinig verveeld. De gevangenisbibliotheek stelt niet veel voor, dus daar moet je het niet van hebben. Sterker nog: ik heb een rechtszaak aangespannen tegen het niveau en de omvang van de collectie. Dat zijn dingen waar je de dag prima mee doorkomt. Ook die psychologe die in de krant schreef dat ik Asperger heb, heb ik wel een toontje lager laten zingen. Prachtige rechtszaak!

Ik heb nog even overwogen om een zaak aan te spannen tegen de schrijver van Schieten op Volkert van der G., omdat ze daarin zeggen dat ik echt heel beroerd voetbal. Maar dat had geen stand gehouden voor de rechter. Ik voetbal namelijk echt best slecht. In mijn WK-gevangenispoule laat ik trouwens Noord-Korea winnen.

Spijt van mijn daad heb ik nooit gehad. Fortuyn wás een gevaar voor de samenleving doordat hij moedwillig polariseerde. Hij móest gestopt worden. Ik heb geen moment getwijfeld dat ik het goede deed. Althans, tot voor kort.

Woensdag heb ik de hele avond naar de uitslagen van de verkiezingen gekeken. Het was schokkend. Alles waar ik nu voor in de bak zit, alles waar ik het Nederlandse volk voor heb behoed, komt nu als een boomerang terug in de persoon van Wilders. Fortuyn een polarisator? Dat was kinderspel vergeleken bij Wilders! Ik heb de weken voor de verkiezingen veel wakker gelegen. De peilingen waren al tijden onheilspellend. De vraag die me wakker hield: Heb ik te vroeg gepiekt? Of was Wilders er nooit geweest als ik Fortuyn niet had vermoord?

Het ergste is nog wel dat mijn aangevraagde proefverlof, het weekend voor de verkiezingen, niet is gehonoreerd. Het was een hel van een baan geweest, maar linksom of rechtsom, ik had die Wilders voor zijn sodemieter geschoten! Dat wordt helaas een paar jaar stevig doorbijten voor het Nederlandse volk. Maar 6 mei 2014 kom ik vrij!

VluchtelingenWerk vijfde op Charity Cup

2010-06-06T10:32:00.006+02:00

Het Team VluchtelingenWerk (TV) is bij de Charity Cup op een niet onverdienstelijke gedeelde vijfde plaats geëindigd. Het team bestond uit VluchtelingenWerkers Metin, Leo en Martijn, ex Arjen, ons bekende schoonmaakopperhoofd Achmed en twee huurlingen, Gauke en Jerry. Zeven man: weinig ruimte voor wissels dus. Het zou een uitputtingsslag worden.

Op de kunstgrasvelden van AVV Slotervaart werd even na tienen de eerste wedstrijd gespeeld tegen SOMO, blijkbaar ook een ideële organisatie, alhoewel schrijver dezes andere associaties heeft bij die naam. Alsof TV al jaren samenspeelde wisten de spelers elkaar te vinden. Dit knappe positiespel leverde de nodige kansen op. De wedstrijd werd dan ook makkelijk gewonnen. Dat gaf hoop!

Zwijnerij en Angstgegner
TV vond in de tweede wedstrijd in Oxfam Novib een geduchte tegenstander. TV zwijnde tegen de uiteindelijke finalist naar een 3-3 gelijkspel. In de daaropvolgende wedstrijd stond Angstgegner Greenpeace op het programma. De grootste houthakkers waren gelukkig thuis gelaten, dus stapte TV zonder punten maar met alle ledematen intact van het veld.

Kwartfinale bereikt!
De laatste poulewedstrijd was tegen Lokamondial. TV begon duidelijk last te krijgen van wat kleine pijntjes en vermoeidheid. Toch werd de wedstrijd gewonnen (althans, wat was de uitslag ook weer?), waarmee TV zich plaatste voor de kwartfinale. Van de tribunes klonken oerend hard de vuvuzuela's, bespeeld door de massaal aanwezige fans vanuit het Landelijk Bureau.

Toch inkakken...

De kwartfinale tegen Fairfood begon goed. Binnen de minuut stond TV voor met 2-0. Een gevaarlijke stand, zo vroeg in de wedstrijd. TV had moeite de scherpte er in te houden. Dat viel ook Jerry op, die over het veld riep dat we niet moesten inkakken. Het is nog steeds onduidelijk of deze boodschap verkeerd is begrepen ('Nu inkakken!'), maar TV was vanaf dat moment niet meer vooruit te branden, en ook niet achteruit, wat niet hielp in de verdediging. Jerry had bovendien last van wat voetballers noemen het 'slowmotion-syndroom'. TV werd genadeloos afgestraft, de ene na de andere bal ging onder, naast of door keeper Martijn heen. Eindstand: 5-2. Gauke na afloop: 'Het veld werd te groot doordat we de ruimte niet benutten. Er werd slecht gelopen. Dan maak je het jezelf wel heel moeilijk.' Een analyse waar geen speld tussen te krijgen is. Metin had duidelijk moeite met de volgens hem toch onnodige nederlaag.

Weer die Artsen!
Er restte niets dan vanaf de hoofdtribune in de schaduw te kijken naar halve en hele finales en het verdriet van de uitschakeling te lijf te gaan met troostvoer en troostdrinken. Arjen mocht met de sokken op half zeven en een biertje in de hand de kwartfinale fluiten. Waar voor TV toch een stukje waardering en vertrouwen uit sprak.

In de finale speelden Oxfam Novib en Artsen zonder Grenzen een zinderende pot voetbal. Alsof de bloedhitte op hen geen enkele invloed had werd er frivool over het veld gedraafd. De oude vossen van AZG speelden weer hun uiterst bekeken spelletje. Verdiend of niet, de Artsen wonnen weer. Voor de vijfde keer sleepten ze de hoofdprijs in de wacht.

Volgend jaar is Oxfam de organisator. Ook VluchtelingenWerk is dan weer graag van de partij. Hopelijk me een nog uitgebreider team dan dit jaar. Want met een groter team en meer gelegenheid om te wisselen was het vrijwel zeker geweest dat TV eenvoudig de weg naar de finale had gevonden. De thuisblijvers worden dan ook bedankt.

SLAK

2010-06-03T16:19:00.000+02:00

Ik weet niet of elke volkstuinier er zo veel last van heeft als ik, maar de strijd tegen ongedierte, en in het bijzonder de slak, is inmiddels een dagtaak geworden. Af en toe wérk ik in de tuin, meestal ben ik alleen maar op slakkenjacht. Inmiddels zijn duizenden slakken op meer en minder gruwelijke wijze om het leven gebracht, maar echt helpen doet het nog niet.

De eerste kennismaking met deze slijmerige beesten was toen ik zag dat de viooltjes maanden terug wel erg aangevreten waren. Dat was het startsein voor de Slag om Violenveld. Alle slakken had ik zorgvuldig verwijderd. Met de blote hand, want met handschoenen aan krijg je ze niet te pakken. Je moet dan bij thuiskomst wel even goed schrobben, want die afscheiding is extreem plakkerig.

De strijd was echter nog lang niet beslist. Nieuwe colonnes slakken trokken op richting violenveld. Je kon elke dag wel een beker vol slakken tussen de violen vandaan peuteren. Dus heb ik een bierval gemaakt, een ingegraven plastic bekertje met bier er in. Want dat is een van de weinige prijzenswaardige eigenschappen van de slak: zijn voorliefde voor bier. Ik heb inmiddels heel wat ervaring met biervallen. Soms lijkt het wel een processie, zoals deze buikpotigen zich allemaal naar het bier glijden en dan kopje onder gaan en een prachtige benevelde verdrinkingsdood sterven.

De slakken hebben daarna al mijn prachtige tulpen opgegeten, de sla aangevreten en de raapstelen. Zelfs de vetplantjes van de rotstuin moeten het ontgelden. Maar het ergste was toch wel dat de met zorg in de kas opgekweekte courgetteplantjes na een dag in de volle grond volledig waren opgevreten.

Dat zou niet nog een keer gebeuren: de plantjes die nu in de volle grond zijn gezet, heb ik omzoomd met een slakkenfortificatie van kattengrind en cacaobonendoppen. Internet vertelde mij dat slakken er niet van houden daar overheen te glijen. De avond na de aanleg van deze verdedigingswerken ging ik toch niet geheel gerust naar de tuin. De ongerustheid was terecht: drie van de vijf plantjes vertoonden tekenen van aanvreterij.

Daarom heb ik die avond rond de al bestaande fortificaties nog een extra stelling aangebracht van knoflooktenen, waar gastropoda een broertje dood aan schijnen te hebben. Ook heb ik het aantal biervallen uitgebreid tot acht. En last but not least: ik heb voederplaatsen ingericht rond de plantjes, zodat de slakken zich naar hartenlust kunnen volproppen met sla en raapsteel. Die krijg ik toch van mijn levensdagen niet op, dus er kan best een kropje of bosje af. De slakken zullen dan echt niet meer de moeite nemen om de fortificaties te trotseren en aan een schamel courgetteplantje te knabbelen.

Deze aanpak lijkt te werken. Bij de laatste check waren er nauwelijks nieuwe sporen van vraat. Mocht dit toch niet werken dan zie ik mij genoodzaakt aaltjes in te zetten in de strijd. Aaltjes hebben de hebbelijke gewoonte slakken langzaam maar zeker van binnenuit op te vreten.

Inmiddels krijgen mensen in mijn nabije omgeving het idee dat ik dwangneurotisch gedrag verton en een obsessief-compulsieve storing ontwikkel. Terecht? Ik denk het niet. Bovendien: die slakken zijn zelf begonnen!

EXAMEN

2010-05-18T22:09:00.003+02:00

De eindexamens zijn weer begonnen. Dat betekent dikke stress voor heel veel kinderen, en dagelijks bekende Nederlanders die in de krant terugblikken op hún eindexamen. O ja, en dagelijks staan alle klachten in de krant over alle mogelijke examens. Mede mogelijk gemaakt door LAKS.

Dat laatste verbaast me eigenlijk nog het meest. Ik weet niet of we in mijn tijd zo bleu waren, zo weinig kritisch, of dat ik zelf gewoon niet zo goed heb opgelet, maar al die klachten over heien naast een examenlokaal, onbegrijpelijke opgaven, surveillantes die met hun naaldhakken op het parket trippelen en meer van die dingen... ik was geloof ik vrij Zen indertijd. Als ik het idee had dat het niet helemaal goed was gegaan dan vond ik dat vooral mijn eigen schuld. Maar ja, ik heb het nu inderdaad over de tijd van 'eigen schuld eerst'.

Ik vond mijn eindexamenjaar zo'n beetje het tofste jaar uit mijn schooltijd. Veel muziek maken, veel volleyballen, heel veel en lang hardlopen om me het idee te geven dat ik toch wat gedaan op dagen dat ik me er niet toe kon zetten me voor te bereiden op de examens, elke ochtend krantenwijk fietsen voor de broodnodige pecunia, veel concertjes langs en veel uitgaan, tsja... Laat ik zeggen dat het me verbaasde dat een klasgenoot op aanraden van zijn ouders was gestopt met korfbal - hij speelde op hoog niveau - om extra veel tijd te kunnen steken in het leren.

Bij het eerste schoolonderzoek was ik zo verstandig geweest om met een vriend vooraf een jointje te roken. Dat leek ons wel een goed idee, want poëzieanalyse - dat vak bestaat vast niet meer - is een stuk makkelijker wanneer je als het ware helemaal een bent met het gedicht. En dat waren we. Ik kreeg godbetert een lichte onvoldoende voor mijn interpretatie van een werkelijk nogal vaag gedicht. Ik houd het tot op de dag van vandaag vol: mijn interpretatie was beter dan die door de hele sectie Nederlands was bedacht, zelfs al was ze in overleg met de dichter zelve tot stand gekomen! Ik zou dit graag nog eens verifiëren. Ik zou graag nog eens zien wat ik heb opgeschreven over het gedicht, en ik zou het gedicht ook graag nog eens lezen. Helaas is dat niet mogelijk.

Ook Duits was niet echt top gegaan. Tijdens het mondeling moest ik in het Duits gaan vertellen wat er in vijftien stuks literatuur zoal aan verhalen stond. Helaas had ik van die lijst twee boeken in gelezen: twee in het Duits gelezen en twee in het Nederlands, en ik had nog twee samenvattingen of zo. In de zogenaamde examenwachtkamer vertelde een mede-leerling me nog even snel wat er in een niet gelezen boek gebeurde. Vooral de diverse relaties en de ontwikkelingen daarin werden me nog even uit de doeken gedaan. Helaas was dit een grap en gingen de eerste vragen van het mondeling over dat boek. Toen ik er na wat Duits gestamel achter kwam dat mijn maat me had genaaid door zijn foutieve informatie kon ik daar de humor wel van inzien, hoe slecht dit ook was voor mijn cijfer. Feitelijk ben ik gered door een hommel die door het open raam naar binnen vloog. Ik deed alsof ik aan totale paniek ten onder ging en docent Zandbergen ging er met zijn liniaal achteraan. Gelukkig was het een taaie hommel en gingen er dankzij hem zeker twee a drie minuten gezwets over boeken in rook op. ik kreeg om de een of andere reden het voordeel van de twijfel: een 5,5. En daar was ik blij mee, niet in het minst vanwege het uiterst hoge rendement van mijn inzet.

De beste eindexamenvraag kreeg ik tijdens het mondeling van mijn - dat mocht toen nog - homofiele leraar aardrijkskunde, Coster. Mijn werkstuk ging over Suriname en een van de vragen die ik moest beantwoorden was met wie meneer Coster het liefst naar bed zou gaan: Bouterse of Brunswijk. Daarop wist ik het antwoord natuurlijk direct!
De leraar geschiedenis rookte trouwens gewoon door tijdens mijn mondeling: ik denk dat LAKS gelijk handen tekort komt om alle klachten überhaupt in behandeling te nemen, mocht zulks anno 2010 nog eens gebeuren. Maar ik ging gewoon licht doorrookt en niet tot enige klacht in staat weg met een 8.

Ik was als eindexamenleerling wel een minimumlijertje. Als ik een studie had gekozen waarvoor een goede lijst verplicht was, dan was ik goed de Sjaak geweest. Gelukkig koos ik anders. Ik had voor wiskunde een zeer nipte 4,5 - afgerond een 5 dus: echt uiterst exact genoeg! Ik heb daarom - of was het vanwege een weddenschap? - wiskundeleraar De Leeuw op zijn mond gezoend tijdens de diploma-uitreiking.

Uiteindelijk ben ik dus zonder al te veel lof met een net-niet-pretpakket geslaagd met een keiharde 6,5. Afgerond is dat toch mooi een 7. En ik heb het niet in mijn hoofd gehaald om te klagen over ditjes en datjes... Want ja: eigen schuld eerst!

WEDERKEER

2010-05-10T22:13:00.003+02:00

Uit recent onderzoek is gebleken dat in Engeland de gemiddelde man in zijn leven 45.000 euro kwijt is aan rondjes die hij geeft in de pub. Dat is een fors bedrag. Ik wil niet weten wat ik in de loop der jaren aan drank en andere stimulantia heb uitgegeven. Maar hoe hoog het bedrag ook is, het lijkt me niet meer dan logisch dat er een heel behoorlijk evenwicht is in wat je uitdeelt en wat je krijgt. Er is sprake van wederkerigheid.

Uit de uitzending van In het kielzog van Darwin van afgelopen zondag werd gesteld dat dit soort wederkerigheid typerend is voor de mens, en hem daarin onderscheidt van andere levende wezens. De evolutiebioloog Hauser gaf als het tweede belangrijke verschil tussen mens en dier: de mens kent een moraal. Dit laatste wist hij mooi te illustreren door de opvarenden van de Beagle stellingen voor te leggen hoe zij zouden reageren in verschillende noodsituaties. Bottom line was dat niemand een passagier overboord zou gooien als dit nodig was om van zeven personen die te water waren geraakt het leven te redden.

Interessante theorie van Hauser. Ik vond wel dat die man er heel makkelijk vanaf kwam in de uitzending. Hij kreeg geen een kritische vraag te verwerken. En kritische vragen waren toch vrij eenvoudig te verzinnen. Zowel vanuit de perspectief van het dier als vanuit het perspectief van de mens, en zowel vanuit het oogpunt van de moraliteit als van de wederkerigheid. Ik neem aan dat de goede man zelf wel eerder tegenwerpingen heeft gekregen. Maar ach, waarom zou ik ze niet even voor hem opschrijven. Alhoewel de kans klein is dat hij mijn in het Nederlands gestelde epistel leest.

Wat betreft de moraal is het wel duidelijk hoe het zit: inderdaad, eerst het vreten! Ja, iedereen kan een waarachtig moraalridder zijn als er geen vuiltje aan de lucht is, de akkers vol staan met ruischend graan en de vissen spontaan uit het water op de barbecue springen. Maar dat is nu eenmaal zelden zo. En dan komt de moraal alras onder druk. Ik heb denk ik geen voorbeelden nodig om dit te illustreren.

Wat betreft wederkerigheid lijkt het er vooral om te gaan tegenover wie je wederkerig bent. Je mocht best honderduizenden negers tot slaaf maken, want die telden blijkbaar niet mee als soortgenoten, laat staan als gelijkwaardig. Naar een andere soort toe hoef je blijkbaar geen wederkerigheid in acht te nemen, en ook geen moraal. Of de moraal van geen moraal.

In sommige samenlevingen hebben zich in de loop der eeuwen hele vreemde systemen van wederkerigheid ontwikkeld. Die komen vaak neer op uitbuiting van de Zwakkeren en leiden volgens sommige theoretici uiteindelijk onherroepelijk tot Verelendung. Gelukkig konden de Uitbuiters zelf bepalen wat goed was en wat niet: als je poen hebt bepaal je de moraal.
Overigens wordt in veel culturen jouw bijdrage in de balans van de wederkerigheid vaak pas uitbetaald na je dood. Dat in sommige culturen zo gegeild wordt op maagden in het hiernamaals heb ik nooit zo begrepen, maar het hele idee van een Hemel is toch een prachtige uitvinding. Ook als stof zijt gij wederkerig.

Wederkerigheid is ook in de aankomende verkiezingen een belangrijk punt. Dat heet dan solidariteit, die bijvoorbeeld nodig is om ons prachtige sociale zorgsysteem draaiend te houden. Populistische partijen proberen een wij-zij-erige invulling van wederkerigheid uit te venten. En zo berijdt elke partij zijn eigen stokpaard.

Volgens mij werkt moraal het beste op zeer kleine schaal: die van de familie, en daar nog lang niet altijd. Er zijn ook mondiale representaties van. De gevers en de nemers in de geglobaliseerde wereld van de Wederkerigheid zijn tegenwoordig respectievelijk de minder bedeelden op deze Aarde en de rijke westerlingen, die uit puur altruïsme een lot uit de Postcodeloterij kopen. Jij een kans, zij een kans!

Even naar de dierenwereld dan maar. Ik weet wel voorbeelden (in ieder geval een) van wederkerigheid in het dierenrijk. Onder chimpansees komt een vorm van prostitutie voor, waarbij de vrouwtjes mannetjes bevredigen in ruil voor eten. En het gaat hierbij om vormen van seks die niet tot nageslacht leiden, dus evolutionair heb je er geen bal aan. Ach ja, een beetje beetje jeuk aan je snikkel en een vingerhoedje vol stijfsel ruilen tegen wat lekkere hapjes, hoe wederkerig kun je gaan?

Wederkerigheid en moraal: ik vind het prachtige principes en zou trots zijn op Nederland en de mensheid in het algemeen als wij ons er iets aan gelegen zouden laten liggen. Al was het maar om ons te onderscheiden van de Beesten. Volgend jaar maar weer eens opnieuw proberen, bij wijze van goed voornemen?

BEVRIJD ONS VAN DE ANGST

2010-05-06T13:19:00.006+02:00

Ook dit jaar ben ik weer naar de Dodenherdenking op het Domplein geweest en de dag er na naar het Bevrijdingsfestival in Utrecht. Dodenherdenking is altijd mooi om bij te zijn. Een stille tocht en twee minuten stilte met zo'n grote groep mensen: het blijft indrukwekkend. Het verwondert me altijd dat iedereen - ook het gewone publiek - zich zo netjes gedraagt tijdens de herdenking. Als het woord niet zo ontzettend gedevalueerd zou zijn, zou je bijna spreken van respect.

Gelukkig begon in Utrecht niet - zoals in Amsterdam - een gek tijdens de stilte te schreeuwen. Wat is toch die angst die de aanwezigen er toe beweegt om bij een schreeuw als een kudde op hol geslagen bizons elkaar onder de voet te lopen? Wat een angstig en benepen volkje begint dat Nederland te worden. De reacties die ik heb gezien gingen alweer richting oplossingen: geen ouderwetse dranghekken maar van die anti-kantelhekken die bij festivals gebruikt worden. Het blijft toch bijzonder: bij Koninginnedag rijdt een gek het publiek in en het jaar er op worden er zandzakken gelegd zodat dat niet meer kan. Alsof wij ons kunnen verzekeren tegen dit soort risico's. Een beetje een innovatieve gek verzint echt wel wat nieuws als hij zijn hersenkronkelige punt wil maken.

Ook bij het Bevrijdingsfestival vierde het veiligheidsfascisme hoogtij. Dat was voor het eerst. Voorheen kon je overal Park Transwijk in en je eigen eten en drinken meenemen. Ik kan me voorstellen dat de schoonmaakkosten dan hoog zijn (doe zoals bij Parkpop: een rijksdaalder voor iedere gevulde vuilniszak). Maar de belangrijkste reden om over te gaan tot toegangscontroles is natuurlijk de veiligheid.

Het festivalterrein is flink in omvang teruggebracht en volledig omgeven door hekken. Ikzelf doe er 20 minuten over om met het juiste polsbandje het terrein op te komen. En dan ben ik nog beëdigd vrijwilliger die ver voordat het festival begint aanwezig moet zijn. De ingangscontrole - je mag geen flessen meenemen - leidt tot enorme wachtrijen en wachttijden. En ja, al snel is het terrein vol.

Ik heb mensen door het water zien waden om het terrein op te komen: heel goed! Ook was er net buiten de hekken een gigantische picknick op gang gekomen van mensen die niet het terrein op konden, of hun eigen meegebrachte drank en voer niet mee naar binnen mochten nemen. Ik hoop dat ze er een flinke rotzooi van hebben gemaakt.

Ach, het blijft pappen en nathouden en dweilen met de kraan open, zoals de veiligheid in Nederland wordt aangepakt. Als je van een suggestie van veiligheid echte veiligheid wil maken heb ik nog wel wat tips.

Zorg voor een uitgebreid psychologisch en antecedentenonderzoek voor alle aanwezigen op alle publieke evenementen. Denk Duyvis-stempel 'oké'.
Drugs- en alcoholcontrole voor alle potentiële bezoekers. Positief: 10 jaar geen toegang. Op het festivalterrein zijn drugs en drank uiteraard niet verkrijgbaar.
Zorg er voor dat naast elke festivalganger een verklikker staat: dat geeft een veilig gevoelen maakt van iedere staat een heilstaat.
Schenk gratis water met een lichte dosis valium er in.
Laat de bevolking vooral naar festivals en dergelijke gaan, want de meeste ongelukken gebeuren nog steeds thuis!

Kijk, dan krijg je veiligheid! Tot die tijd moeten we ons maar behelpen met een lapmiddel of drie.

SKOEP

2010-04-29T16:13:00.002+02:00

In het aankomende VluchtelingenWerk Mazagine staat een interview met Bojan Bajic. Hij heeft met zijn gezin een aantal jaren in het AZC op Vlieland gewoond en is op het eiland blijven hangen, of beter gezegd: is er teruggekeerd. Ik weet niet wat er in ons clubblaadje komt te staan, maar ik vermoed dat ik wel een skoep heb.

Want afgelopen weekend was ik zelf op Vlieland en heb daar met Bojan gesproken. En dat leverde zeer nieuwswaardig materiaal op. Ik was er bijvoorbeeld bij toen de burgemeester van Vlieland - de jongste van Nederland, en hij schijnt nog Haan te heten ook! - in de achtertuin een spontane knipbeurt ten deel viel. "Yorick, dit kan echt niet meer, ik ga je knippen" zei Bojan. De burgemeester is snel overgehaald. Hij vindt het wel een grappige gedachte dat nu beide kappers op het eiland denken dat hij bij de ander is geweest. Het is weliswaar bijna donker, maar puur op gevoel weet Bojan er een knappe coupe van te maken. Bojan heeft geleerd te knippen in het vluchtelingenkamp waar hij zat. Je moest toch wat. Kappersvakscholen, wie heeft ze nodig?

Als we wachten tot Bojan is uitgeknipt, krijgen we Kroatische wijn aangeboden, die heel authentiek wordt uitgeschonken uit een colafles. Het lijkt er op dat in die fles eerder slivovitsj heeft gezeten, of het moeten hele rare druiven zijn geweest. Maar lekker is het wel, om niet te zeggen: apart.

Eerst nog even wat achtergrondinformatie over Bojan. Hij heeft met zijn gezin een verblijfsvergunning gekregen op grond van de pardonregeling. Hij is afkomstig uit Dalmatië en dus een kind van de Adriatische kust. Hij was dan ook dolblij toen hij in Nederland - na zijn vlucht - aan zee kwam te wonen. En niet zo maar aan zee, maar volledig omgeven door zee!

De Vlielanders waren in eerste instantie niet blij toen er plannen waren er een AZC te vestigen. Met 1150 lokalo's is 300 asielzoekers op je eiland toch best veel. Dan kan het wel zo zijn dat er 's zomers tienduizenden toeristen komen, maar die gaan ook weer weg. Uiteindelijk kwam het helemaal goed tussen de bewoners van het AZC en de eilanders. Er werd verontwaardigd gereageerd toen het AZC ging verdwijnen. Verontwaardiging over de totale verwitting van het eiland: wie had dat ooit gedacht? Overigens heeft de eigenaar van het voormalige AZC een dusdanig goeie deal met COA bedongen, dat hij genoeg geld opstreek om het duurste hotel van het eiland te bouwen op de plek van het AZC.

Bojan is een ondernemend typje. Hij heeft met zijn grote enthousiasme en sociale talent voor elkaar gekregen dat hij nu de hipste spot van het hele eiland bestiert:
http://www.podiumvlieland.nl/ Een prachtige ijszaak annex theater, waar prachtige films, maar ook allerlei optredens worden vertoond. Over vluchtelingen die het gemaakt hebben gesproken.

's Avonds zitten we met Bojan en burgemeester - die het goede voorbeeld geeft door als eerste te gaan roken - naar café het Praethuys. Vielands meest gevierde zanger treedt er op. Bojan vertelt zijn boeiende levensverhaal. De idiotie van een oorlog. Verlies van levens, verlies van vriendschappen. Maar ook de liefde voor de zee. De liefde voor Dalmatië en de liefde voor zijn nieuwe thuisland: Vlieland.

ZOT

2010-04-20T08:27:00.000+02:00

Van de week kocht ik voor 2 euro bij De Slegte een prachtig boekje: Van de zotten. Een regelrechte aanrader! Er staan teksten in van verschillende Nederlandse cabaretiers en cabaretières. Geweldige liedjes met geweldige teksten. Met het nodige gegnuif en gegniffel heb ik het boekje tot mij genomen. En aangezien ik deze week geen inspiratie had, geef ik een kleine bloemlezing. Heel klein, twee versjes, en niet voor de tere zielen!

Op de tennisclub in Bavel

sloeg ik ballen op het gravel

vroeg er zo'n Bredase dame

of ik zin had in een game

ik zei: goed! Want ik dacht dakket

wel kon winnen met mijn racket

ingesmeerd met vaseline

stond ze bij de baseline

en opeens sloeg die Bredase

een verschrikkelijke ace

ik dacht: zo, dat is een grove

is het zomaar fifteen-love

na een stelletje onheuse

harde klappen stond het deuce

hup! daar kwam weer zo'n onkiese

oorverdovende service

die was uit! helaas de fiere

maar partijdige umpire

bleek een blinde en een trage

en zij stond op advantage

kijk maar uit, jij ouwe zak, want

ik ga meppen met mijn backhand

de umpire zei toen kattig:

dame, game, set en match

Frank van Pamelen

Ongenuanceerd anti-kinderlied - Katinka Polderman

ze willen altijd aandacht

en ze schijten in hun broek

ze staan op elke straathoek

te kluiven op een liga-koek

ze roepen om het hardste:

' ik ben knap, ik ben al vijf!'

't wordt tijd voor een klein brandje

in het kinderdagverblijf

ze maken stomme grapjes:

'Ik verhuis naar Walibi!'

't is puur behaagzucht wat ze doen

wij roepen: 'wat een fantasie!'

ze willen graag een cavia

een hamster of konijn

om de pootjes uit te trekken

het mag ook een zusje zijn

en ik heb heus wel begrip

al is het niks voor mij

voor zo'n rompje in de bosjes

of zo'n armpje op de hei

ze willen graag een kusje

op hun mond en anders niet

die zit vol met snot en smurrie

en met korsten Olvarit

ze weten alles beter

'Tss, Saturnus hééft geen maan!'

waarom gebeurt het nooit eens hier

maar altijd in Beslan?

en ik kan er echt niet bij

dat er pedofielen zijn

dat je geil wordt van zo'n mini-Hitler

met een mandarijn

mijn kind wordt niet zo'n monster

't wordt weldenkend, lief en blij

vriendelijk, bescheiden

want mijn kind lijkt vast op jou

RUS

2010-04-15T15:00:00.004+02:00

Vorige week zat ik op een prachtige, hooguit net iets te koude avond in mijn tuintje aan de Vecht. Samen met M., een vluchteling uit Afghanistan. Eten, drinken en ouwehoeren. Ik ken M. vanuit het Intercultureel Theehuis, waar hij eerst als bezoeker kwam en sinds een paar maanden als collega-vrijwilliger komt. Opvallend is dat hij zich het gebruik van het woord gezellig al heel behoorlijk heeft eigen gemaakt. Gedurende de avond zegt hij zeker acht keer hoe gezellig het wel niet is. Toch heeft zijn 'gezellig' denk ik een hele andere inbedding dan mijn 'gezellig'. Niets is zo relatief als gezelligheid.

M. heeft zijn verblijf in Nederland te danken aan de pardonregeling. En dat in combinatie met een flinke dosis geluk. Of geluk...? Hij zat al in detentie om uitgezet te worden, maar ironisch genoeg heeft hij het aan de Schipholbrand te danken dat zijn uitzetting niet is doorgegaan. Voor en na de detentie heeft hij jaren als illegaal in Nederland gewoond, lange tijd in een kraakpand.

De reden voor zijn vlucht is dat hij alcoholische dranken verkocht in zijn restaurant in Kabul. Daar wordt de gemiddelde Taliban niet blij van. Het is navrant dat hij nu in Nederland ondanks een chronische hepatitis toch door blijft drinken. Niet veel, maar gewoon lekker. Misschien dat een arts in zijn interculturele communicatie moet weten dat een welgemeend 'U kunt beter geen alcohol drinken, meneer' niet werkt. Als je er volgens de sharia voor moet worden gedood, dan is zo'n doktersadvies natuurlijk een lachertje.

De verhalen die M. vertelt over zijn leven in Afghanistan, Wit-Rusland en illegaliteit lijken afkomstig uit een spannend jongensboek. Helaas wel een Afghaans jongensboek. En ook nog eens non-fictie. Het is een godswonder dat deze man überhaupt nog leeft. Ik realiseer me dat mijn Nederlandse leventje weliswaar saai is, maar als ik moet kiezen tussen saaiheid en onveiligheid dan weet ik het wel. Saaiheid met een vleugje gezelligheid, dat dan weer wel.

Kanaries

2010-04-07T20:58:00.003+02:00

De voetbaltempel van Barcelona, Camp Nou, schijnt in de catacomben een heuse kapel te hebben. Zo kunnen de waarachtig gelovigen onder de spelers zich optimaal prepareren voor de wedstrijd. Ik neem aan dat dit alleen geldt voor het eigen team. Want iedere voetbalkenner weet dat God, als hij van voetbal hield, voor Barcelona zou zijn. En bij een WK uiteraard voor de Goddelijke Kanaries.

Het blijft toch altijd een potsierlijk gezicht: voetballers en andere sporters die zich tot een hoger medium wenden voorafgaand aan een te leveren prestatie. Alsof Ons Lieve Heer niets beters te doen heeft dan zich onledig te houden met aardse zaken als voetbal en 100 meter sprint. Wat maakt het hem uit wie er wint?

Het valt die sporters eigenlijk nauwelijks kwalijk te nemen dat ze het doen. Psychologisch onderzoek heeft allang aangetoond dat het aanroepen van een God je prestaties verbetert. Of aan de hand van de Olympische medaillespiegel kan worden aangetoond welke God nu eigenlijk de beste is gaat misschien weer een stapje te ver.

Al die sporters voelen zich na het neerzetten van een goede prestatie ook weer verplicht om hun God te danken voor zijn bijdrage en steun. Dat vind ik helemaal irritant. Kan Afellay bijvoorbeeld niet eens uit de leader van Studio Sport worden geknipt met dat vingertje richting hemel na een gescoord doelpunt? En dan mag Messi vier keer scoren in een niet onbelangrijke wedstrijd, om na elk doelpunt een kruisje te slaan vind ik toch een zwaktebod. Alsof niet sec dat specifieke bundeltje genen (talent!) in combinatie met een zeer sterke gedrevenheid zo'n fantastische voetballer heeft opgeleverd. Ook, en een heel minuscuul stukje religieus zelfbedrog. Als een korreltje suiker in de slagroom op de taart.

Denken die sporters nou werkelijk dat God ze zal waarderen voor hun stukje gratis en uit zijn verband gerukte promotie? Kunnen de reli-sporters van deze wereld hun bondje met God niet gewoon in volstrekte anonimiteit betuigen? God kennende zou hij dat veel meer waarderen. En van sport houdt de goede man sowieso niet.

Als je het mij zou vragen - dat gebeurt inderdaad veel te weinig - zou ik er voor zijn om elke vorm van religie uit te bannen uit de sport. Ja, inderdaad, net als doping. Het is natuurlijk super-oneerlijk dat de ene sporter - vermeend - hulp van boven krijgt en de andere het helemaal op eigen kracht moet doen. Ach, waar hebben we het helemaal over: als God werkelijk de regie in handen had, zou sport niet eens bestaan.

KRUIWAGEN

2010-04-06T20:51:00.010+02:00

Pasen en Pausen... Het blijft een grappige combinatie. Het is altijd weer leuk, zo'n grappig verklede bejaarde die zinnen als 'Bedankt voor die bloemen' en 'Met de hulp van de Heilige Geest' mal uitspreekt. Tijdens Pasen spreekt de Paus zijn zegen uit aan zijn volgelingen, en hij doet nog wat absoluties links en rechts alsof het allemaal geen geld kost. Je hoeft alleen maar naar de uitzending op tv te kijken of op de radio te luisteren en je bent gezegend en/of je zonden zijn vergeven. Van alle volgelingen? Ja, ook van Berlusconi.

Ook mindere goden als priesters en diakenen kijken met Pasen niet op een zegening meer of minder. Zo zag ik gisteren bij Man Bijt Hond een prachtig filmpje van een inzegening van motorrijders op eerste of tweede Paasdag. Dan begint namelijk het motorseizoen, en het is toch fijn als je vooraf ingezegend bent. Motorrijden is immers een risicovolle onderneming.

De inzegening speelt uiteraard in een van onze zuidelijke provinciën. Een echt imposant aantal motorrijders is van de partij om te worden ingezegend. De diaken van dienst is een invaller. De oorspronkelijk zegenaar kan deze inspannende klus niet aan wegens lichamelijk malheur. De inval-diaken heeft wel vaker soortgelijke zegeningen gedaan, maar niet op deze schaal. Hij zegent normaliter alles wat kan rijden: auto's en fietsen, maar ook kruiwagens en zelfs schoenen. Zijn eerste massa-zegening is natuurlijk een hele uitdaging voor hem.

Gek genoeg heb ik niet het idee dat de inval-diaken en de eigenlijke diaken van dienst hun zegenrijke werk echt serieus nemen. Terwijl je zou denken dat als iemand dit serieus moet nemen, het toch zeker de diakenen zelf moeten zijn. Als de interviewer vraagt: "U schept er wel genoegen in de mensen nat te maken?" antwoordt de diaken: "Jaha, dan weten ze tenminste dat ze gezegend zijn!" En wat me ook tegenvalt: de diaken maakt het wijwater gewoon zelf. "Heeft u eigenlijk wel genoeg wijwater bij u?" "Jaha, zekers, heb ik gister zelf gemaakt." Terwijl je toch zou denken dat wijwater uit een gecertificeerde heilige bron moet komen. Weer een illusie armer.

Het is toch bijzonder dat zo'n zegening zo veel mensen op de been brengt. Het hoort bij Pasen als een paasei. Het is een raar soort bijgeloof volgens het principe baat het niet dan schaadt het niet. Als je een motorongeluk krijgt én je bent gezegend, dan was het je tijd of dan was het zonder zegening nog veel erger afgelopen. Overkomt je niets, dan heeft de zegening gewerkt. Dat kan ik ook nog wel! Geef mij zo'n kwast, wat water en een leuk pak en mijn zegeningen zijn niet meer te tellen.

GRAP

2010-03-29T09:56:00.005+02:00

In 1994 kreeg ik van mijn toenmalige vriendin een boekje, getiteld De Grap. Het ging over een man die een Grap uithaalt met een vrouw waar hij verliefd op is. Voor De Grap doet hij alsof hij de vrouw, die ergens achter een balie werkt, overvalt. Geheel spontaan. De vrouw vindt het duidelijk geen Grap. Zij denkt dat het een echte overval is. Het alarmknopje wordt ingedrukt. Grappenmaker heeft de boel totaal verkeerd ingeschat.

Toen toenmalige vriendin vroeg wat ik van het boekje vond antwoordde ik spontaan: 'Vreselijk!' Dat was duidelijk niet het goede antwoord. Ook in die tijd werd eerlijkheid als een deugdzame eigenschap gezien, maar je had er zelf vaak best last van als je er naar handelde en sprak. Dan kun je achteraf wel zeggen dat je bedoelt dat het een prachtig boek is, maar de thematiek op zichzelf vreselijk, maar daar red je het dan al lang niet meer mee.

Ik moest aan De Grap denken vanwege Milly. Niet omdat in geval Milly sprake was van een Grap. Milly is postuum BN-er geworden na een mediabombardement zonder weerga. Iedereen mocht en moest zijn zegje doen over het gebeuren: familie, vrienden, Nederlanders in het algemeen en Nederlanders in het bijzonder. Want over zo'n voorval heeft ieder weldenkend mens een mening, en meningen zijn er om geventileerd te worden, en wel in overdrachtelijke zin. Waar het mij om gaat is dat weer bleek dat de ontwikkeling van een mening over een dader heel interessant in zijn werk gaat. Als mensen met de kennis van nu (feiten rond het delict) en licht ontoerekeningsvatbaar, want nog helemaal in hun emotie (vanwege het delict) met terugwerkende kracht hun buurman, collega of kennis (de vermeende dader) tegen het licht houden, blijft er geen spaan van hem heel. Het verbaast niemand dat juist deze persoon het delict heeft gepleegd. Een beangstigend fenomeen. Zeker als je achteraf niet de dader blijkt te zijn, zoals bij de Parkmoord of de Puttense moordzaak.

Ik vraag me af wat mensen over mij zouden zeggen wanneer er iets vreselijks was gebeurd bij mij in de buurt en ik – God verhoede en natuurlijk onterecht – verdachte was. Hart van Nederland interviewt mensen uit mijn flat. De reacties: 'Nou, het verbaast me niks eigenlijk, nee... Nee, niet echt!' 'Nu je het zegt, hij zat altijd wel heel erg naar ons dochtertje te kijken ja!' 'Tsja, hij lachte altijd wel vriendelijk naar je in het trappenhuis, maar je zag dat er iets achter zat. Dat het een masker was of zo. Hij had iets... ja, hoe zeg je dat? Iets bezetenigs.' 'Het schijnt dat ie ook elk jaar met allemaal donkere kindertjes op vakantie gaat. Ik wil niet weten wat daar allemaal gebeurt!' 'Is er trouwens al gegraven in zijn tuin? Ja, dat heeft ie, verderop aan de Vecht. Het zou me niks verbazen als daar wat wordt gevonden.' Nee, mijn buren gaan ongetwijfeld voor me door het vuur.

De Grap eindigt als de man van De Grap de overval bekent: dat is volgens zijn advocaat het beste wat hij in de ontstane situatie kon doen. Zijn familie en beste vrienden zijn inmiddels gaan geloven dat hij toch misschien, in een vlaag van – ja, van wat eigenlijk? – de overval heeft gepleegd. De een na de ander is afgehaakt in zijn steun aan hem. Het verbaast ze bij nader inzien eigenlijk niets dat dit heeft kunnen gebeuren.

De Grappenmaker wordt als een mak lam de cel in geloodst door twee agenten. De celdeur gaat dicht. De metalige dreun galmt na over de gang. Verlaten en alleen zit hij met zijn hoofd in de handen op een ijzeren bed. Vreselijk! Waarom? Omdat ik het mij zo ontzettend goed kon voorstellen dat ik zo'n soort Grap zelf zou kunnen maken.

MONNIK

2010-03-17T22:10:00.003+01:00

Vandaag stond op de tekstpagina van RTV Utrecht het bericht dat er deze zomer in de Monnikenhof te Vianen extra jongerenwerkers worden ingezet. Aanleiding is dat de jeugd het hier vorige zomer nogal bont heeft gemaakt. Hoe bont vertelt het bericht niet. In ieder geval bont genoeg voor klachten. In het bericht staat als verzachtende omstandigheid voor deze bontmakerij genoemd: de jongerenwerkers waren met zomervakantie. Zo houd je de boel natuurlijk nooit rustig. Daarom is er dit jaar extra geld beschikbaar zodat de jongerenwerkers hun goede werk kunnen doen in de zomerperiode. Om de jeugd wat om handen te geven, zodat ze geen tijd heeft om het bont te maken.

Ik heb zelf mijn hele schoolgaande jeugd in de Monnikenhof gewoond. Maar bont, dat werd het er in mijn tijd nooit echt gemaakt. En als het dreigde te gebeuren dan was er altijd wel een buurtvader of -moeder die je heel ouderwets corrigeerde. En reken maar dat je dan onder de indruk was! En als de dood dat ze tegen je ouders gingen zeggen dat je het best bont gemaakt had. Mijn vader heeft wel eens zo'n zogenaamde pestjongen gecorrigeerd door hem in de houdgreep te nemen, waarbij de schedel van de jongen niet onzacht met de muur in aanraking kwam. Tegenwoordig krijg je voor minder al last van relatief milde vormen van eerwraak. Dat was trouwens bij deze pestjongen niet bepaald ondenkbaar. Hij heeft ooit eens een meisje uit de buurt met een luchtbuks beschoten vanaf het balkon.

In mijn tijd zaten we vooral hele zomeravonden lang met de buurtkinderen te buskruiten of te touwknopen, of we voetbalden door tot we de bal nauwelijks meer zagen. We fietsten naar de polder Bolgerije, want daar was de hut onder een meidoorn. Als het echt beroerd weer was maakten en beschilderden we zoutdeegpoppetjes, met haar uit de knoflookpers. We bouwden met de bende van de Zwarte Panter hooihutten met kriebelgarantie. We bereidden hilarische acts voor voor de buurt-stuif-es-in. We vingen padjes in de kruipruimte van huizen die nog in aanbouw waren. De deuren zonder deurkruk waren prima te openen met een lepel.

Maar soms sprongen ook wij heus wel eens uit de band. Dan schoten we met onze pvc-geweren tientallen papieren pijlen in een hor, of door een open raam. Machtig mooi was dat! En soms kwamen ze heus achter je aan rennen. Af en toe schoot je ook op de buurtkinderen, gewoon, voor de lol. Ik kreeg toch wel een beetje spijt toen ik ooit eens een langsfietsend meisje los uit de heup in haar lip schoot met een behoorlijk scherp gedraaide pijl. Zeker als je dat gladde dikke papier uit de Ariadne gebruikte dan konden ze gemeen aankomen. De pijl bleef heel even in de lip hangen voordat hij op de grond viel. Het meisje kwam onhandig tot stilstand en zat verstild te jammeren, met echte tranen. Het zadel van haar vouwfietsje was achterover gekanteld en stond met de punt omhoog. Een dropje bloed welde op uit haar onderlip. Ik ging naar het meisje toe, waarschijnlijk om te vragen of het een beetje ging, maar ze was niet zo van praten op dat moment. Tsja, wat kon ik verder doen dan sorry prevelend het veld ruimen. Nee, dit was niet leuk meer, zeker omdat dit meisje een best wel sterke oudere broer had die heel goed wist waar ik woonde.

We waren soms ook in voor stomme dingen als alternatief belletjelellen. Ik heb geen idee wie deze spelletjes bedacht, ik kan me niet voorstellen dat ik het was... Je moest dan aanbellen, blijven staan en als de deur geopend werd zeggen: 'O, vergeten weg te rennen!' En dan dus wegrennen. Of je moest vragen: 'Weet u hoe laat het is?' en als ze dan antwoord gaven, op je horloge kijken en zeggen: 'Dat klopt'. Dat is nog niet echt uit de band springen, meer spielerei.

Met oudejaarsavond liepen we dagen rond met pvc-buizen en sterretjes, waarmee we gemene rookbommen maakten. Ik denk dat daar de afbraak van de ozonlaag eigenlijk pas echt is begonnen. Wat een gore rook komt daar vanaf! Maar het moet gezegd, als de sterretjes met zijn tienen tegelijk in de buis tot ontbranding kwamen en een enorme vonkenregen produceerden, dan zag dat er magistraal uit. Als dat voorbij was gooide je de nog tijden doorrokende gesmolten pvc-rommel in een niet willekeurige tuin. De leukste variant was om bij iemand uit de buurt die je niet echt mocht de rookbom in de tuin te plaatsen, met de aanstaande steekvlam richting deur. Timing is alles in zo'n situatie: rookbom afsteken, aanbellen en maar hopen dat de deur op tijd open wordt gedaan om de volle laag uit de rookbom te krijgen.

Ach ja, zo blijkt maar eens te meer: vroeger konden wij ons ook zonder jongerenwerkers prima vermaken.

WRAK

2010-03-17T21:33:00.004+01:00

Op Discovery Channel wordt het programma 'Destroyed in seconds' uitgezonden. De naam dekt de lading heel behoorlijk: in luttele seconden vallen speedboten uit elkaar, storten complete villa's in een rivier en vliegen raceauto's desintegrerend door de lucht. Deze beelden worden afgewisseld met antiek uitziende beelden van ondergrondse kernproeven waardoor de aardkorst uiteen gereten wordt en Kuifje-raketten die na lancering slechts een paar meter los komen van de aarde om vervolgens terug te storten, waarbij de nog volle brandstoftank voor een gigantische explosie zorgt. Ik moet zeggen: ik kijk er graag naar.

In mijn jongensjaren moest je een jaar wachten op - achteraf - wat lullige botsinkjes van DAF-jes en rondvliegend cardboard van caravans bij Achteruit Rijden. Ik had al vroeg een lichte obsessie voor botsingen en van die dingen. Je had speelgoedauto's die uit elkaar vlogen als ze ergens tegenaan reden. Die wilde ik dolgraag hebben. Je kon na elke bosting de auto weer in elkaar zetten, want die bestond uit losse onderdelen. Op de reclame op tv en in de krantjes die rond Sinterklaas massaal werden verspreid zag dat er echt heel gaaf uit (of hoe noemde je dat in die tijd?). Ik denk dat mijn ouders zeiden dat dat in het echt lang zo mooi niet was als op tv. En ze gaven liever Fischer Technik.

Ter compensatie ging ik met vriend S. zelf maar auto's beschadigen. Speelgoedauto's wel te verstaan. De botsing hoefden we niet te simuleren. Het ging om de deuken, de beschadigingen. We legden het autootje gewoon onder een tafelpoot en gooiden onze niet al te zware jongenslichaampjes bipsgewijs met een flinke klap op de tafel. Het was nog best moeilijk om de auto hierbij precies goed onder de tafelpoot te houden. Bij sommige autootjes moest je dit procedé echt een keer of wat herhalen voor er een mooie deuk ontstond.

Soms bedachten we iets spectaculairders. Alhoewel, vaak hebben we dat niet gedaan. Het was toch wel gevaarlijk om achter een bulldozer aan te rennen, om dan net voor de rupsband je autootje rechtop neer te zetten. De bulldozer kon niet anders dan dwars over het autootje te rijden. Als de bulldozer voorbij was, was inderdaad het dak prachtig mooi ingedeukt. Gaaf! Maar er was nog een reden waarom we dit niet vaak hebben gedaan: je kreeg het autootje gewoon niet meer los uit het asfalt, hoezeer je ook aan het wrikken was.

De liefde voor wrak en botsing ging verder dan speelgoed. Als we vroeger met paps en mams naar de Autorama en Piet Kerkhof gingen in Utrecht, stonden daar autowrakken opgesteld. Geen idee waarom, een sloperij was er niet, maar ze stonden er. Ik was natuurlijk eerder klaar met winkelen dan mijn ouders en ging dan kijken bij de autowrakken. Het had iets heel spannends. Eigenlijk was ik als de dood dat ik ergens bloedspetters of vergeten afgerukte lichaamsdelen zou vinden. Maar toch, ik moest kijken. Als mijn ouders dan kwamen vond ik het jammer dat we vertrokken, maar ergens was ik ook blij dat ik niks engs had gezien.

Ooit stond er ergens op 'ons' Pleintje een sportief autootje, een MG of zo, met open dak. De auto was van de zoon van de buurvrouw, en hij had een botsing gehad (alsof je een botsing kunt hebben...). Ik had een onbedwingbare behoefte om naar de prachtig gebutste auto te kijken. Dit was een typisch geval van Destroyed in seconds: de auto was flink gehavend. Kort daarna had ik een beetje een morbide droom. Het is een van de zeer weinige dromen uit die tijd die me nog bij staat. Ik was bij buurvrouw en vroeg hoe het met haar zoon ging na het ongeluk. "Tsja, niet zo goed", zei buurvrouw, "kijk maar!" Ze kwam terug met het hoofd van zoon. Ze hield het vast aan het lange donkere krullende haar, zonder emotie, alsof het een ding was. Ik neem aan dat ik bij ontwaken geschrokken en op kousenvoeten naar boven ben gegaan om mijn bange gemoed te laten sussen door paps en mams.

LEVEN

2010-03-14T22:25:00.002+01:00

Vandaag heb ik eindelijk weer eens wat gedaan in de tuin in de categorie tuindingen. Tuindingen zijn dingen zoals het omspitten en bemesten van een aankomend zaaibedje, het in de grond stoppen van 140 bollen en het uitzaaien van de vroege kweek in de kas. Tijdens de werkzaamheden doen vogels lenteachtige dingen. De reigers van de kolonie aan de andere kant van de Vecht vliegen rond met flinke takken in hun bek, om de wankele overblijfselen van de nesten van vorig jaar te verstevigen. Twee reigers doen op de grond een soort onbeholpen kraanvogelimitatie, een spiegeldans die vast op den duur uitmondt in een wilde paring. De kopveren van de futen hebben weer hun uitbundige lentekleur gekregen. Meerkoeten en zwanen bevechten hun territorium te water, merels doen dat te land.

De twee dagen er voor ben ik bezig geweest met een vrij ranzig klusje: de rommel opruimen van de vorige eigenaar. Het was erg onsmakelijk, maar toch ook leerzaam. Vooral op het gebied van de fauna. Zo weet ik nu dat wanneer de inhoud van een compostbak niet goed composteert, er een vreselijk stinkende derrie ontstaat waarvan je zou denken dat het tamelijk dodelijk is. Maar er zijn altijd weer dieren die er prima in kunnen leven. De ton wordt bewoond door een soort witte meelwormen ter grootte van het laatste kootje van een pink. Ze zien er volgevreten en tevreden uit. Veel leven zit er trouwens niet in. Daarnaast zitten er een soort gemuteerde slakken in die het meeste doen denken aan een weeïg uitgevoerde groenbruine hazelnoot. Als ik de ton leegkieper in de aangrenzende sloot blijken er echt honderden van beide soorten in te zitten. Gelukkig hebben deze mutanten de strenge winter niet overleefd.

De vorige eigenaar heeft me ook in zijn oneindige goedheid een sjemies twaletje nagelaten. Dat is nog een heel gevecht, zo'n ding open krijgen en de sjemiese restanten op een nette manier verwijderen. In het zitgedeelte zit - voor de zitter rechts - een rond plastic harmonicaatje dat bij indrukken een sjemies goedje het twaletje in laat stromen. Ik hevel de inhoud zonder hevel over naar de tank waar het spul uit lijkt te komen. Het schoonmaken van het reservoir waar de ontlasting in terecht komt is een minder prettig karwei. Ik probeer de aangekoekte stront los te schudden door wat extra water aan het sjemiese spulletje toe te voegen. Dat lukt niet echt. Als ik in het reservoir kijk zie ik tot mijn verbazing dat ook onder deze buitenaardse omstandigheden enig dierenleven gedijt. Een lichte kokhals onderdrukkend ontwaar ik een soort tubifexachtige wormpjes van het soort dat een vriendje vroeger voor zijn hagedissen en gekko's kweekte in de stortbak van het toilet.

De vorige eigenaar zei het twaletje zelf 's avonds in de Vecht te legen als er niemand keek. Dat kan eigenlijk best. Zo sjemies is de inhoud blijkbaar ook weer niet: ook in zo'n schijnbaar dodelijke omgeving tiert het dierenleven welig. De inhoud van het reservoir leeg ik in een pan met tuit, die ik weer heel voorzichtig, nauwelijks met enig gespetter, leeg in de sjemiese tank. Het twalet is ontmanteld en geledigd en kan nu samen met de pan netjes in een vuilniszak in een vuilniszak in een vuilniszak worden gestopt om af te voeren.

Zo, nu nog even de inhoud van de kliko overdoen in vuilniszakken. De smerigste klusjes zijn weliswaar gedaan, wat er onderin de kliko ligt is toch echt het ranzigste goedje van de dag. Het is een soort chemisch braaksel dat gemaakt lijkt te zijn door een maffe chemicus die zich ten doel heeft gesteld met alle daartoe beschikbare middelen het allersmerigste op braaksel lijkende stofje aller tijden te produceren. Het is weer kokhalstijd. Ik trek de met dat spulletje overgoten stukken vloerzeil onder uit de kliko en prop ze in vuiliniszak dertien, veertien en vijftien. De roestbruine olieachtige substantie druipt over de tegels. Mijn handschoenen absorberen het spul. Mijn werkmanskleren zijn ook een beetje bespetterd en ruiken nu zurig. Een gerusstelling: in de kliko is echt geen enkel levend beest te bekennen. Het zou me niks verbazen als dit spul in WO1 is gebruikt in de loopgraven.

Als ik 's avonds zit te eten ruik ik vaag de zure geur van dat ontzettend gemene goedje. Ik haal mijn handen naar mijn neus, en ja: ze ruiken er nog steeds naar. Ondanks gebruik van schilderszeep, gewone zeep en een langdurige douche. Ik onderbreek de maaltijd en maak een lauwwarm handbadje klaar met een flinke scheut glorix. Dat helpt, ik ruik alleen nog maar chloor. Met wit uitgeslagen handen zet ik mij weer aan de maaltijd.

KIES

2010-03-03T22:34:00.003+01:00

Vandaag heeft elke stemgerechtigde die zijn paspoort niet kwijt is kunnen stemmen voor de gemeenteraadsverkiezingen. Ik zit niet echt te wachten op de uitslag. Ik vrees de uitslag met enige vrees. Het zal toch niet zo erg zijn als de voorspellingen voorspellen? Is het niet zo onderhand tijd voor een herijking van de democratie? Zij die het kunnen weten zeggen dat de democratie genoeg zelfreinigend vermogen heeft om weerstand te bieden aan minder democratische elementen. Alleen moet dat zelfreinigend vermogen wel de tijd hebben om zijn werk te kunnen doen. Misschien dat het kiesrecht maar moet worden gekoppeld aan de citotoets of zo.

In 1986 werden we bij maatschappijleer ingewijd in de wondere wereld van de democratie. We waren nog niet stemgerechtigd, maar leerden al wel aan de hand van de partijprogramma's een gefundeerde stemkeuze maken. Daar werd natuurlijk uitgebreid over gediscussieerd, en dat op een hele nette manier. Want: democratie, ieders mening telt. Op de een of andere manier kwam mijn gefundeerde stemkeuze uit op de Evangelische Volkspartij, een links christenverbond dat twee jaar later is aangehaakt bij GroenLinks. Ik weet verder geen een punt meer van het EVP-programma, behalve hun wens om een sabbatsverlof in te voeren: elke werknemer, scholier of werkloze moest eens in de zeven jaar een jaar vrijaf krijgen om te doen waar hij anders niet aan toe kwam. Een soort sabbatical die geheel naar eigen believen mocht worden ingevuld. Dat vond ik een goed plan!

In 1986 kregen CDA en PvdA beide een derde van de zetels. Loesje deed mee, de Centrum Democraten en de Partij voor Ambtenaren & Trendvolgers (allen 0,1%). Op de een of andere manier was ik behoorlijk begeesterd door het hele verkiezingsgebeuren. Mijn slaapkamer hing tijden lang (en dan bedoel ik: minimaal een half, misschien wel een heel jaar) vol met verkiezingsposters van vooral de PSP. En dan bedoel ik niet die hele bekende met de tekst 'ontwapenend'.

Het verbaast me eigenlijk wel. Ik heb niet het idee dat ik zo vreselijk politiek betrokken was. Maar dat gedoe met flyers en posters vond ik in ieder geval hartstikke mooi. En wat ik ook mooi vond was gezellig met de familie op de bank verkiezingsuitslagen kijken. Percentages raden en van dat werk. Leve de democratie! Toen ik in 1989 voor het eerst mocht stemmen heb ik om de een of andere reden gekozen voor De Groenen. Kansloos, 0,4%. Maar het was ongetwijfeld een goed gefundeerde stemkeuze. Want dat leerde je toen nog op school.

GRANIET

2010-03-03T21:41:00.004+01:00

Zo af en toe heb je van die dromen die vreselijk helder zijn. High definition television, dolby surround, je kent het wel. De details staan op je netvlies gebrand bij ontwaken, maar zijn ook zo weer verdwenen als je je droom niet snel recapituleert. Of opschrijft, dit op het gevaar af dat iemand het leest en er mee aan het droomduiden slaat. Ik ben geen psychiater, maar volgens mij zit in deze droom qua duiding weinig gevaar. Dus wat let me om hem te vertellen.

Ik vaar in een sloep met nog een aantal niet nader in naam en aantal bekende personen over de zee in de richting van een klein eilandje. De zee is zwartblauw, de golven hebben rochelende schuimkoppen en tillen het bootje hoog op om het vervolgens met het nodige geplons weer neer te zetten. Niet met grof geweld, maar met beleid en een zekere gemoedelijkheid. Alles onder controle.

We komen aan bij het eilandje. Er is een soort inwendige baai (o jee, voer voor psychiaters!), een haventje in het binnenste van deze granieten puist. Want dat was het! Op het eiland groeit nauwelijks iets, het is meer een gigantische rots dan een echt eiland. Verschillende soorten meeuwen vinden het een uitstekende plek.

In het binnenste van het eiland bevindt zich een verlaten mijn. Wat er werd gewonnen is niet direct duidelijk. Er staan nog twee hoge houten tronen, die bestaan uit stammen, aaneen gebonden met dik touw. Ik stel mij voor dat daar de opzichters zaten die toezicht hielden op de kompels. Als we het eiland verder verkennen blijkt gek genoeg dat het eiland aan een kant wordt begrensd door een nog geen tien meter brede stroom. Maar oversteken naar de vaste wal laat je wel uit je hoofd: een razende stroom van geelbruin water wordt met veel geweld door de smalle geul geperst. Vreemd, dat we daar zo'n eind voor hebben moeten varen.

Wakker geworden glijdt de droom als zand door mijn vingers. De korrels die blijven liggen vertellen een glashelder verhaal, maar het overgrote deel is verdwenen. Ik heb er maar mijn eigen droomduiding op toegepast: de verklarende factor is curling. Het zit zo: voor de droom heb ik tot half vier naar de olympische curlingfinale gekeken. En van de week stond er een prachtige foto in de krant van Ailsa Craig, een eiland voor de kust van Schotland. Het eiland heeft de krant gehaald omdat het hofleverancier is van het graniet dat wordt gebruikt voor de olympische curlingstenen. Ach ja, een stukje Pirates of the Caribbean er bij en klaar ben je met je droomduiding!

BLOKKADE

2010-02-22T20:50:00.001+01:00

Onlangs heeft een Duits gezin asiel aangevraagd en gekregen in de Verenigde Staten. De reden hiervoor was dat de ouders in Duitsland hun kinderen geen thuisles mochten geven. Ik ben niet echt overtuigd van de kwaliteit van het Nederlandse basisonderwijs -van het Duitse op de een of andere manier iets meer - maar het lijkt mij niet goed voor kinderen om van hun ouders les te krijgen. Ongeacht de kwaliteit van de docenten heeft het volgen van regulier onderwijs minstens twee voordelen. Ten eerste kom je in aanraking met veel verschillende docenten met verschillende interesses en inzichten. Ten tweede kom je in aanraking met veel verschillende kinderen, met allemaal hun eigen nukken en eigenaardigheden. Dit lijkt mij een must, omdat je in het echte leven ook geen vrijheid hebt van keuze in met wie je omgaat en ook moet kunnen dealen met maffe types.

Ik moest bij het lezen van dat bericht denken aan een vrouw die ook niets moest hebben van regulier onderwijs. Ook zij wilde het liefst thuisles geven aan haar kinderen. Ik geloof niet dat het haar uiteindelijk gelukt is om vrijstelling te krijgen om dit te verwezenlijken. Het lijkt me trouwens praktisch onuitvoerbaar als je alleenstaande moeder bent. Of je moet iets regelen met een aantal gelijkgestemden, wat inderdaad schijnt te gebeuren.

Zij is in de DDR opgegroeid en heeft een behoorlijke tik van de molen gekregen. Ze kwam uit een artistieke familie en ze leefden zo ver de DDR in dat ze geen westerse radio of tv konden ontvangen. Ze vertelde me eens dat ze geen Sinterklaas viert en haar kinderen - die nog heel jong zijn - ook direct heeft laten weten dat Sinterklaas niet bestaat. Dat het een verzinsel is. De reden hiervoor was dat ze in de DDR zozeer in socialistische leugens heeft geleefd - als ouder kon je je daar feitelijk niet aan onttrekken - dat ze niet wilde dat haar eigen kinderen ooit nog werden voorgelogen en in sprookjes zouden gaan geloven. Dat betekende dus geen Sinterklaaslariekoek. Alleen dit voorbeeld geeft al aan dat het haar verboden zou moeten worden om ooit thuisonderwijs te geven.

Een andere goede reden om haar verhaal met grof zeezout te nemen is dat ze inmiddels zelf een praktijk is begonnen voor mensen die houden van zeer vage oplossingen voor hun klachten. Het gaat daarbij om het ontladen van beladen ervaringen die vooral opgebouwd worden tot ongeveer twintig jarige leeftijd. "Elke belading (blokkade) is een onderdeel van een polariteit; een plus en een min. Het observerend vermogen wordt ook wel het nulpunt genoemd vanuit de kwantum fysica. Er is daar geen tijd, afstand en ruimte, dat betekend (sic) dat we vanuit dat punt direct iets in beweging kunnen zetten."

Tsja, geef mij dan Sinterklaas maar, of een goede sociaal-realistische opvoeding. Hoewel je van dat laatste klaarblijkelijk wel hele vreemde blokkades krijgt. Daar is geen luchtbrug tegen opgewassen.